«Joxan Elosegi»: berrikuspenen arteko aldeak

27 bytes added ,  Duela 8 hilabete
ez dago edizio laburpenik
[[Markos Zapiain|Markos Zapiainekin]] batera [[Enbolike]] argitaletxea sortu zuen, saiakera bilduma xume bat argitara eramango zuena. Zapiainen esanetan, "euskarazko saiakera eta gogoeta sustatzea zuen helburu"<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Zer ari zaigu gertatzen?|url=https://www.argia.eus/argia-astekaria/2543/zer-ari-zaigu-gertatzen/inprimatu|aldizkaria=www.argia.eus|sartze-data=2021-05-14}}</ref>.
 
== AldizkariakArgitalpenak ==
 
=== ItzulpenakAldizkariak ===
Irunen eta Bidasoko eskualdean euskara eta euskal kultura sendotzeko aldizkari biren sortzaile da Joxan Elosegi.
 
==== ''Plazara'' ====
''[[Plazara]]'' izeneko aldizkariak 1985ean ikusi zuen argia lehen aldiz. Irungo Udaleko Euskara Kontseilu sortu berritik ateratako ideia izan zen. Orduko kontseiluburu [[Jorge Giménez|Jorge Gimenezek]] eta artean kontseilukide zen Joxan Elosegik heldu zioten lantegiari. Eskualdeko eta kanpoko hamaika kolaboratzaile izan zituen hiruhilabetekariak, eta literatur bokazio handia izan zuen, denborarekin areagotu egin zena. 20. eta azken alea 1992an kaleratu zuten<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Plazara - Auñamendi Eusko Entziklopedia|hizkuntza=eu|url=https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/plazara/ar-114973/|aldizkaria=aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus|sartze-data=2021-05-13}}</ref>.
 
==== ''Irunero'' ====
1995. urtean argitaratu zuten lehen alea, eta etapa ugari bizi izan ditu. [[Irun Iruten Elkartea|Irun Iruten]] euskara elkarteak sortu zuen aldizkaria, [[Irungo Udala|Irungo Udalaren]], [[Gipuzkoako Foru Aldundia|Gipuzkoako Foru Aldundiaren]] eta [[Euskaltzaindia|Euskaltzaindiaren]] sostengu ekonomikoarekin<ref name=":0" />. Elosegi izan zen urteetan zehar ''Irunero''ren koordinatzailea. Ondoren, [[Ana Grijalba|Ana Grijalbak]] hartu zuen aldizkariaren gidaritza. Eten baten ondoren, Grijalbaren lemapean berrekin zioten Iruneroren "bigarren aroa" delakoari, 2013an, [[Baseclick]] enpresaren bidez. Gaur egun, beste enpresa batek darama ''Irunero'' hamabostekaria.
 
=== Denbora-pasakItzulpenak ===
1991n Luma enpresa sortu zuen Irunen, itzulpengintza-lanak egin eta denborapasak sortzeko helburuarekin. [[Argia (aldizkaria)|''Argia'']], [[Euskaldunon Egunkaria|''Euskaldunon Egunkaria'']], ''[[Zabalik]]'' eta hainbat aldizkarirentzako denborapasak egin zituzten urtetan zehar<ref>{{Erreferentzia|izenburua=BI LETRAKO BIZKAIKO HERRIA...|url=https://www.argia.eus/argia-astekaria/1838/bi-letrako-bizkaiko-herria|aldizkaria=Argia|sartze-data=2021-01-16}}</ref>. 2002an, berriz, euskarak eman duen hitz-jokoen aldizkari bakarra sortu zuen Lumako lankideekin batera; ''Luma'' izena jarri zioten, hain zuzen. 68 orrialdeko hilabetekariari. Handik zazpi urtera, 2009an, alzdikariak 600 harpidedun zituen, eta denetara 1.000 ale inguru saltzen zituen<ref>{{erreferentzia|izena=Luma, euskarazko hitz jokoen aldizkaria, berritua|abizena=|urtea=2009|izenburua=http://www.irun.org/Enlaces/00009179.pdf|argitaletxea=|orrialdea=4|orrialdeak=|ISBN=1134-0606|hizkuntza=Euskara}}</ref>. 2014ko hondarrean iragarri zuten ''Luma'' aldizkaria argitaratzeari utziko ziotela, 13 urtean zehar 120tik gora zenbaki kaleratu ondoren. Dena dela, ez zen Elosegiren estraineko argitalpena izan denbora-pasen alorrean, 1987an Luis Manterolarekin batera ''Enbido'' izeneko aldizkariko bost zenbaki plazaratu baitzituen. 80 orrialdeko aldizkariotan askotariko jolasak atondu zituzten<ref>{{Erreferentzia|izena=Xabier Etxebarria-Iñaki|abizena=Larrañaga|izenburua=Ehun urte hitzak gurutzatzen|hizkuntza=eu|url=https://www.berria.eus/paperekoa/0/030/001/2014-01-04/ehun-urte-hitzak-gurutzatzen.htm|aldizkaria=Berria|sartze-data=2021-01-16}}</ref>.
 
2007an lehen aldiz antolatu zuten Euskal Herriko [[Hitz gurutzatuak|Hitz Gurutzatuen]] Txapelketa, Irunen bertan. Dozenaka zale bildu ziren urtero, 2014an azken aldiz antolatu zuten arte.
 
== Argitalpenak ==
Batez ere itzulpen-lanak argitaratu ditu Elosegik azken hamarkada hauetan, eta frantsesetik euskaratu ditu gehienak: [[Lydia Flem|Lydia Flemen]] lau eta [[Amélie Nothomb]]-en bi, esaterako. Haren itzulpenetan oinarrituta kritikariek nabarmendu izan dute Elosegi "estilista dotorea" dela, besteak beste<ref>{{Erreferentzia|izena=Iñigo|abizena=Roque|urtea=2005|izenburua=kritiken hemeroteka » Metamorfosi soziala|url=https://kritikak.armiarma.eus/?p=1245|sartze-data=2021-05-13}}</ref>. Miren Ibarluzeak jaso ditu Elosegi eta beste zenbait euskal itzultzaileri buruz esandakoak<ref>{{erreferentzia|izena=Miren|abizena=Ibarluzea|urtea=2011|izenburua=Literatur itzulpenaren kritika. Lehen pausoak: dibulgazio-kritikaren azterketa|argitaletxea=Labayru Ikastegia, Amorebieta-Etxanoko Udala|ISBN=978-84-92599-19-6|hizkuntza=Euskara}}</ref>. Hala ere, bestelako argitalpenak ere aurki ditzakegu Elosegiren obran, zenbait bildumaren apailatze-lanetan ibili baita.
 
=== Itzulpenak ===
 
* ''Otarteko paregabeak Panoramix-ek Galiako haur bizkor eta mokofinentzat aukeratuak'', [[René Goscinny|Goscinny, René]] (1996) Donostia, Ttarttalo.
* ''Zazie metroan'', [[Raymond Queneau|Queneau, Raymond]] (1996) Euba, Ibaizabal.
=== Bestelakoak ===
Itzulpen lanez gain, beste lan batzuen egile ere bada. Aipatzekoak dira, batetik, ''[[Euskaraz, Irunen barrena]]'' lana (1994), zeinetan apailatu baitzituen [[Nikolas Alzola|Nikolas Alzola Gerediagak]] Irungo [[El Bidasoa]] astekarian 1959 eta 1961 artean argitaratutako istorio, bertso, kondaira eta abarrak. Bestetik, [[Joxe Mari Lopetegi]] bertsolari irundarraren bertsoak bildu eta atondu zituen, ''[[Joxe Mari Lopetegi, Errepublikanoen Bertsolaria]]'' (2004), [[Gaztelupeko Hotsak]] argitaletxearen "Paper Hotsak" bilduman<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Errepublikanoen bertsolari ofiziala nor zen jakin nahi?|hizkuntza=eu|url=https://www.eitb.eus/eu/irratia/euskadi-irratia/programak/faktoria/audioak/osoa/3986060/joxean-elosegi-joxe-mari-lopetegi-euskadi-irratia-faktoria-/|aldizkaria=EITB Euskal Irrati Telebista|sartze-data=2021-05-14}}</ref>.
 
== Denbora-pasak ==
1991n Luma enpresa sortu zuen Irunen, itzulpengintza-lanak egin eta denborapasak sortzeko helburuarekin. [[Argia (aldizkaria)|''Argia'']], [[Euskaldunon Egunkaria|''Euskaldunon Egunkaria'']], ''[[Zabalik]]'' eta hainbat aldizkarirentzako denborapasak egin zituzten urtetan zehar<ref>{{Erreferentzia|izenburua=BI LETRAKO BIZKAIKO HERRIA...|url=https://www.argia.eus/argia-astekaria/1838/bi-letrako-bizkaiko-herria|aldizkaria=Argia|sartze-data=2021-01-16}}</ref>. 2002an, berriz, euskarak eman duen hitz-jokoen aldizkari bakarra sortu zuen Lumako lankideekin batera; ''Luma'' izena jarri zioten, hain zuzen. 68 orrialdeko hilabetekariari. Handik zazpi urtera, 2009an, alzdikariak 600 harpidedun zituen, eta denetara 1.000 ale inguru saltzen zituen<ref>{{erreferentzia|izena=Luma, euskarazko hitz jokoen aldizkaria, berritua|abizena=|urtea=2009|izenburua=http://www.irun.org/Enlaces/00009179.pdf|argitaletxea=|orrialdea=4|orrialdeak=|ISBN=1134-0606|hizkuntza=Euskara}}</ref>. 2014ko hondarrean iragarri zuten ''Luma'' aldizkaria argitaratzeari utziko ziotela, 13 urtean zehar 120tik gora zenbaki kaleratu ondoren. Dena dela, ez zen Elosegiren estraineko argitalpena izan denbora-pasen alorrean, 1987an Luis Manterolarekin batera ''Enbido'' izeneko aldizkariko bost zenbaki plazaratu baitzituen. 80 orrialdeko aldizkariotan askotariko jolasak atondu zituzten<ref>{{Erreferentzia|izena=Xabier Etxebarria-Iñaki|abizena=Larrañaga|izenburua=Ehun urte hitzak gurutzatzen|hizkuntza=eu|url=https://www.berria.eus/paperekoa/0/030/001/2014-01-04/ehun-urte-hitzak-gurutzatzen.htm|aldizkaria=Berria|sartze-data=2021-01-16}}</ref>.
 
2007an lehen aldiz antolatu zuten Euskal Herriko [[Hitz gurutzatuak|Hitz Gurutzatuen]] Txapelketa, Irunen bertan. Dozenaka zale bildu ziren urtero, 2014an azken aldiz antolatu zuten arte.
 
=== Zenbait aldizkari eta libururen azalak ===
== Ibilbide politikoa ==
Herrigintzan luze jardundakoa da Elosegi, baina politika instituzionalean ere ibili izan da, [[Euskal Herritarrok]] koalizioko zinegotzi izan baitzen [[Irungo Udala|Irungo Udalean]] 1999 eta 2003 arteko legealdian<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=https://www.irun.org/images/ayuntamiento/composicion-organizacion/composicion-politica-2019-2023/docs/1999-2003.pdf|url=|artxibo-url=}}</ref>. [[Zoe Bray]] antropologoak egindako ikerketan, zeinetan Irungo udalbatzako tirabirak behatu baitzituen, besteak beste, agerian geratzen dira Elosegiren euskaltzaletasuna, abertzaletasuna eta Ipar eta Hego Euskal Herria bereizten dituen mugaren kontrako borroka<ref name=":0">{{erreferentzia|izena=Zoe|abizena=Bray|urtea=2002|izenburua=Boundaries and Identities in Bidasoa-Txingudi, on the Franco-Spanish frontier|argitaletxea=(Doktorego-tesia)|orrialdeak=98-103|hizkuntza=Ingelesa}}</ref>. [[Euskadi Ta Askatasuna|ETAk]] 2000. urte hasieran Madrilen egindako hilketa bat gogor kritikatu zuen Irungo udalbatzan, baina hurrengo egunean bertan atzera egin zuen<ref>{{Erreferentzia|izena=Genoveva|abizena=Gastaminza|izenburua=El edil de EH de Irún que criticó a ETA se retracta y dice que fue "una torpeza"|hizkuntza=es|data=2000-11-02|url=https://elpais.com/diario/2000/11/03/espana/973206017_850215.html|aldizkaria=El País|issn=1134-6582|sartze-data=2021-05-14}}</ref>.
 
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}
 
== Kanpo estekak ==
* [https://irunero.eus/ ''Irunero'' aldizkaria]
* [https://www.irun.org/eu/euskara/euskara-aberastu/jose-antonio-loidi-beka Jose Antonio Loidi beka]
 
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}
*
 
{{autoritate kontrola}}
96

edits