«Bentzaldehido»: berrikuspenen arteko aldeak

152 bytes removed ,  Duela 6 hilabete
t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
{{konposatu kimiko infotaula}}
'''Bentzaldehidoa''' edo '''aldehido bentzoikoa''' (C<sub>6</sub>H<sub>5</sub>CHO) formulako [[Konposatukonposatu organiko|konposatu organikoa]]a da. [[Bentzeno|Eraztun bentzeniko]] bati lotuta [[formilo talde]] bat du. [[Aldehido]] aromatikoetan sinpleena da<ref>{{Erreferentzia|izenburua=ZT Hiztegi Berria|url=https://zthiztegia.elhuyar.eus/terminoa/eu/bentzaldehido|aldizkaria=zthiztegia.elhuyar.eus|sartze-data=2021-02-09}}</ref>.
 
Usain gozoko [[likido]] kolorge edo horixka da, 179 &nbsp;°C-an irakiten duena eta −56 &nbsp;°C-an urtzen dena. [[Arbendol|Almendra mingotsean]] eratzen da. [[Tindu|Tindagaien]] eta [[Perfume|lurrinen]] ekoizpenean, sintesi kimikoko bitartekari gisa eta [[disolbatzaile]] gisa erabiltzen da.
 
== Produkzioa ==
Bentzaldehidoa ekoizteko bide nagusiak [[Tolueno|toluenoarentolueno]]aren [[Klorazio|klorazioaklorazio]]a edo [[Oxidazio|oxidazioaoxidazio]]a dira. Beste bide batzuk ere garatu dira, hala nola, [[Alkohol bentziliko|alkohol bentzilikoarenbentziliko]]aren oxidazio partziala edo [[Bentzeno|bentzenoarenbentzeno]]aren [[Karbonilazio|karbonilazioakarbonilazio]]a<ref>{{Erreferentzia|izena=Friedrich|abizena=Brühne|izenburua=Benzaldehyde|argitaletxea=American Cancer Society|hizkuntza=en|abizena2=Wright|izena2=Elaine|data=2000|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/14356007.a03_463|aldizkaria=Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry|isbn=978-3-527-30673-2|doi=10.1002/14356007.a03_463|sartze-data=2021-02-09}}</ref>.
 
== Erreakzioak ==
Bentzaldehidoa [[Azidoazido bentzoiko|azido bentzoikora]]ra oxida daiteke. Autooxidazioa ere gertatzen zaio giro-tenperatura airearen presentzian eta laborategiko laginetan [[Ezpurutasun|ezpurutasunetakoezpurutasun]]etako bat izaten da azido bentzoikoa<ref>{{Erreferentzia|izena=Meenakshisundaram|abizena=Sankar|izenburua=The benzaldehyde oxidation paradox explained by the interception of peroxy radical by benzyl alcohol|orrialdeak=3332|hizkuntza=en|abizena2=Nowicka|abizena3=Carter|abizena4=Murphy|abizena5=Knight|abizena6=Bethell|abizena7=Hutchings|izena2=Ewa|izena3=Emma|izena4=Damien M.|izena5=David W.|izena6=Donald|izena7=Graham J.|data=2014-02-25|url=https://www.nature.com/articles/ncomms4332|aldizkaria=Nature Communications|alea=1|zenbakia=5|issn=2041-1723|doi=10.1038/ncomms4332|sartze-data=2021-02-09}}</ref>.
 
Bentzaldehidoa [[Hidrogenazio|hidrogenatzean]] alkohol bentzilikoa lortzen da.
 
Bentzadehidoa [[Potasiopotasio zianuro|potasio zianuroz]]z ingurune alkoholikoan erreakzionarazten denean [[bentzoina]] sintetizatzen da.
 
Ingurune oso alkalinoetan [[Canizzaroren erreakzio|Canizzaroren erreakzioa]]a pairatzen du; aldehidoaren molekula bat alkohol bentzilikora erreduzitzen da eta, aldi berean, beste bat azido bentzoikora oxidatzen da.
 
== Erabilera ==
Nagusiki bentzaldehidoa elikagaiei eta lurrinei almendren usaina edo zaporea emateko usatzen da<ref>{{Erreferentzia|abizena=the editors of America's Test Kitchen|izenburua=The Cook's illustrated baking book : baking demystified - with 450 recipes from America's most trusted food magazine|url=https://www.worldcat.org/oclc/916085953|isbn=978-1-936493-78-4|pmc=916085953|sartze-data=2021-02-09}}</ref>. Kosmetikako produktuetan ere baliatzen da.
 
Industrian konposatu organiko askoren bitartekari moduan erabiltzen da [[Botika|botiketatik]] plastikoen [[Aditibo|aditiboetarainoaditibo]]etaraino.
 
== Erreferentziak ==
== Kanpo estekak ==
{{autoritate kontrola}}
 
[[Kategoria:Konposatu aromatikoak]]
[[Kategoria:Aldehidoak]]