«Irlandako Armada Errepublikazalea»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
t (Kamiruaga wikilariak «Irlandako Armada Errepublikarra» orria «Irlandako Armada Errepublikazalea» izenera aldatu du)
No edit summary
 
{{sakontzeko|Irlandako Armada ErrepublikarraErrepublikazalea (argipena)}}
[[Fitxategi:Hogan's_Flying_Column.gif|thumb|[[Irlandako Armada Errepublikarra (1917-1922)|IRA "Zaharraren"]] Tipperaryko 3. Brigadaren 2. Zutabe Mugikorraren kideak [[Irlandako Independentzia Gerra]]n zehar, 1921. urtea. Gainontzeko irlandar talde errepublikarerrepublikazale paramilitar guztiek beren buruak jatorrizko talde honen ondorengotzat jo eta "Irlandako Armada ErrepublikarraErrepublikazalea" direla aldarrikatzen dute.]]
'''Irlandako Armada ErrepublikarraErrepublikazalea''' edota '''IRA''', {{lang-ga|Óglaigh na hÉireann}} eta {{lang-en|Irish Republican Army}}, [[XX. mendea|XX.]] eta [[XXI. mendea|XXI. mendeetan]] [[Erresuma Batua|Erresuma Batutik]] aske den [[Irlandako Errepublika]] bat lortzeko helburuz [[irlandar errepublikanismo]]ren barnean dauden hainbat talde paramilitarrek jasotako izendapena da.
 
Jatorrizko erakundea [[1917]]an [[Irlandar Boluntarioak]], [[Irlandako Armada Hiritarra]] eta beste zenbait talde armatu errepublikarrenerrepublikazaleren kideen elkarketatik sortu zen, horietako batzuk [[Pazkoko matxinada|1916ko Pazko matxinadan]] erakunde horien eskutik parte hartu zuten eta beste batzuk [[Lehen Mundu Gerra]]n [[Britainiar Armada]]ko soldadu gisa borrokatuz eskarmentu militarra bereganatu eta desertatu ostean erakundera elkartu ziren, ironikoki [[Irlandako Independentzia Gerra]]n Britainiar Armada beraren aurka borrokatzeko.
 
== IRA eta bere eszisioenbereizketen genealogia ==
* [[Irlandako Armada ErrepublikarraErrepublikazalea (1917-1922)]]: (''Old IRA'' edo ''IRA Zaharra'') [[Erresuma Batua]]ren aurka, [[Irlanda]]ren independentziaren alde, [[1916]] eta [[1921]] bitartean borrokatu zuen armada. Bake-akordioak bitan bereizi zuen armada.
* [[Irlandako Armada ErrepublikarraErrepublikazalea (1922-1969)|Irlandako Armada Errepublikzalea (1922-1969)]]: [[1922]]an [[Irlanda]]ren banaketa eta [[Ipar Irlanda]]ren sorrera ahalbideratzen zuen [[Anglo-irlandar Ituna|Anglo-irlandar itunaren]] aurka agertu eta [[Irlandako Gerra Zibila|Irlandako Gerra Zibilean]] zehar [[Irlandako Estatu Askea]]ren Armadaren aurka borrokatu zen. [[1969]]an berriro erdibitu zen.
* [[Irlandako Armada ErrepublikarraErrepublikazalea - Ofiziala|Irlandako Armada ErrepublikarraErrepublikazalea-Ofiziala]] (''Official IRA'') (1969-1973): [[Irlandako Gerra Zibila|Gerra zibiletik]] zetorren adarra zen hau. [[1973]]an armak utzi zituen, [[marxismo]]arekin lerrokatu eta klase gatazka nazionalaren kaltetan lehenetsi ondoren.
* [[Behin-behineko Irlandako Armada ErrepublikarraErrepublikazalea]] (''Provisional IRA, PIRA''): [[1969]]ko zatiketan sortu zen adar [[nazionalismo|nazionalista]]. [[2006]]an bere kanpaina armatua bukatutzat jo zuen.
* [[Jarraipeneko Irlandako Armada ErrepublikarraErrepublikazalea]] (''Continuity IRA, CIRA''): Behin-behineko IRAren zatiketa, [[1986]]an osatua, [[Sinn Féin]]ek [[Ipar Irlanda]]ko parlamentuan eserlekuak hartzearen kontrakoa.
* [[Benetako Irlandako Armada ErrepublikarraErrepublikazalea]] (''Real IRA, RIRA''): Behin-behineko IRAren zatiketa, [[1997]]an osatua eta [[Ostiral Santuko Hitzarmena|Ostiral Santuko Akordioaren]] aurkakoa.
 
== Kanpo -estekak ==
{{autoritate kontrola}}
 
4.592

edits