«Brexit»: berrikuspenen arteko aldeak

10 bytes removed ,  Duela 7 hilabete
ez dago edizio laburpenik
'''Brexita''' ("British" eta "exit" hitzen [[portmanteau]] bat) edo '''Erresuma Batua Europar Batasunetik irtetea''' [[Erresuma Batua]]k [[Europar Batasuna|Europar Batasunetik]] (EB) programatutako erretiratzea da. [[Erresuma Batua Europar Batasunean egoteari buruzko galdeketa|2016ko ekainean egindako erreferendum baten ondoren]], non %51,9k herrialdea uztearen alde bozkatu zuen, Erresuma Batuko gobernuak formalki iragarri zuen 2017ko martxoan batasunetik erretiratuko zela, eta bi urteko prozesu bati ekin zion, Erresuma Batuak 2019ko martxoaren 29an erretiratzearekin amaitu behar zuena. [[Erresuma Batuko Legebiltzarra|Erresuma Batuko Parlamentuak]] hiru aldiz bozkatu zuenez erretiratze negoziatuaren akordioaren aurka, epe hori bi aldiz luzatu da, eta gaur egun 2019ko [[urriaren 31]] da. Legebiltzarraren lege batek hirugarren luzapen bat eskatzera behartzen du gobernua, urriaren 19a baino lehen akordiorik lortzen ez bada.
 
[[Euroeszeptiko]]ak erretiratzearen alde daude, eta europazaleak aurka, biek espektro politiko osoa hartzen baitute. Erresuma Batuak bat egin zuen [[Europako Erkidegoa]]rekin (EE) 1973an, eta 1975ean egindako erreferendum batean onartu zuten atxikimendua. 1970eko eta 1980ko hamarkadetan, [[Europako Batzordea|Europako Komisiotik]] erretiratzea nagusiki ezker politikoak defendatu zuen, adibidez, [[Alderdi Laborista]]ren 1983ko hauteskunde programan. 1990eko hamarkadatik aurrera, [[Alderdi Kontserbadorea]]ren hegal euroeszeptikoa hazi egin zen, eta matxinada baten buru izan zen, EBk ezarri zuen 1992ko [[Maastrichteko Ituna]] berresteagatik. [[Erresuma BatukoBatuaren Independentziaren Aldeko Alderdia]]rekin (UKIP) eta [[People's Pledge]] alderdi anitzeko kanpainarekin batera, [[David Cameron]] lehen ministro kontserbadorea presionatu zuen EBrekin bat egiten jarraitzeari buruzko erreferenduma egin zezan. Cameronek, geratzeko kanpaina egin zuena, emaitzaren ondoren uko egin zuen, eta [[Theresa May]]ren oinordekoa izan zen.
 
2017ko [[martxoaren 29]]an, Erresuma Batuko Gobernuak [[Europar Batasunaren Tratatuaren 50. artikulua]] aipatu zuen, eta erretiratzeari ekin zion formalki. Mayk hauteskunde orokor azkarretara deitu zuen 2017ko ekainean, [[Alderdi Unionista Demokratikoa]]k babestutako gutxiengo kontserbadoreko gobernu batean. Erresuma Batuaren eta EBren arteko erretiratze negoziazioak hilabete horren amaieran hasi ziren. Erresuma Batuak [[aduana batasuna]] eta [[Europar Batasuneko merkatu bakarra]] uzteko negoziatu zuen. Emaitza 2018ko azaroko erretiratze akordioa izan zen, baina Erresuma Batuko Parlamentuak hiru aldiz bozkatu zuen hura berrestearen aurka. Alderdi Laboristak aduana-batasun bati eusteko akordioa nahi zuen; kontserbadore asko, berriz, Erresuma Batuak EBren finantza betebeharretan parte hartzeari buruzko akordioaren irtenbide finantzarioaren aurka agertu ziren, baita [[Irlanda]]n mugako kontrolak eragozteko diseinatutako "[[Irlandako sostengu mekanismoa]]ren" aurka ere. Demokrata liberalak, [[Eskoziako Alderdi Nazionala]] eta beste batzuk Brexit iraultzen saiatzen ari dira bigarren erreferendum baten bidez. EBk atzera bota du atzealdeko muga ez negoziatzea. 2019ko martxoan, Erresuma Batuko Parlamentuak Mayren aldeko botoa eman zuen, EBri Brexit urrira arte atzeratzeko eskatzeko. Bere akordioa onartzea lortu ez zuenez, Mayk lehen ministro izateari utzi zion uztailean eta [[Boris Johnson]]ek ordezkatu zuen. Akordioaren zatiak ordezkatzen saiatu zen, eta epe berria baino lehen EB uzteko konpromisoa hartu zuen, akordioarekin edo gabe.