«Rochdaleko Aitzindariak»: berrikuspenen arteko aldeak

t
ez dago edizio laburpenik
(Photo)
t
 
 
==== Hogeita zortzi bazkide ====
Aitzindariek 1844an eratu zuten taldean 28 bazkide zeuden. Erdiak inguru Rochdaleko [[Ehule (lanbidea)|ehule]]<nowiki/>ak ziren, eta Industria Iraultzaren mekanizazioak gero eta langile trebeagoak pobreziara behartzen zituenez, beraien artean elkartzea erabaki zuten. Janaria erosteko diruz larri ibiltzen zirenez, premiak eraginda denda bat irekitzea pentsatu  zuten.<ref>{{erreferentzia|izena=George Jakob|abizena=Holyoake|urtea=1973|izenburua=Historia de los pioneros de Rochdale|argitaletxea=|orrialdea=|orrialdeak=132|ISBN=978-84-500-5946-5|hizkuntza=ErEs}}</ref>
 
Aldez aurretik lankidetzan egindako huts egitearen ikasgaiak kontuan hartuta, Rochdaleko Printzipioak ospetsuak adostu zituzten, eta lau hilabetetan pertsona bakoitzeko £ 1 biltzeko ahalegina egin zuten, guztira 28 [[Libera esterlina|libra]]<nowiki/>ko  [[kapitala]] lortuz.<ref>{{erreferentzia|url=http://news.bbc.co.uk/local/manchester/hi/people_and_places/history/newsid_8838000/8838778.stm|izenburua=How Rochdale Pioneers changed commerce forever|sartze-data=2010|egunkaria=|aldizkaria=|abizena=|izena=|egile-lotura=|hizkuntza=en|formatua=}}</ref> 1844ko abenduaren 21ean ireki zuten denda apal bat, gurina, azukrea, irina, oloa eta kandela batzuk eskainiz.
1844ko hasiera hartan, Aitzindariek gaur egun ”[[printzipio]]<nowiki/>ak” deitzen diegun multzo garbiari "objektuak" deitzen zizkieten.
 
Elkartearen [[objektu]]<nowiki/>ak, arauetan "''[[Legearen aurreko berdintasun|Legea]] Lehenik''" bezala ziren ezagunak, honako hauek zirela<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|izenburua=Los Pioneros de Rochdale|hizkuntza=Es|egile-lotura=|url=https://www.decoopchile.cl/los-pioneros-de-rochdale/|izenburuaegunkaria=|aldizkaria=|formatua=Los Pioneros de Rochdale|sartze-data=21.12.2019|egunkaria=|aldizkaria=|abizena=|izena=|egile-lotura=|hizkuntza=Er|formatua=}}</ref>:
 
=== Zazpi printzipioak ===
Rochdaleko lehen Printzipioak dio kooperatiba-elkarteek [[bazkide]] irekia eta [[Borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakunde|borondatezkoa]] izan behsar dutela. ICAren Kooperatiben [[Identitate nabarmen|Identitatea]]<nowiki/>ri buruzko adierazpenaren arabera, "Kooperatibak borondatezko erakundeak dira, beren zerbitzuak erabili ahal izateko eta bazkideen erantzukizunak onartzeko prest dauden pertsona guztiei irekiak, sexu, gizarte, arraza, politika edo erlijio bereizkeriarik gabe. "
 
'''• Anti-diskriminatzailea'''Sozialki [[Diskriminatzaile (argipena)|diskriminatze]]<nowiki/>a pertsonen arteko bereizketa egitea da, [[gizarte klase]]a edo kategoria oinarri hartuta. Gizarte-bereizkeriaren adibideen artean, [[arraza]], [[Erlijio|erlijio,]] [[sexu]], [[orientazio sexual]], [[Ezintasunezko aldi|ezintasun]] eta [[etnia]] diskriminazioa daude. Rochdaleko lehen printzipioa betetzeko, kooperatiba-elkarteak ez lioke eragotzi beharko arrazoi hauetakoren bategatik, parte hartzeko prest dagoen inori. Hala ere, horrek ez du debekatzen kooperatibak bazkide izateko oinarrizko arrazoi garrantzitsuren bat den [[Arau sozial|arau]]<nowiki/>a ezartzea, esate baterako, [[Eremu (argipena)|eremu]] geografiko jakin baten bizi, edo bazkide izateko [[Sarrera-irteerako unitate|sarrera]]-[[Kuota (argipena)|kuota]] ordaintzea, beti ere irizpideak betetzen dituzten pertsona guztiek aukeratu ahal izango badute.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=2016|izenburua=Una empresa de personas: Arizmendiarrieta y las cooperativas de Mondragón|argitaletxea=Fun. Emmanuel Mounier|orrialdea=|orrialdeak=124|ISBN=9788415809340|hizkuntza=ErEs}}</ref>
 
'''• Motibazioak eta sariak'''
 
=== Bazkideen kontrol demokratikoa ===
Rochdaleko bigarren Printzipioak dio kooperatiba-sozietateek bazkideen [[Kontrol-egitura|kontrol]] [[demokratiko]]<nowiki/>a izan behar dutela. ICAk Kooperatiba [[Identitate nabarmen|Identitatea]]<nowiki/>ri buruzko adierazpenaren arabera, "Kooperatibak bazkideek kontrolatutako erakunde demokratikoak dira, aktiboki parte hartzen dutenak beren politikak ezartzen eta erabakiak hartzen<ref>{{erreferentzia|izena=Iñazio|abizena=Irizar|urtea=2005|izenburua=Empresa cooperativa y liderazgo|argitaletxea=Mondragon Unibertsitatea|orrialdea=|orrialdeak=398|ISBN=84-6080271-N|hizkuntza=ErEs}}</ref>. [[Ordezkari (argipena)|Ordezkari]] gisa hautatutako bazkideek, gizonezkoek zein emakumezkoek, kontrolaren [[erantzukizun]] hori hartzen dute. Lehen mailako kooperatibetan bazkideek [[boto]] eskubide berdinak dituzte (kide bat, boto bat) eta beste mailetako kooperatibak ere modu demokratikoan antolatuko dira."
 
=== Bazkideen partaidetza ekonomikoa ===
1.261

edits