«Pedro Calderón de la Barca»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
 
{{Biografia_infotaula_automatikoa}}
 
'''Pedro Calderón de la Barca y Barreda González de Henao Ruiz de Blasco y Riaño''' edo Calderón de la Barca ([[Madril]], [[Espainia]], [[1600]]eko [[urtarrilaren 17]]a – Madril, Espainia, [[1681]]eko [[maiatzaren 25]]a) poeta eta [[antzerki]]gile [[espainia]]r nabarmenanabaria izan zen.
 
[[Espainiako Urrezko Mendea]]ren delako egileen artean dugu,. ''[[La vida es sueño]]'' eta ''[[El alcalde de Zalamea]]'' izanharen lanik ezagunenetarikoak dira. Haren antzerkia ideologia kutsu handiaz dago hornitua. Espainiako erregearen zerbitzari leiala eta [[Kontrarreforma|Kontraerreformaren]] aldeko sutsua izan zen, eta xede nagusi horietara jarri zuen bere lanikdohain ezagunenetarikoakukaezina. [[Europa]]ko antzerkigile nagusietakoa izan zen bere garaian.
 
Calderón de la Barca-ren antzerkia ideologia kutsu handiaz dago hornitua. Espainiako erregearen zerbitzari leiala eta [[Kontrarreforma|Kontraerreformaren]] aldeko sutsua izan zen, eta xede nagusi horietara jarri zuen bere dohain ukaezina. [[Europa]]ko antzerkigile nagusietakoa izan zen garai hartan Calderón.
 
== Bizitza ==
[[Fitxategi:Casa Calderón-2009-Madrid.jpg|thumb|220px|Calderon bizi zeneko Madrilgo etxe estua.]]
 
Bost anai-arreba izan zituen; hirugarrena zen bera. Bederatzi urte zituela jesuiten eskola inperialean sartu zen; bost urtez egonibili zen eskola hartan humanitateak ikasten eta latindar poetak aztertzen eta haien lanak ikertzen. [[1610]]ean ama hil zitzaion, eta aita Juana Freyrerekin ezkondu zen. Handik urtebetera, Calderonen aita hil egin zen eta amaordeak auzitara eraman zituen seme-alabaordeak, herentzianoinordekotzan kalteturik atera zela-eta. Epaia amaordearen aldekoa izan zen eta CalderonekCalderónek eta bere anai-arrebek aitaren idazkaritza saldu behar izan zuten amaordeari ordaintzeko.
 
Horretan, Calderonen aitonak kapilautza bat sortzea erabaki zuen ilobaren batek bete zezan kargu hura, eta [[1614]]an Alcalan matrikulatu zen Calderon. Ondoren, Salamancako unibertsitatera joan zen ikasketak jarraitzera. Azken hiri horretan, kanonak eta [[zuzenbide]]a ikasi zituen.
 
[[1620]]an Madrila joan zen bizitzera, eta hainbat liskarraldi izan zituen. Haietako batean, esate baterako, CalderonekCalderónek berak eta bere anaiek parte hartu zuten eta Friasko dukearen zerbitzuan lan egiten zuen Diego de Velasco jaunaren seme bat hil zen; Calderonen senideek tratu bat hitzartu zuten; haren arabera 600 dukat ordaindu behar izan zituzten. Garai hartan, hainbat poesia lehiaketetan parte hartu zuen Calderonek, eta orduantxe hasi zen, seguru asko, idazten. CalderonenCalderónen lehenengo lana [[1623]]koa da, "Amor, honor y poder" (Maitasuna, ohorea eta boterea), hain zuzen ere.
 
Urte horretan hasi eta [[1625]]. urtea arte [[Italia]] iparraldean eta [[Flandria]]n aritu omen zen soldadu, eta handik itzuleran, Friasko dukearen zerbitzura hasi zen lanean ezkutari gisa. Une horretan bertan hasi zen Calderon antzerkigintzan, eta denbora gutxian, gorteko antzerkigile ofizial bihurtu zen.
 
[[1635]]. urte inguruan, beste liskar batean egotea egokitu zitzaion: Pedro de Villegasek, [[Antonio de Villegas]] komikoaren semeak, larriki zauritu zuen CalderonenCalderónen anaia bat eta Trinitarioen komentuan ezkutatu zen; idazlea eta aguazil talde bat komentuan sartu ziren haren bila, haina ez zuten haren helburua lortu. Gertaera haren kontrako izan ziren Lope (bere alaba komentu hartan bizi zen) eta fray Hortensio Paravicino. Azkenean, iskanbila hutsa izan zen hura, eta CalderonekCalderónek Paravicinori erantzuteko, "El príncipe constante" (Printze tematia) komedia idatzi zuen. [[1636]]an Santiagoren abitua eman zion erregeak.
 
[[1637]]an Juan Alfonso Enríquez Cabrera [[Infanterriko dukea]]ren zerbitzura jarri zen, Juan Alfonso Enriquez Cabrerra, eta hala hasi zen Calderonenharen karrera militarra. Hondarribia Conde jeneralaren setiotik askatu zuen gudarostean egon zen Calderon; konde-dukearen gudarostean, berriz, Kataluniako gerran parte hartu zuen. LeridakoLleidako setioan (1642) Felipe IV.aren mendeko gudaroste bateko buru izan ondoren, erretiratzea erabaki zuen.
 
Borrokaldi hartan bertan Calderonen anaia bat hil zen. Urte haietan, bestalde, Calderonen Pedro Jose semea jaio zen; ez dago, ordea, seme haren amaren berririk. [[1651]]. urtean Calderon apaiz egin zen, eta semea ofizialki ezagutu zuen, ordu arte iloba zuela esan ohi baitzuen. Handik gutxira, ordea, hil egin zitzaion semea. Calderon Toledoko Errege Berrien kapilau izendatu zuten eta [[Toledo]]ra joan zen bizitzera. [[1663]]an Erregearen ohorezko kapilau egin zuten eta gortera joan zen berriz ere bizitzera. Gortean zela autoak eta heste antzerki piezak zuzentzen jarraitu zuen; bere bizitzaren azkeneko urteetan, gortean aurkeztuko zituen auto sakramentalak eta komediak besterik ez zituen idatzi. Garai horretan Madrilgo Apaizen Lagunartean sartu zen, eta bertako kapilau nagusi izan zen. [[Filipe IV.a Espainiakoa|Felipe IV.a]] hil zenean (1665), gorteko antzerkigile nagusi izaten jarraitu zuen.
3.452

edits