«Herio (mitologia)»: berrikuspenen arteko aldeak

75 bytes removed ,  Duela 5 hilabete
t
ez dago edizio laburpenik
(sortzen)
 
t
[[Archivo:Gil_de_Ronza_-_La_Muerte_20140703-1.jpg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Gil_de_Ronza_-_La_Muerte_20140703-1.jpg|thumb|400x400px|''Herioa'', Gil de Ronza-ren XVI. mendeko eskultura]]
'''Herio''', Erio, beste kulturetan aurkitu daiteken heriotzaren "izaki" irudikapena da.
[[Fitxategi:Wolgemut - 1493 - tanz der gerippe (coloriert).jpg|alt=1493. Dantza makabroa|thumb|251x251px|1493. Dantza makabroa]]
 
Heriotzarekin erlazionatzen dan pertsonaia Jainko bezala gurtua ere izan da beste garai eta kulturetan.
 
 
==== Izurrite beltzaren eragina ====
[[Fitxategi:The Triumph of Death by Pieter Bruegel the Elder.jpg|alt=Pieter Bruegel Zaharra-ren "Herioatzaren garaipena" 1652|thumb|381x381px|''Pieter Bruegel Zaharra-''ren "Herioatzaren garaipena" 1652]]
Izurrite Beltza Erdi Aroan Europan eragin zuen bigarren hondamendia izan zen (lehenengoa 1315-1317 gosete handia izan zen). Honen ondorioz Europako biztanleriaren % 30-% 60 hil zela kalkulatzen da. Guztira, izurriak munduko biztanleria gutxi gorabehera 475 milioi izatetik 350-375 milioira murriztu zen XIV. Mendean. Erdi Aro osoan zehar izurritearen agerraldi gehiago egon ziren, eta beste faktore lagungarri batzuekin 1500. urtera arte behar izan zuten Europako biztanleek 1300.eko maila berreskuratzeko.
 
==== Ars moriendi ====
[[Fitxategi:The Triumph of Death by Pieter Bruegel the Elder.jpg|alt=Pieter Bruegel Zaharra-ren "Herioatzaren garaipena" 1652|thumb|381x381px|''Pieter Bruegel Zaharra-''ren "Herioatzaren garaipena" 1652]]
Ars moriendi ("Hiltzeko artea") 1415 eta 1450. urte inguruko bi latinezko testu lotuak dira, heriotza on baten protokoloei eta prozedurei buruzko aholkuak eskaintzen dituztenak, Erdi Aroaren amaierako kristau aginduen arabera "ondo hiltzen" azaltzen dutenak. 60 urte lehenago Izurri Beltzaren beldurren eta XV. Mendeko gizarte-gorabeheren ondorioen testuinguru historikoan idatzi zen. Lehen bertsioak ziurrenik Alemaniako hegoaldean konposatu ziren. Oso ezaguna zen, Mendebaldeko Europako hizkuntza gehienetara itzulia, eta heriotza eta hiltzeko giden mendebaldeko literatura tradizioko lehena izan zen. 50.000 ale inguru inprimatu ziren inkunableen garaian 1501 baino lehen eta beste edizio batzuk inprimatu ziren 1501. urtetik aurrera. Bere ospea murriztu egin zen Erasmus heriotza prestatzeko tratatua (de praeparatione ad mortem, 1533) ezagunagoa bihurtu zenean.
 
912

edits