«Atlantida»: berrikuspenen arteko aldeak

13 bytes removed ,  Duela 9 hilabete
t
ez dago edizio laburpenik
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
tNo edit summary
[[Fitxategi:Athanasius Kircher's Atlantis.gif|thumb|280px|[[Athanasius Kircher|Athanasius Kircher's]] [[alemania]]r [[jesusen Konpainia|jesuitaren]] Atlantidaren mapa, honek [[Ozeano Atlantikoa]]ren erdian kokatu zuelarik. [[1669]]an [[Amsterdam]] hirian argitaratutako ''Mundus Subterraneus'' idazlana. Mapan hegoaldea goialdean ezarria dago.]]
 
'''Atlantida''' ([[greziera]]z Ἀτλαντὶς νῆσος, [[euskara]]z "[[Atlas (mitologia)|Atlasen]] uhartea") [[Greziar mitologia]]ren kondairazko [[uharte]] edo [[kontinente]] bat da, lehenbiziko aldiz [[K.a. 360]]. urtean [[Platon]]ek [[Timeo (Platon)|Timeo]] eta [[Kritias (Platon)|Kritias]] solasaldietan aipatu zuenaipatua.
 
Platonen arabera Atlantida ''"[[Herkulesen Zutabeak|Herkulesen Zutabeetatik]] haratago"'' zetzan [[Itsas armada|itsas potentzia]] bat zen,. honekHonek [[Solon]]en aroan, [[K.a. 9600]]. urte inguruan, [[Mendebaldeko Europa]] eta [[Afrika]] konkistatu omen zituen. [[Atenas]] konkistatzeko bere saiakerak porrot egin ondoren, ''"zorigaiztoko egun eta gau bakarrean"'' [[ozeano]]an hondoratu omen zen.
 
Aditu eta ikartzaileek Platonen kontakizunankontakizunean antzinako usadioek nolanolako eta zenabatekozenbateko eragina izan zuten eztabaidatu ohi dute. Kritias idazlanean, Platonek bere antzinako Atenas eta Atlantidari buruzko kontakizunaren iturria [[K.a. VI. mendea]]n [[Solon]] greziar legegizonak [[Antzinako Egipto|Egiptora]] eginirikoeginiko bisita bateanbisitan zetzala zioen. Egipton Solonek, Sais apaiz batekinapaizarekin topatu eta honek aurretik egipziar [[jeroglifiko]]z idatzitako [[papiro]]etan gordetako kontakizuna [[greziera]]ra itzuli omen zuen.
 
== Interpretazioak ==
 
=== Antzinaroa eta Erdi Aroa ===
Badira zenbait idatzi zahar, [[Antzinaroa|Antzinaroko]] egileenak, [[Platon]]ek Atlantidari buruz eginiko erreferentzia gaitzat dutenak. [[Estrabon|Estrabonek]], K. a. I. mendean, [[Posidonio]]ren (135-51 K.a.) iritziarekin bat datorrela dirudi, zeinakalegia, Platonen kontakizuna asmakizuna ez zela babesten zuen. Handik mende batera, [[Plinio Zaharra]]k bere ''Historia Naturala'' lanean adierazi zuen Platonen kontakizuna egiazkotzat hartuz gero, antzina Itsaso Atlantikoak lur ugari bereganatu zituela onartu beharko litzatekeela. [[Plutarko]]k II. mendean ustez [[Solon]]i Atlantidaren istorioa kontatu zioten apaizen izenaizenak eman zuenzituen: [[Saiseko Sonkhis]] eta [[Heliopoliseko Psenophis]], biak ere ezezagunak ziren aurreko idazleentzat. Bestalde, V. mendean, ''[[Timeo]]'' iruzkintzen zebilela, [[Proklo]]k [[Krantor]]rek (K.a. 340-290, gutxi gorabehera), [[Atenasko Akademia]]ko filosofoak, [[Antzinako Egipto|Egiptora]] bidaiatu zuela adierazten du, eta gizon honek Solonek entzundako istorioa idatzita ageri ziren estelak ikusi zituela. Alabaina, Prokloren idatzia oso zalantzagarria da eta pentsa daiteke estelak Platonek berak ikusi zituela eta Proklok ez duela istorioaren egiatasunari buruz erabakirik hartu nahi. [[Diodoro Sikulo]]k Itsaso Atlantikoan uharte bat dagoela dio, emankortasun handikoa eta kartagotarrek aurkitua, baina ez du inoiz Atlantida izenarekin adierazten. Gainera, sakonki aipatzen ditu uharte horretako biztanleak, zeinak libiar tribu bat ziren, atlantiarrekin loturarik egin gabe. [[Klaudio Eliano]]k ere aipamena egiten dio Atlantidari, [[Teoponpo]]k aldiz aipamen parodikoa egiten dio.
 
[[Erdi Aroa]]n, [[Tesalonikako Eustazio]]k Atlantidari aipamena egiten dio Dionisio Periegeta lanari eginiko iruzkinean. Uharteari buruzko iritzi jakitun bakarra da, izan ere, istorioak ez zuen harrabots handirik sortu, nahiz eta jakitunek ezagutu. Aro honetan zehar Itsaso Atlantikoko ustezko lurraldeei buruzko elezaharrek, hala nola, [[San Brendanen uhartea|San Brendan]] edo [[Hy Brasil]] bezalako uharteak gaitzat dituztenek, Atlantidaren istoriotik hainbat elementu hartu zituzten.
1.875

edits