«Begoña Vicario»: berrikuspenen arteko aldeak

2.184 bytes added ,  Duela 11 hilabete
Informazioa osatu eta erreferentziak gehitu
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-Cite web +erreferentzia))
(Informazioa osatu eta erreferentziak gehitu)
{{Biografia_infotaula_automatikoa}}
'''María Begoña Vicario Calvo''' ([[Caracas]], [[Venezuela]], [[1962]]ko [[martxoaren 3]]a -) bizkaitar zinemagilea da, batez ere animazioa lantzen duena. Animazio irakaslea da [[Euskal Herriko Unibertsitatea|Euskal Herriko Unibertsitateko]] Arte Ederren Fakultatean.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Irakasleak - master - UPV/EHU|hizkuntza=eu-ES|url=https://www.ehu.eus/eu/web/master/arte-garaikide-teknologiko-performatiboa-masterra/irakasleak?p_redirect=fichaPDI&p_idp=4654|aldizkaria=master|sartze-data=2020-08-29}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=Iñigo|abizena=Astiz|izenburua=Bego Vicario|hizkuntza=eu|url=https://www.berria.eus/udako_serieak2020/08/24/autorretratu-bat-sekuentziatan/bego-vicario.htm|aldizkaria=Berria|sartze-data=2020-08-29}}</ref>
 
== Hastapenak ==
Begoña Vicario Caracasen jaio zen, 1950eko hamarkadan familiak hara emigratuta; berak urtebete inguru zeukala, Euskal Herrira etorri ziren.<ref name=":1" /> Aita argazkilaria zuen; laborategia zeukan etxean, eta Vicario harekin ibiltzen zen, argazkiak errebelatzen. Horren eraginez, zaletasun handia izan du beti artegintzarekiko.<ref>{{Erreferentzia|izena=Iñigo|abizena=Astiz|urtea=2018-05-13|izenburua=«Ez dut sinisten logika narratiboan»|argitaletxea=berria.eus|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=|url=https://www.berria.eus/paperekoa/1795/032/001/2018-05-13/ez_dut_sinisten_logika_narratiboan.htm|aldizkaria=Berria|sartze-data=2018-05-13}}</ref> Gainera, animazio txekiarra ikusten zuten etxean, objektuekin egina eta sinbolismo handikoa: "Kikarak, ezpain-zapiak mugitzen ikustea magikoa iruditzen zitzaidan".<sup>[1]</sup> Marrazki bizidunak, berriz, ez zaizkio inoiz hainbeste interesatu: "Marrazkiak irrealak dira, eta, beraz, animazioan bere medio naturalean mugitzen dira. Zinea trikimailua da, baina trikimailuaren barruan truku errealagoak egon daitezke."<ref name=":1">{{erreferentzia|url=http://www.argia.eus/argia-astekaria/1915/begona-vicario-etxekoandrea-naiz-arrunkeriatik-ateratzen-nauena-sorkuntza-da|izenburua=Begoña Vicario: «Etxekoandrea naiz. Arrunkeriatik ateratzen nauena sorkuntza da»|sartze-data=2018-04-26|egunkaria=|aldizkaria=Argia|abizena=Eizagirre|izena=Estitxu|egile-lotura=http://www.argia.eus/argia-astekaria/egileak/estitxu-eizagirre|hizkuntza=|formatua=}}</ref>
 
Arte Ederrak ikasi zituen, eta han ohartu zen ez zuela jardun gura garai hartan ikus-entzunezkoek eskaintzen zituzten ohiko alorretan, hots, kazetaritzan eta publizitatean. Hizkuntzak gustukoak zituela-eta, errusiera ikasten hasi zen, eta Moskun egin zuen egonaldi batean animatzaileak egokitu zitzaizkion etxean; "bizitzaren opari bat", azaltzen du berak. Vicariok dioenez, "herentzia oso potentea" ekarri zuen handik.<ref name=":0">{{erreferentzia|url=https://www.youtube.com/watch?v=3lO4f8Ln9yU|izenburua=Elkarrizketa Begoña Vicario|sartze-data=2018-04-25|egunkaria=Zart Produkzioak|aldizkaria=|abizena=|izena=|egile-lotura=|hizkuntza=|formatua=}}</ref><ref>{{Erreferentzia|abizena=Zinea.eus|izenburua=Euskal animazioa|hizkuntza=eu|data=2014-07-15|url=https://www.zinea.eus/2014/07/15/5329/|aldizkaria=Zinea|sartze-data=2020-08-29}}</ref>
 
== Lanak ==
Animazio Teknikak Gasteizko Diseinu Zentroan eta Moskuko Poit Estudioan ikasi zituen.<ref name=":0" /><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Euskal Herriko animazio esperimentalaren bidezidorrak: Begoña Vicario, Isabel Herguera eta Izibene Oñederra - Jakin.eus|url=https://www.jakin.eus/aldizkaria/artikulua/euskal-herriko-animazio-esperimentalaren-bidezidorrak-begona-vicario-isabel-herguera-eta-izibene-onederra/3533|aldizkaria=www.jakin.eus|sartze-data=2020-08-29}}</ref> Zinemagintzan [[1993]]. urtean hasi zen, orduan zuzendu baitzuen lehenengo lana, ''Geroztik ere'' izenekoa. Bertan, poliziak etxea miatu ondoren emakume batek bizi dituen ondorio psikologikoak aztertu zituen. Hiru urte geroago ''Zureganako grina'' egin zuen, giza harremanei buruzko irudikapena. Hirugarren laburra ere [[1996]]. urtean filmatu zuen; gaztelaniaz egindako ''Pregunta por mí'' (1996) lanak etorkin afrikar baten kezkak islatu zituen, eta 1997an animazioko [[Goya Sariak|Goya Saria]] irabazi zuen. 2011n ''Haragia'' eta 2016an ''Tarzan ez zen horren guay'' eta ''Beti bezperako koplak'' eta 2017an ''Areka'' (2017) izan dira bere proiektuak,<ref>{{Erreferentzia|izenburua=GetxoExpress {{!}} Bigarren Epaimahia – Begoña Vicario|hizkuntza=eu|data=2017-09-24|url=https://getxoexpress.com/eu/bigarren-epaimahia-begona-vicario-2/|aldizkaria=GetxoExpress|sartze-data=2020-08-29}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=Euskal Irrati|abizena=Telebista|izenburua='En Euskadi la primera que se hizo fue la animación experimental'|hizkuntza=es|url=https://www.eitb.eus/es/radio/radio-euskadi/programas/boulevard/detalle/5475603/begona-vicario-habla-ametsak-mugimenduak-se-podra-ver-loraldia/|aldizkaria=www.eitb.eus|sartze-data=2020-08-29}}</ref>
Animazio Teknikak Gasteizko Diseinu Zentroan eta Moskuko Poit Estudioan ikasi zituen.<ref name=":0" /> Zinemagintzan [[1993]]. urtean hasi zen, orduan zuzendu baitzuen lehenengo lana, ''Geroztik ere'' izenekoa. Bertan, poliziak etxea miatu ondoren emakume batek bizi dituen ondorio psikologikoak aztertu zituen.
 
Hiru urte geroago ''Zureganako grina'' egin zuen, giza harremanei buruzko irudikapena. Hirugarren laburra ere [[1996]]. urtean filmatu zuen; gaztelaniaz egindako ''Pregunta por mí'' (1996) lanak etorkin afrikar baten kezkak islatu zituen, eta 1997an animazioko [[Goya Sariak|Goya Saria]] irabazi zuen.
 
== Lanbidea ==
* ''Un dia en el circo'' (2000), Betacam digital (animazioa)
* ''Jane: Tarzán no era tan guay'' (2016), DCP (animazioa)
* ''Beti bezperako koplak'' (2016, Atxur Animazio Taldearekin) (animazioa), Goyarako nominatua.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Beti bezperako koplak » Premios Goya 2020|url=https://www.premiosgoya.com/pelicula/beti-bezperako-koplak/|aldizkaria=www.premiosgoya.com|sartze-data=2020-08-29}}</ref>
* ''Areka'' (2017, Atxur Animazio Taldearekin), 4K (animazioa)
 
 
* Epaimahaiaren aipamen berezia Bilboko Dokumentalen eta Film Laburren Jaialdian (1996), ''Pregunta por mí'' film laburrarekin.
* Goya saria animazioko film labur onenari (1997), ''Pregunta por mí'' film laburrarekin.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Pregunta por mí » Premios Goya 2020|url=https://www.premiosgoya.com/pelicula/pregunta-por-mi/|aldizkaria=www.premiosgoya.com|sartze-data=2020-08-29}}</ref>
* Efektu berezi onenen saria Madrileko Zinema Esperimentalaren Nazioarteko Jaialdian (1997), ''Zureganako grina'' film laburrarekin.
* Bigarren saria Ciutat de Badalona Zinemaldian (1997), ''Zureganako grina'' film laburrarekin.
2.723

edits