«Kasu (gramatika)»: berrikuspenen arteko aldeak

1.645 bytes added ,  Duela 5 hilabete
ez dago edizio laburpenik
[[Fitxategi:Number of grammatical cases hic01.png|thumb|200px|Kasuen kopurua europar hizkuntzetan. Grisak adierazten du hizkuntzak ez duela deklinaziorik.]]
{{Argitzeko|flexio formari|Kasu}}
'''Kasu'''a [[hitz]] batek, [[perpaus]]ean funtzio jakin bat betetzeko, agertzen duen [[flexio]] forma da.<ref>{{erreferentzia|url=https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?sarrera=kasu&antzekoak=ez&option=com_hiztegianbilatu&view=frontpage&layout=aurreratua&Itemid=&lang=eu&bila=bai|egilea=Euskaltzaindia|izenburua=Kasu|bilduma=Euskaltzaindiaren Hiztegia}}</ref> Kasu gramatikala [[ezaugarri gramatikal]] mota berezi bat da, elementu predikatibo baten erreakzioari lotua (eskuarki, aditz bati). Hizkuntza batek deklinazio morfologikoa badu, kasuak dituela esaten da ([[latinaditz]]a, adibidez); hala ere, deklinazio preposizionala baino ez duten hizkuntzak ere badaude ([[gaztelania]], adibidezbati). [[Gramatika sortzaile]]aren arabera, lehenei ''kasu morfologiko'' esaten zaie, eta bigarrenei, ''kasu sintaktiko''.
 
Hizkuntza batek deklinazio [[Morfologia (hizkuntzalaritza)|morfologikoa]] badu, kasuak dituela esaten da ([[latin]]a, adibidez); hala ere, deklinazio preposizionala baino ez duten hizkuntzak ere badaude ([[gaztelania]], adibidez). [[Gramatika sortzaile]]aren arabera, lehenei ''kasu morfologiko'' esaten zaie, eta bigarrenei – ''kasu sintaktiko''.
Gramatika tradizionalean, "kasu" terminoak forma bakoitza adierazteko balio du, [[flexio]]aren arabera (deklinabidea ere deitua) edo izen sintagmako nukleo batekin batera doan preposizioaren arabera ([[artikulu]]a, [[substantibo|izena]], [[adjektibo]]a edo [[izenordain]]a). Hizkuntza bakoitzean kasu berak harreman gramatikal berberak sistematikoki markatzen ditu.
 
[[Gramatika]] tradizionalean, "kasu" terminoak forma bakoitza adierazteko balio du, [[flexio]]arenflexioaren arabera (deklinabidea ere deitua) edo izen sintagmako nukleo batekin batera doan preposizioaren arabera ([[artikulu]]a, [[substantibo|izena]], [[adjektibo]]a edo [[izenordain]]a). Hizkuntza bakoitzean kasu berak harreman gramatikal berberak sistematikoki markatzen ditu.
 
== Euskara ==
Euskarak hurrengo kasuak ditu: [[Absolutibo|absolutiboa]] (''etxea,'' singularrean), [[Ergatibo|ergatiboa]] (''etxea'''k'''''), [[Datibo|datiboa]] (''etxea'''ri'''''), [[Genitibo|genitiboa]] (''etxea'''ren'''''), [[Instrumental|instrumentala]] (''etxea'''z'''''), [[lokatibo]] edo [[Inesibo|inesiboa]] (''etxea'''n'''''), [[Ablatibo|ablatiboa]] (''etxe'''tik'''''), [[Adlatibo|adlatiboa]] (''etxe'''ra'''''), lokatibo adnominala (''etxe'''ko''''') eta [[Prolatibo|prolatiboa]] (''etxe'''tzat'''''). Absolutiboaren ukoak [[Partitibo|partitiboaren]] erabilera dakar berekin (''etxe'''rik''' ez du''), [[Soziatibo|soziatiboa]] edo [[Komitatibo|komitatiboa]] (''etxea'''rekin'''''), hurbiltze adlatiboa edo direkzionala (''etxe'''rantz'''''), muga adlatiboa (''teliko'' edo ''terminatibo'' ere deitua; ''etxe'''raino'''''), destinatiboa (edo benefaktiboa; ''etxea'''rentzat''''', etxe'''rako''') eta motibatiboa (edo kausala; ''etxea'''rengatik''''').
 
== Beste hizkuntza batzuk ==
Indoeuropear hizkuntzen artean kasuak ez dituzten hizkuntzak, adibidez, [[hizkuntza erromantzeak]] ([[erromaniera]] izan ezik) eta [[germaniar hizkuntzak]] ([[faroera]], [[Aleman|amemaniera]] eta [[islandiera]] izan ezik) dira.
 
[[Uraldar hizkuntzak|Uraldar hizkuntza]] guztiek kasuak dituzte, baina beren kopurua ez da berdina uraldar hizkuntza guztietan: [[Finlandiera|finlandierak]] 16 kasu gutxi-gorabehera ditu eta [[Bepsaera|bepsaerak]], bere ahaide hurbila, berriz, 24 kasu gutxi-gorabehera ditu (hizkuntza horien kasuei buruzko iritziak ez dira berdinak, beraz, kopuru zehatza ezin da esan).
 
== Erreferentziak ==
2.406

edits