«Diktadore»: berrikuspenen arteko aldeak

2.869 bytes added ,  Duela 1 urte
«Diktadura» orrira zeraman birbideratzea ezabatu da
(Diktadura orrira birbideratzen)
 
Diktadura» orrira zeraman birbideratzea ezabatu da)
Etiketak: Birbideratzea ezabatu da 2017 wikitestu editorearekin
[[Fitxategi:Historical_totalitarian_leaders.jpg|thumb|Diktadoreei, askotan, erregimen totalitarioak gobernatzea leporatzen diete. Diktadore izatea leporatu dieten hainbat pertsona, ezkerretik eskuinera eta goitik behera, irudian; besteak beste, [[Iosif Stalin]], [[Sobietar Batasuneko Alderdi Komunista|Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako]] idazkari Nagusi ohia; [[Adolf Hitler]], [[Hirugarren Reicha|Alemaniako]] ''[[Führer]]'' ohia; [[Mao Zedong]], [[Txina]]ko lehendakaria; [[Italiar faxismo|Italiako]] [[Benito Mussolini]] [[Duce]]a eta [[Kim Il-sung]], [[Ipar Korea]]ko [[Betiereko Presidente]]a.]]
#BIRZUZENDU[[Diktadura]]
'''Diktadorea''' erabateko boterea duen buruzagi politikoa da. [[Diktadura]] diktadore batek edo talde txiki batek gobernatutako estatua da.<ref>"Dictatorship" at [[mwod:dictatorship|''Merriam Webster'' (2019)]]</ref> Hitza [[Erromatar Errepublika|Erromako Errepublikako]] [[Diktadore (Antzinako Erroma)|magistratu]] baten titulu gisa sortu zen, [[Erromako Senatua|Senatuak]] larrialdi garaian errepublika gobernatzeko izendatua (ikus [[Diktadore (Antzinako Erroma)|diktadore erromatarra]] eta ''[[justitium]]'').
 
"[[Tirano]]" terminoa bezala (jatorriz, antzinako grekozko titulu ez gutxiesgarria zena) eta maila apalagoan "[[Autokrazia|autokrata]]" terminoa bezala, "diktadore" terminoa zapalkuntzan oinarritutako agintaritzari buruz hitz egiteko erabiltzen hasi zen. Erabilera modernoan, diktadore terminoa botere pertsonalaren kopuru izugarria duen edo gehiegikeriaz jokatzen duen lider bat deskribatzeko erabiltzen da. Diktadurek, sarritan, honako ezaugarri hauek izaten dituzte: [[Hauteskunde|hauteskundeak]] eta askatasun zibilak etetea; [[larrialdi-egoera]] aldarrikatzea; dekretuzko araua; aurkari politikoen errepresioa; legezko prozeduren erregimena ez betetzea, eta nortasuna gurtzea. Diktadurak, askotan, alderdi bakarreko edo alderdi nagusiko estatuak dira.<ref>{{Cite aldizkari|doi=10.1017/S1744137414000356|author=Papaioannou|volume=11|pages=111–139|first=Kostadis|title=The Dictator Effect: How long years in office affect economic development}}</ref><ref>{{Cite aldizkari|doi=10.2307/2938736|author=Olson|volume=87|pages=567–576|first=Mancur|title=Dictatorship, Democracy, and Development}}</ref>
 
Diktadore gisa deskribatu izan dira boterera hainbat erregimenetan iristen diren buruzagi asko, hala nola batzar militarrak, [[Alderdi-bakartasun|alderdi bateko]] estatuak, estatu nagusiak eta gobernu pertsonal baten mendeko gobernu zibilak. Ezkerreko edo [[Eskuin politiko|eskuineko]] diktadurak egon daitezke. Oro har, diktadore nor den erabakitzea zaila da, eta ikuspuntu politikoaren arabera aldatzen da.
 
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}
 
== Kanpo estekak ==
{{autoritate kontrola}}
 
[[Kategoria:Gobernu tituluak]]
[[Kategoria:Tituluak]]
[[Kategoria:Agintariak]]
[[Kategoria:Estatuburuak]]
[[Kategoria:Gobernuburuak]]
[[Kategoria:Diktadurak]]