«Elkarrekintza nuklear ahul»: berrikuspenen arteko aldeak

testua osatzen ari naiz.
(Tesgua osatzen eta zuzentzen ari naiz.)
(testua osatzen ari naiz.)
 
==== Fermioiak ====
Materia[[Fermioi]]<nowiki/>ak materia-partikulak direla esan dezakegu, horien bidez osaturik baitaude elkarrakzioak jasaten ditu partikula materiadunak; materiaren osagaiak direla esan dezakegu.
 
===== Quarkak =====
[[Fitxategi:Murray Gell-Mann.jpg|ezkerrera|thumb|139x139px146x146px|Murray Gell-Mann.|alt=]]
Materiaren[[Quark|Quarkak]] materiaren funtsezko osagaiak dira, leptoiekin batera. Are gehiago, quarkak dira lau funtsezko elkarrekintzak eragina jasaten duten partikula bakarrak. Masari eta tamainari dagokionez gluoien antzekoak dira. Quark guztien spina ½ baliokoa da; hargatik dira fermioiak.<ref>{{erreferentzia|izena=https://zthiztegia.elhuyar.eus/terminoa/es/quark|abizena=Zientzia eta Teknologiaren Hiztegi Entziklopedikoa|urtea=|izenburua=|argitaletxea=|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=eu}}</ref>
 
Quarken ereduaren bitartez, azpiegitura duten [[barioi]]<nowiki/>ak eta [[mesoi]]<nowiki/>ak (edo, beste hitzetan esanda, [[hadroi]]<nowiki/>en multzo osoa) era sinplean deskribatzen dira, quarkak eta horien arteko elkarrekintzak erabiliz. [[Murray Gell-Mann]]-ek eta George Zweigek, nork bere aldetik, proposatu zuten quarken eredua 1964. urtean.
 
===== Leptoiak =====
[[Leptoi|Leptoiak]] fermioien familiako oinarrizko partikulen familia baten parte dira. Quark-ak bezala, fermioiak dira, baina, quarkak ez bezala, ez dute elkarrekintza bortitzik jasaten.
 
Leptoiek ez dute [[Hadroi|karga hadronikorik]] edo kolorezkorik. Sei motatako leptoi existitzen dira, eta bakoitzak bere [[antipartikula]] du: [[Elektroi|elektroia]], [[Muoi|muoia]], [[Tau (partikula)|tau]]<nowiki/>a eta horietako bakoitzari lotutako hiru [[neutrino]]. Elektroiak, muoiak, eta tauak karga elektrikoa dute eta <math>\pm1/2</math> balioko spina dute; neutrinoek ez dute kargarik eta <math>1/2</math> balioko spina dute.
 
==== Bosoiak ====
Bosoien familiak oinarrizko partikula hauek ditu: [[Fotoi|fotoiak]], [[Gluoi|gluoiak]], Z eta W bosoiak, berriki aurkitutako [[Higgs bosoi|Higgs bosoia]] eta [[Grabitoi|grabitoia]] (hipotesi modura proposatua), baita partikula konposatuak ere (deuterioa, helioa 4 edo beruna bezalako masa uniformeko soinuak eta nukleoak).
 
=== Elkarrekintza ahularen azalpena eredu estandarrean ===
1.162

edits