«Lankide:Iñaki LL/Proba orria»: berrikuspenen arteko aldeak

t
ez dago edizio laburpenik
t
t
 
Euskal Herriak hainbat gatazka traumatiko pasa zituen XVIII. mende amaieratik Frantziako eta Espainiako erresumetan gertatzen ari ziren aldaketa sakonen aztoramenduan. Frantziako Iraultzak bertan behera utzi zituen Ipar Euskal Herriko instituzioak eta legeak (1789-1790), eta egoera hori gerraren eta soldadutza behartuaren bidez finkatu zen, Konbentzioaren Gerran (1793-1795). Frantzian eta Espainiako Erresuman egiten ari ziren erreforma liberaletan, nazio-estatu berrien konstituzioak ziren agintaritzaren iturri, baina horretarako, talka egiten zuten bertakoEuskal Herriko lege eta markoforu juridiko-politikoekinerakundeekin. Ondorioz, Lehen Karlistaldia eta Bigarren Karlistaldia gerrak izan ziren Euskal Herrian. Espainiako errege armadak okupaturik, Hego Euskal Herriak galdu egin zituen bere lege eta erakundeak. 1878an1839, ekonomia itunak ezarri ziren Euskal Herri mendebaldean,1839 eta industrializazio bizkor bat jarri zen abian; Espainiako hainbat eskualdetatik hamar milaka etorkin heldu ziren, miseria gorrian bizi zirenak, Ibaizabalgo itsasadar ezkerraldean1876an. EspainiakoNahitaezko Berrezarkuntzakespainiar ezarritako erregimenaren kontra Sabino Arana Goiri mintzatu zen. Espainiak euskara baztertzeko legesoldadutza eta neurrihezkuntza gehiagozentralizatua ezarri zituen, eta langile baldintza makurrak sindikatu sozialistak eta grebak sortu zituen. Espainiako Bigarren Errepublikan, Hego Euskal Herriko karlistak eta EAJ banandu egin ziren (1932), eta Nafarroa Euskal Herriko estatutu egitasmotik kanpo geratu zen. FronteHamar Popularramilaka Espainiakoeuskaldunek hauteskunde orokorretan gailendu zen, eta Errepublikaren kontrako estatu kolpea prestatzen ari ziren militarrek, falangistek eta karlistak elkartu egin ziren,erbesteko Elizabidea lagunhartu harturikzuten.
 
1878an, ekonomia itunak ezarri ziren Euskal Herri mendebaldean, eta industrializazio bizkor bat jarri zen abian; Espainiako hainbat eskualdetatik hamar milaka etorkin heldu ziren, miseria gorrian bizi zirenak, Ibaizabalgo itsasadar ezkerraldean. Espainiako Berrezarkuntzaren kontra Sabino Arana Goiri mintzatu zen, euskal arrazaz hitz eginez. Espainiak euskara baztertzeko lege eta neurri gehiago ezarri zituen, eta langileen baldintza makurrak sindikatu sozialistak eta grebak sortu zituen. Espainiako Bigarren Errepublikan, Hego Euskal Herriko karlistak eta EAJ banandu egin ziren (1932), eta Nafarroa Euskal Herriko estatutu egitasmotik kanpo geratu zen. Fronte Popularra Espainiako hauteskunde orokorretan gailendu zen, eta Errepublikaren kontrako estatu kolpea prestatzen ari ziren militarrak, falangistek eta karlistak elkartu egin ziren, Eliza lagun harturik.