«Inperatibo»: berrikuspenen arteko aldeak

82 bytes removed ,  Duela 10 hilabete
t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
No edit summary
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
'''Inperatiboa''' [[modu (hizkuntzalaritza)|modu]] [[Gramatika|gramatikoa]] da, [[Aditz|aditzenaditz]]en bidez agindu bat edo eskaera bat adierazten duena. Oso zabalduta dago hizkuntzen artean.
 
Idazterakoan inperatiboa duten esaldiak [[Harriduraharridura ikur|harridura ikurra]]ra («!») dute amaieran sarritan.
 
[[Euskara|Euskaran]]n era bat baino gehiago daude inperatiboa adierazteko, adibidez, «ekarri» — «bekar, bekartza» edo «etorri» — «zatoz, etor zaitez».
 
== Munduko hizkuntzetan ==
 
Hainbat hizkuntzetako aditzak ez dira aldatzen inperatiboan — [[Ingeles|ingelesaningeles]]an, adibidez: ''give'' «eman» — ''Give me!'' «Emaidazu!», sarritan ''let'' «utzi (zerbait egiten») hitza gehitzen da: ''talk'' «hitz egin» — ''Let me talk!'' «Utzi hitz egiten!»; edo [[Samoera|samoeransamoera]]n: ''siva'' «dantzatu» — ''Siva!'' «Dantzatu!».
 
Hizkuntza batzuetan nahiko zaila da inperatiboa osatzea eta arau asko daude, hala nola, [[Eslaviar hizkuntzak|eslaviar hizkuntzetan]]: ''powiedzieć'' «esan» — ''Powiedz mi'' «esaidazu», ''rosnąć'' «hazi (aditza)» — ''Rośnij!'' «Hazi!», ''jeść'' «jan» — ''Jedz!'' «Jan!» ([[poloniera]]); [[finlandiera]] edo [[Bepsaera|bepsaeranbepsaera]]n ([[Uraldar hizkuntzak|uraldar hizkuntzen]] kideak): hizkuntza horietako inperatiboa aditzaren erroaren arabera osatzen da eta erroak ez dira ageriak sarritan, beraz, ikasi behar dira.
 
[[Latin|Latinak]]ak arau bakunak ditu inperatiboa osatzeko, ''-re'' [[Atzizki|atzizkiaatzizki]]a kentzea edo ''-te'' atzikia gehitzea behar dira horretarako: ''monē'''re''''' «aholku bat eman» — ''Monē'' «Emaidazu aholku bat», ''Monē'''te''''' «Emaidazue aholku bat»; salbuespenak: ''dicere'' «hitz egin» — ''dic'', ''ducere'' «bideratu, gidatu» — ''duc'', ''facere'' «egin» — ''fac''.
 
[[Koreera|Koreerak]]k hainbat estilo maila («hizketaren estiloak», hau da, begirunea adierazteko edo lagunartean erabiltzeko) ditu eta horien arabera aditz bat aldatzen da inperatiboan.
 
== Erreferentziak ==