«Elkarrekintza nuklear bortitz»: berrikuspenen arteko aldeak

Artikulua osatzen hasi naiz. Oraindik asko falta da.
t (Ksarasola wikilariak «Elkarrekintza nuklear bortitza» orria «Elkarrekintza nuklear bortitz» izenera aldatu du, birzuzenketaren gainetik: Azken a hori sobraz zegoen artikuluko izenburuan)
(Artikulua osatzen hasi naiz. Oraindik asko falta da.)
{{HezkuntzaPrograma|Fisika eta Kimika}}
[[Fitxategi:Fuerzas.png|thumb|250px|Lau funtsezko elkarreraginak azaltzen dituen koadroa.]]
Fisika nuklearrean eta partikulen fisikan, '''elkarrekintza nuklear bortitza''' da atomoaren barneko nukleoien arteko '''indar nuklear bortitza''' sortzen duen mekanismoa, eta ezagutzen diren lau [[Oinarrizko elkarrekintza|oinarrizko elkarrekintzetako bat]] da, [[Elektromagnetismo|elektromagnetismoa]], [[Elkarrekintza ahul|elkarrekintza ahula]] eta [[Grabitazio|grabitazioa]]<nowiki/>rekin batera.
'''Elkarrekintza nuklear bortitza''' edo '''indar nuklear bortitza''' [[fisika]]ren [[eredu estandar]]rak partikula ezagunen artean dauden elkarrekintzak azaltzeko ezartzen dituen [[Oinarrizko elkarrekintzak|oinarrizko lau elkarrekintzetako]] bat da.
 
Oso irismen laburrekoa da (<math>10^{-15} \text { m}</math> inguru, hots, [[femtometro]] bat), baina elkarrekintza nuklear bortitza elkarrekintza elektromagnetikoa baino <math>137</math> aldiz sendoagoa da, elkarrekintza ahula baino <math>10^{13}</math> aldiz handiagoa, eta grabitazioa baino <math>10^{38}</math> aldiz handiagoa.
Elkarrekintza honek [[atomo nukleo|nukleo atomikoaren]] barnean dauden [[nukleoi]]ak ([[protoi]]ak eta [[neutroi]]ak) elkartuta mantentzen ditu, [[karga elektriko]] positiboa duten protoien arteko banaketa elektromagnetikoa gaindituz eta karga elektrikorik ez duten neutroiak euren artean eta protoiei elkartuta mantentzea eraginez.
 
Indar nuklear bortitzak elkarrekin eusten die materiaren oinarrizko partikulei; hain zuzen, indar nuklear bortitzak elkarrekin biltzen ditu [[neutroi]]<nowiki/>ak eta [[protoi]]<nowiki/>ak [[Atomo nukleo|nukleo atomiko]]<nowiki/>etan.
Elkarrekintza honen efektuak oso distantzia txikietan soilik nabari daitezke, ([[femtometro]] 1 baino gutxiagoko distantzian) nukleo atomikoen tamainakoak eta femtometro 1 baino gehiagoko distantzietan ez da nabaritzen. Ezaugarri hau ''iritsiera laburrekoa'' izatea bezala ezagutzen da, [[grabitazio|grabitatea]] eta [[erradiazio elektromagnetiko|elektromagnetismoarekin]] gertatzen denaren aurkakoa, ''iritsiera luzekoak'' direnak (benetan, hauen iritsiera mugagabea da).
 
== Historia ==
1.057

edits