«Palatalizazio»: berrikuspenen arteko aldeak

111 bytes added ,  Duela 2 hilabete
ez dago edizio laburpenik
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
'''Palatalizazioa''' edo '''biguntzea''' [[kontsonante]] edo [[bokal]]en aldaketa da [[fonetika]]n. Horren ondorioz, kontsonante bat bigunakontsonantea bihurtzenbiguntzen edo aldatzen da,: adibidezhorrexen ondorioz, [t] hotsa [tʲ], [tʃ], [tɕ], [tsʲ] edo [ts] bihurbilaka daiteke biguntzearen ondorioz.
 
Gehienetan, kontsonanteak biguntzen dira, baina hizkuntza batzuetan bokalekin ere jazotzen da hori,: adibidez, [[erziera]]n ([[Uraldar hizkuntzak|uraldar hizkuntzen]] kidea) [a] bokala [æ] bihurtzen da kontsonante bigun baten ondoren.
 
Euskarazko palatalizazioaren adibideak: ''n > ñ'' ahoskatzea («inor», Hegoaldean /'i'''n'''or»/ hitzeaneta Iparraldean, /'i'nor/) eta ''t > tt'' «kubilakatzea dira (''ditu'' > ''di'''tt'''un»u'', Gipuzkoako erdialdeko zenbait hitzeanhizkeratan).
 
== Munduko hizkuntzetanzernbait hizkuntzatan ==
 
Biguntzea oso garrantzitsua da hizkuntza batzuetan, hitzen esanahiak aldatualda ditzakeelako,: adibidez, [[errusiera]]n (hizkuntza horrek hizki berezia erabiltzen du biguntzeasabaikaripena adierazteko, «ikur biguna» izenekoa — Ь ь), [[krutxiera]]n ([[hizkuntza eraiki]]a; ikur bereziak erabiltzen ditu biguntzea adierazteko ere, hau da, «'» ikurra edo errusierazko Ь hizkia (hiru [[idazketa]] ezberdin erabiltzen ditu)) eta [[bepsaera]]n (hizkuntza horrek «'» ikurra erabiltzen du biguntzea adierazteko, krutxierak bezala): пы'''л''' [pɨɫ] «suhartasun» — пы'''ль''' [pɨ'''lʲ'''] «hauts» (errusiera); ''ek'' «joan, ibili» — ''eE'''k'<nowiki/>'''!'' «zoazZoaz!» (krutxiera); ''nor'' «soka» — ''no'''r'<nowiki/>''''' «gazte» (bepsaera).
 
Hizkuntza batzuetan biguntzea beti ager daiteke, hizkiak kokapen zehatz bat badu, beti ager daiteke. [[Irlandako gaelera|Irlanderan]] amaierako kontsonante bat biguna bihurtzen da, bereharen aurretik ''e'' edo ''i'' daudenean: ''buacha'''ill''''' [ˈbˠuəxɪ'''lʲ'''] «mutil»; [[alemaniera]]n [[latin]]etik eratorritako hitzetan ''ti'' [tsi̯] gisa ahoskatzen da beti: ''tradi'''ti'''onell'' [tʁadi'''tsi̯'''oˈnɛl] «tradizional»; [[maoriera]]n ''t'' hizkia [t͡ʃ] gisa ahoskatzen da ''a'' eta ''u'' aurretik.
 
== Erreferentziak ==
3.428

edits