«Heron Alexandriakoa»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
No edit summary
No edit summary
}}
 
'''Heron Alexandriakoa''' ([[antzinako greziera]]z: Ἥρων ὁ Ἀλεξανδρεύς; [[circa|c.]] [[10]]-[[70]]), [[ingeniari]] [[grezia]]r bat izan zen, [[Alexandria]]n ([[Egipto (erromatar probintzia)|EgiptonEgipto]]) nabarmendu zena.
 
Alexandroren Inperioa, eta, horrekin, greziar zientziajakintza desagertu ondoren, oraindikartean badaudebazeuden jeinutasun distira batzuk. Jeinu hauetako bat, Heron izan zen, mekanikarentzako ia joera moderno bat adierazi zuena, modu arkaikoan, akzio eta erreakzioaren legea deskubrituzaurkituz, [[Ur-lurrun|ur -lurrunarekin]] eginiko esperimentuen[[Saiakuntza|saiakuntzen]] bidez. Makina samur ugari deskribatu zituen, eta Arkimedesen palankaren printzipioaabiaburua orokortu zuen. Lan handiak egin zituela ahaztu gabe, automaten arloan berrikuntza ugari egin zituen, hitz egin beharko lukeen bat barne.
 
Bere lorpenik handiena, lehen [[lurrun-makina]]ren asmakuntza da, [[eolipila]] eta Heronen iturria bezala ezaguna. Mekanikari buruzko tratatu ugariren egilea da, ''Pneumatika'' kasu, non [[hidraulika]] aztertzen duen eta ''Automatak''. ''Dioptra''n, aparatu horren funtzionamendua deskribatzen du, egungo [[teodolito]]aren antzerakoa, mendeetan zehar lurreko behaketetan eta astronomikoetan erabili izan dena. Liburu honetan, [[odometro]]a ere deskribatzen du, ibilgailu batek eginiko distantziak neurtzeko erabiltzen dena. Modu arkaikoan, [[Isaac Newton]]en akzio eta erreakzioaren legea deskubrituaurkitu zuen, ur lurrunarekin esperimentuak eginez. [[Arkimedes]]en palankaren printzipioa orokortu zuen. Gainera, [[Ktesibios]]en hidraulisaren deskribapen xehetxo bat egin zuen (urarekin funtzionatzen zuen organo bat).
 
[[Optika]]ri dagokionez ''Katoptriko'' izeneko bere liburuan, [[argi]]ak, geometrikoki laburrena den bidetik bidaiatzen duela proposatu zuen. Gaur egun, hori faltsua dela ezagutzen da, [[Fermaten printzipioa]]ren arabera. Modu ezberdinean argia ispiluetan nola islatzen den aztertu zuen. Jotze angelua, islaren angeluaren bera dela ere frogatu zuen, Islatzearen funtsezko legea bezala ezagutzen dena.
Matematikari bezala, ''Metrika'' izeneko lana idatzi zuen, non azalera eta gorputz ezberdinen area eta bolumenak aztertzen dituen. Kalkulu teknikak ere garatzen ditu, babiloniar eta egiptoarrengandik hartuak, [[erro karratu]]en kalkulua iterazioen bidez, kasu. Baina, geometriaren arloan izan zuen lorpenik handiena, [[Heronen formula]] bezala ezagutzen dena da, [[hiruki]] baten area, bere aldeen luzerarekin lotzen duena.
 
Heronena da, baita ere, [[garunBurmuin|burmuina]]a, adimenaren organo bezala identifikatu izanaren pribilegioa, ordura arte, bihotza zela uste baitzen.
 
{{commons|Hero of Alexandria}}
4.593

edits