«Marie Curie»: berrikuspenen arteko aldeak

No change in size ,  Duela 2 hilabete
t
81.42.217.192 wikilariaren aldaketak ezabatuz, InternetArchiveBot wikilariaren azken bertsiora itzularazi da.
(arreglandolo todo como jesus)
t (81.42.217.192 wikilariaren aldaketak ezabatuz, InternetArchiveBot wikilariaren azken bertsiora itzularazi da.)
Etiketa: lehengoratzea
{{Wikipedia1000}}
{{biografia infotaula automatikoa}}
'''MarieMaria Salomea Skłodowska-Curie''' ([[1867]]ko [[azaroaren 7]]a – [[1934]]ko [[uztailaren 4]]a), '''Marie Curie''' izen-deiturez ezaguna, zientzialaria izan zen. Sortzez poloniarra, frantziar nazionalizatu zen. [[Erradiologia]] arloan aitzindaria izan zen, eta lehena izan zen bi arlo desberdinetan [[Nobel Sariak|Nobel saria]] lortu zuena (Fisikan eta Kimikan). Gainera, [[Parisko Unibertsitatea]]n lehenengo emakume katedraduna<ref>{{erreferentzia|izena=Julie|abizena=Des Jardins|urtea=2011|izenburua="Madame Curie's Passion"|argitaletxea=Smithsonian Magazine|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> izan zen. [[Paris]]ko eta [[Varsovia]]ko [[Curie Institutua]]k eratu zituen.
 
[[Varsovia]]n jaio zen, garai horretan Poloniako batzarra zena ([[Errusiar Inperioa|errusiar erresumaren]] lurraldea). Ezkutuan ikasi zuen Varsoviako  “unibertsitate flotante”-an eta bere formazio zientifikoa hasi zuen hiri horretan. [[1891|1891.]] urtean (24 urterekin) bere ahizpa Bronislawa Duska jarraitu zuen [[Paris]]era, bertan bere ikasketak amaitu eta lan zientifiko bikainak burutu zituen. [[1903]]ko Fisikako [[Nobel Sariak|Nobel saria]] bere senarra [[Pierre Curie]]rekin eta [[Henri Becquerel]]ekin partekatu zuen. 1906an Pierre, senarra, istripu batean hil zen. Handik urte gutxitara, [[1911]]n, Marie Curiek [[Kimikako Nobel Saria|Kimikako Nobel saria]] irabazi zuen. Frantziako herritartasuna jaso eta Frantzia aberritzat onartu arren, inoiz ez zuen bere Poloniako nortasuna galdu;<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=Her 1911 Nobel Prize in Chemistry was granted to "Marie Sklodowska Curie"|argitaletxea=File:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg.|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> bere alabei [[Ama-hizkuntza|ama hizkuntza]] irakatsi zien eta [[Polonia]]ra bisitak egitera eramaten zituen.<ref name=":10">{{erreferentzia|izena=Barbara|abizena=Goldsmith|urtea=2005|izenburua=Obsessive Genius: The Inner World of Marie Curie. W.|url=https://archive.org/details/obsessivegeniusi00gold|argitaletxea=W. Norton & Company|orrialdea=p. 149|orrialdeak=|ISBN=978-0-393-05137-7|hizkuntza=En}}</ref> Aurkitutako lehen [[elementu kimiko]]a [[Polonio]] deitu zuen, bere jaiotze-herrialdeari ohore eginez. Bere aurkikuntzek biltzen dute [[Desintegrazio erradioaktibo|erradioaktibitateari]]<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|izenburua="The Discovery of Radioactivity"|urtea=1921|url=https://archive.org/details/ost-chemistry-discoveryofradiu00curi|argitaletxea=Berkeley Lab. Archived from the original on 1 November 2015. "The term radioactivity was actually coined by Marie Curie […]."|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref><ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=Archived from the original on 30 July 2018|izenburua="Marie Curie and the radioactivity, The 1903 Nobel Prize in Physics"|argitaletxea=nobelprize.org|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> buruzko lehen ikasketak (berak asmatutako terminoa) , [[isotopo]] erradioaktiboak isolatzeko teknikak eta bi elementuren aurkikuntza —[[polonio]]a eta [[radio]]a—. Bera burua zelarik, isotopo erradioaktiboekin egindako [[Neoplasia|neoplasien]] tratamenduei buruzko lehen ikerketak burutu ziren. Parisen eta Varsovian [[Curie institutua]] sortu zuen, gaur egun medikuntza ikerketen zentro garrantzitsuenen artean mantentzen dena. [[Lehen Mundu Gerra]]n, erabilpen militarrerako lehen zentro erradiologiko mugikorrak sortu zituen.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=2013|izenburua="The Genius of Marie Curie: The Woman Who Lit Up the World"|argitaletxea=YouTuben, BBC dokumentala.|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>
472

edits