«Argi ikusgai»: berrikuspenen arteko aldeak

1 byte removed ,  Duela 2 hilabete
ez dago edizio laburpenik
Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa Advanced mobile edit
 
{| class="wikitaula" style="text-align: center; margin: 0.5em auto; width: auto;"
! colspan="2" style="background:#333;" | [[Fitxategi:Spectrum.svg|333px|GuttiGuti gora-beherako argi espektro ikusgaiaren argazkia.]]
|-
![[ultramore]]a
[[XIII. mende]]an, [[Roger Bacon]]ek teoria bat garatu zuen [[ostadar]]rak esplikatzeko, non argia baso edo kristal bat zeharkatzeareb antzeko prozesu baten bidez sortzen zirela zioen<ref>{{erreferentzia|url=https://archive.org/details/thescienceoflogi01coffuoft|page=[https://archive.org/details/thescienceoflogi01coffuoft/page/185 185]|quote=roger bacon prism.|izenburua=The Science of Logic: An Inquiry Into the Principles of Accurate Thought |izena=Peter|abizena=Coffey|urtea=1912|argitaletxea=Longmans|hizkuntza=en}}</ref>.
 
Espektro ikusgarriaren lehen azalpena [[Isaac Newton]]ek eman zuen, bere ''Opticks'' lanean, non azaldu zituen argi zuriaren barreiatze eta elkartzeari buruzko ikerketak [[prisma]]k erabiliz. Newtonek ''[[espektro]]'' hitza (latinezko ''spectrum'', "itxura" edo "agerpena") 1671n erabili zuen lehen aldiz bere optikako esperimentuak deskribatzean. Newtonek ikusi zuen, [[eguzki-argi]] izpi batek prisma batean angelu batekin jotzen duenean, zati bat [[islapen|islatu]] egiten dela eta beste bat beira zeharkatzen duela, kolore banda ezberdinekin agertuz. Newtonek espektroa sei koloretan banatu zuen: [[gorri]]a, [[laranja]], [[hori]]a, [[berde]]a, [[urdin]]a eta [[more]]a. Geroago, zazpigareenzazpigarren kolore bat gehitu zuen, [[anil]]a ([[indigo]]a), [[antzinako Grezia]]ko [[sofistak|sofisten]] sineskizun batek inspiratua, non koloreen, [[musika nota|musika noten]], [[aste|asteko egunen]] eta eguzki sistemako objektu ezagunen arteko lotura bat zegoela zioena<ref name="Isacoff2009">{{erreferentzia|abizena=Isacoff|izena=Stuart|izenburua=Temperament: How Music Became a Battleground for the Great Minds of Western Civilization|url=https://books.google.com/books?id=2kasFeTRcf4C&pg=PA12|access-date=18 March 2014|data= 2009-1-16|argitaletxea=Knopf Doubleday Publishing Group|isbn=978-0-307-56051-3|orrialdeak=12–13|hizkuntza=en}}</ref>.
 
XIX. mende hasieran, espektro ikusgaiaren kontzeptua zehatzago bihurtu zen, eremu ikusgaitik kanpoko argia aurkitu eta ezaugarritu baitzuten: [[William Herschel]] (infragorria) eta [[Johann Wilhelm Ritter]] (ultramorea), [[Thomas Young]], [[Thomas Johann Seebeck]] eta beste batzuek. Thomas Young izan zen lehena argi-kolore desberdinen [[uhin-luzera]]k neurtzen, 1802an.