Ezki-ur: berrikuspenen arteko aldeak

Ezabatutako edukia Gehitutako edukia
tNo edit summary
t Robota: Aldaketa kosmetikoak
 
1. lerroa:
[[Fitxategi:Tilia. Flowers.jpg|thumb|[[Ezki|Ezki-loreak]].]]
'''Ezki-ura''', '''tila''' edo '''ezki tea''', [[tilia]] generoko espezie batzuen lore formako fruituarekin egiten den infusio bat da.
 
Alfa-pineno, limoneno, nerol, eugeno eta azido kafeiko edukiagatik propietate antiespasmodikoak, somniferoak eta [[Antsiolitiko|antsiolitikoakantsiolitiko]]ak ditu. Bere eraginak kontsumitzen duen pertsonaren araberakoak diren arren, ezki teak zenbait osagai nutrizional ditu.[[Farnesol|Farmesol]]-dosi handiak aurki daitezke, lurrin bereizgarria ematen dion substantzia. Aipatzekoak dira, halaber, [[Tanino|taninoentanino]]en, etxekoen, [[Karoteno|karotenoenkaroteno]]en, [[Glukosa|glukosidoen]], [[Suerzitrosido|suerzitrosidoensuerzitrosido]]en eta c bitaminaren edukia. Substantzia horiek guztiek erlaxazio- eta lasaitasun-efektua eragiten dute [[Organismo|organismoanorganismo]]an, eta lagungarri izan daitezke [[Hileko|hilekoahileko]]a duten pertsonentzat.
 
Tila lagungarria da, bereziki, loa aurkitzeko arazoak dituzten edo loezina duten pertsonentzat. Hala ere, ezaugarri horiek ez ezik, gosea berreskuratzen eta hotzeria bat jasaten dugunean hobetzen ere laguntzen du.
 
Eragin erlaxatzaileak batez ere sistema [[Sistema kardiobaskular|kardiobaskularrean]] eragiten du, zehazkiago [[Hipertentsio|hipertentsioahipertentsio]]a dagoenean, odolaren presioaren jaitsieran eragiten baitu. Beraz, gaixotasun [[Sistema kardiobaskular|kardiobaskular]] jakin batzuk prebenitzen laguntzen du, hala nola bihotzeko [[Infartu|infartuainfartu]]a, [[Tronbosi|tronbosiatronbosi]]a edo, besterik gabe, lehendik dauden beste batzuk hobetzen ditu, hala nola [[Barize|barizeakbarize]]ak, [[Arteriosklerosi|arteriosklerosiaarteriosklerosi]]a eta abar.
 
Ez da gomendatzen erremedio gisa erabiltzea "buxadura esofagikoa, [[Oklusio (argipena)|oklusioa]] eta [[heste-buxadura]], iteo paralitikoa, digestio-traktuaren [[Estenosi|estenosiaestenosi]]a eta jatorri ezezaguneko [[Sabelekosabeleko min|sabeleko mina]]a" gertatuz gero.
 
[[Mexiko|Mexikon]]n Tilia mexikar barietate endemikoa erabiltzen da, medikuntza tradizionalaren zati den erremedio bat. Herrialde horretan tila tea ere deitzen zaio Ternstroemia generoko zuhaixkaren infusioari, baita eragin antsiolitikoekin ere eta eragin toxikoak izan dituena.
 
Lehortutako loreak soltean eros daitezke. [[Infusio|Infusioa]]a egiteko, koilarakada bat lore sartzen dira ur irakinetan; bost minutuz atseden hartzen uzten da, eta josi ondoren hartzen da.
 
== Historia ==
Europan, tilo batzuek desbora dezente bizirautea lortu zituzten. Gloucestershire-ko Westonbirt Arboretum-eko T. cordatan zuhaizti batek [[2000|2.000]] urte dituela kalkulatzen da. Nurembergeko gaztelu inperialaren patioan Tilia bat dago, tradizioz [[1900]]. urtean kontatua, Cunigunde enperatrizak landu zuena, Alemaniako Henrike II.aren emaztea [[1000]] inguruan. Baden-Württembergeko Neuenstadt am Kocher-eko Tilia, Alemania, erori zenean [[1000]] urte zituela kalkulatu zen. Naters-eko Alte Linde zuhaitza, Suitzan, [[1357]]<nowiki/>an agiri batean aipatzen da eta garai hartako idazleak dagoeneko magnam (handia) bezala deskribatu zuen. Bere oinean dagoen plaka batek aipatzen du [[1155]]<nowiki/>ean teil bat zegoela leku horretan. Najevnik teilua (eslovenieraz: Najevska lipa), [[700]] urteko T. cordata, Esloveniako zuhaitzik lodiena da.
 
Oso ezagunak diren Hyblaean mendien eztiaren bikaintasuna bere alboak estaltzen eta gailurra koroatzen zuten tilioi zor zitzaien.
 
Kare fosilak Kanada Grinnell Landeko Tertziario formazioetan aurkitu dira, 82 ° N latitudean eta [[Svalbardeko Munduko Hazien Ganga|Svalbarden]], [[Norvegia|Norvegian]]n. Sapportak uste zuen han aurkitu zuela Europako eta Amerikako Tilia espezieen arbaso komuna.
 
== Kanpo estekak ==