«Pablo Picasso»: berrikuspenen arteko aldeak

19.607 bytes added ,  Duela 1 urte
ez dago edizio laburpenik
{{biografia infotaula automatikoa}}
 
'''Pablo Ruiz Picasso''' ([[Málaga]], [[Espainia]], [[1881]]eko [[urriaren 25]]a - Mougins, [[Itsas Alpeak]], [[Frantzia]], [[1973]]ko [[apirilaren 8]]a),<ref>{{erreferentzia|izena=Pierre, Georges, Joan|abizena=Daix, Boudaille, Rosselet|urtea=1988|izenburua=Picasso, 1900–1906: catalogue raisonné de l'oeuvre peint|argitaletxea=Éditions Ides et Calendes|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> Espainiako margolari, eskultore, inprimatzaile, zeramikari eta antzerki diseinatzailea, Frantzian izan zuen artista bizitzaren zatirik handiena. XX. mendeko artistarik garrantzitsuenetariko bat izan zen, eta ezaguna da Gorges Braque frantsesarekin mugimendu [[Kubismo|kubista]] sortzeagatik, eskultura eraikia asmatu izanagatik, [[collage]]<nowiki/>en asmakizunagatik, eta estilo desberdin asko garatzen eta arakatzen lagundu zuelako.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=2012|izenburua="The Guitar, MoMA"|argitaletxea=Moma.org|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> Bere obrarik ospetsuenen artean daude ''Avignoneko andereñoak'' (1907) proto-kubista, eta [[Gernika (margolana)|''Gernika'' margolana]]<nowiki/>k (1937), [[Espainiako Gerra Zibila|Espainiako Gerra Zibilea]]<nowiki/>n alemaniar eta italiar armaden [[Gernika-Lumo|Gernika]]<nowiki/>ko bonbardaketaren erretratu dramatikoa.
'''Pablo Ruiz Picasso''' ([[Málaga]], [[Espainia]], [[1881]]eko [[urriaren 25]]a - Mougins, [[Itsas Alpeak]], [[Frantzia]], [[1973]]ko [[apirilaren 8]]a) margolari eta eskulturagile [[espainia]]rra izan zen, [[XX. mendea|XX. mendeko]] artista esanguratsuenetarikoa. [[Georges Braque]] frantsesarekin batera [[kubismo]]a sortu zuen.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Pablo Picasso. Biografía|url=https://www.biografiasyvidas.com/monografia/picasso/|aldizkaria=www.biografiasyvidas.com|sartze-data=2020-02-25}}</ref>
 
Picassok aparteko [[Talentu (argipena)|talentu]]<nowiki/>a erakutsi zuen bere lehen urteetan, modu naturalean margotuz bere haurtzaroan eta nerabezaroan. XX. mendearen lehen hamarkadan, bere estiloa aldatu egin zen teoria, teknika eta ideia ezberdinekin esperimentatu zuenean. 1906. urtearen ondoren, [[Henri Matisse]] artista zaharragoaren obra fauvistak motibatu zuen Picassok estilo erradikalagoak esploratzera, bi artisten arteko lehia emankorra hasiz, gerora kritikoek sarritan [[arte modernoa]]<nowiki/>ren aitzindari izan zirela aitortuz<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua="Matisse Picasso – Exhibition at Tate Modern"|argitaletxea=Tate|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref><ref>{{erreferentzia|izena=Christopher|abizena=Green|urtea=2003|izenburua=Art in France: 1900–1940|argitaletxea=New Haven, Conn: Yale University Press|orrialdea=p. 77|orrialdeak=|ISBN=0-300-09908-8|hizkuntza=En}}</ref> <ref>{{erreferentzia|izena=Adrian|abizena=Searle|urtea=2002|izenburua="A momentous, tremendous exhibition"|argitaletxea=Guardian. UK|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref><ref>{{erreferentzia|izena=Paul|abizena=Trachtman|urtea=2003|izenburua="Matisse and Picasso"|argitaletxea=Smithsonian|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>
Izen osoa '''Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Mártir Patricio Clito Ruiz y Picasso''' zuen.
 
Picassoren lana garai ezberdinetan sailkatu ohi da. Geroago izen asko eztabaidatu diren arren, bere obran gehien onartu diren garaiak honakoak dira: [[Urdin]]<nowiki/>a (1901-1904), [[Arrosa kolore|Arrosa]] garaia (1904-1906), [[Afrika]]<nowiki/>ko eragina izan zuen garaia (1907-1909), kubismo analitikoa (1909-1912), eta kubismo sintetikoa (1912-1919) edo kristal garaia ere deitua. 1910eko hamarkada amaierako eta 1920ko hamarkada hasierako Picassoren lanen zati handi bat estilo [[neoklasiko]]<nowiki/>koa da, eta 1920ko hamarkadaren erdialdeko lanek sarritan [[surrealismo]]<nowiki/>aren ezaugarriak dituzte. Azken aldera egindako artelanek, lehenagoko estiloetako elementuak uztartzen dituzte. Bere lanak Europa eta mundu osoko museo eta bildumetan daude. Horrez gain, beste genero batzuk ere jorratu zituen, hala nola [[Marrazki|marrazkia]], [[Grabatu|grabatua]], liburuen ilustrazioa, [[Eskulturagintza|eskultura]], [[zeramika]], eta antzerki produkzioetarako jantzien eta [[eszenografia]]<nowiki/>ren [[diseinu]]<nowiki/>a. [[Literatura]] lan labur bat ere badu.
== Biografia ==
 
Bere bizitza luzean aparteko emankortasuna izan zuen, eta ospe unibertsala eta dirutza izugarria lortu zuen bere lorpen artistiko iraultzaileengatik, XX. mendeko artearen pertsonaiarik ezagunenetako bat bilakatuz.
Pablo Picasso Málagan jaio zen [[1881]]eko urriaren 25ean. Haren aita José Ruiz Blasco ere Málagan jaioa zen, eta margolari eta marrazkilari aritzen zen. Ama, María Picasso Lopez, Málagakoa zen orobat, eta José Ruizen lehengusua. Pablo txikitan ez zen oso ikasle ona, baina margotzeko trebetasun handia erakusten zuen. [[1891]]n, hamar urte zituela, familia [[Coruña|A Coruñara]] joan zen bere aitak Da Guarda institutuan lanpostu bat lortu baitzuen. Lau urte geroago, [[1895]]ean, bere aitak lanpostu berri bat lortu zuen, baina [[Bartzelona]]ko Escola d'Arts i Oficis de la Llotjan. Eskola honetan Pablo onartu zuten eta [[1896]]an hamabost urte baino ez zituela bere lehenengo lantegia ipini zuen Bartzelonan.
 
Arlo politikoan, Picassok [[Bakezaletasun|bakezale]] eta [[Komunismo|komunista]]<nowiki/>tzat zuen bere burua. [[Espainiako Alderdi Komunista]]<nowiki/>ko eta [[Frantziako Alderdi Komunista]]<nowiki/>ko kidea izan zen hil arte,<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Biografía de Pablo Picasso»|argitaletxea=biografiasyvidas.com|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=Es}}</ref> 1973ko apirilean gertatu zena, laurogeita bat urte zituela, "Notre-Dame-de-Vie" izeneko bere etxean,<ref>{{erreferentzia|izena=Pierre|abizena=Daix|urtea=1995|izenburua=Dictionnaire Picasso|argitaletxea=París: éditions Robert Laffont|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=2-221-07443-2|hizkuntza=Fr}}</ref><ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=2008|izenburua=«Mougins: la dernière demeure de Picasso vendue plus de 10 Me»|argitaletxea=Nice-Matin|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=Fr}}</ref> Frantziako [[Mougins]] herrian. [[Vauvenarga]]<nowiki/>ko ([[Bouches-du-Rhône|Bouches-du-Rhone]])  gazteluko parkean lurperatuta dago.<ref>{{erreferentzia|izena=Tereixa|abizena=Constenla|urtea=2010|izenburua=«Viaje al santuario de Picasso»|argitaletxea=El País|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=Es}}</ref>
 
== Gaztaroa ==
Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno Cipriano de la Santísima Trinidad Ruiz Picasso (bere jaiotza agiriaren arabera) edo Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Crispiniano de la Santísima Trinidad Ruiz y Picasso (bere bataio ziurtagiriaren arabera),<ref>{{erreferentzia|izena=Irene|abizena=Hernández Velasco|urtea=2008|izenburua=«El pueblo donde ser Picasso es muy común»|argitaletxea=El Mundo (655)|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=Es}}</ref> José Ruiz y Blasco eta María Picasso Lópezen lehen semea izan zen. 1881eko urriaren 25ean jaio zen [[Málaga|Malaga]]<nowiki/>n, familia burges batean. Picassok bi arreba izan zituen, Dolores (1884-1958) eta Concepción (1887-1895). Bere birraitona amaren aldetik, Tommaso Picasso [[Italia]]<nowiki/>ko Sori udalerrian 1787an jaioa, Espainiara joan zen bizitzera. <ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua="Antepasados y familiares de Picasso"|argitaletxea=Fundación Picasso Málaga|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=Es}}</ref>
 
1912an [[Paris]] hirian egon zen bitartean, Picasso [[Montmartre]] eta [[Montparnasse]] auzoetako lagun ospetsuen zirkuluan ibiltzen zen, hala nola [[André Breton]] poeta, [[Guillaume Apollinaire]] idazlea, [[Alfred Jarry]], eta [[Gertrude Stein]]. Apollinaire [[Louvre museoa|Louvreko]] [[Mona Lisa]] lapurtu izanaren susmoagatik eta nazioarteko lapurreta talde bateko partaidea izateagatik atxilotu egin zuten. Apollinairek Picasso bere lagunari leporatu zion ekintza, eta honi ere galdeketa egin zioten, baina geroago biak salbuetsiak izan ziren.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=2011|izenburua=«Picasso lado B: robó, lo pescaron, traicionó y fue el rey del arte»|argitaletxea=Clarín|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=Es}}</ref>
 
== Ibilbidea ==
 
=== 1900 aurretik ===
1895eko neguan egin zuen bere aurreneko [[mihise]] akademiko handia, ''Lehen jaunartzea'' ([[Picasso Museoa (Bartzelona)|Picasso museoa]], [[Bartzelona]]).<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«La primera comunión, 1895»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> Bederatzi urte inguru bizi izan zen Bartzelona hirian, nahiz eta udako opor batzuk eta egonaldiak eman [[Madril]]<nowiki/>en eta Parisen.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Biografía, 1896»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> 1897an ''Zientzia eta Karitatea'' mihisea (Picasso museoa, Bartzelona) aurkeztu zuen Madrilgo Arte Ederretako Erakusketa Orokorrean.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Ciencia y caridad, 1897»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> Udan, beste behin, oporrak Malagan igaro zituen, non paisaiak eta [[zezenketa]]<nowiki/>k margotu zituen.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Biografía, 1897»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>
[[Fitxategi:The Old Guitarist.jpg|thumb|Gitarra-jotzaile zaharra (1903), Chicagoko Arte Institutua. ]]
 
=== Garai urdina: 1901-1904 ===
Picassoren garai urdinak gutxi gorabehera 1901 eta 1904 urteen artean irauten du. Izen hori pinturen gama kromatikoa menderatzen duen kolorea delako jarri zitzaion, eta Carlos Casagemas adiskideak 1901eko otsailean bere buruaz beste egin zuenean hasi zen erabiltzen, minaz eta tristuraz beterik utzi zuelako.<ref name=":0">{{erreferentzia|izena=André|abizena=Fermigier|urtea=1969|izenburua=Picasso.|argitaletxea=Le Livre de Poche, Série Art. París, Librairie Génerale Française|orrialdea=p. 58|orrialdeak=|ISBN=2-253-02455-4|hizkuntza=Fr}}</ref> Casagemas artista espainiarren zirkulura maiz joaten zen, eta bere maitalea [[Moulin Rouge]]<nowiki/>ko Germaine dantzaria hiltzen saiatu ondoren suizidatu egin zen.
 
=== Garai arrosa: 1904-1906 ===
1904ko apirilean, Picasso Parisgo Montmartre auzoan dagoen Bateau-Lavoiren kokatu zen, [[Francisco Durrio|Paco Durrio]] bere lagun eskultoreak utziko zuen tailer batean. Han Bateau-Lavoiren bizi ziren beste espainiar artistekin harremanetan hasi zen, batez ere Ricardo Canalsekin, urte bereko irailean grabaketa teknika irakatsi ziona, bere emaztearekin; [[Manuel Hugué|Manuel Huguér]]<nowiki/>ekin eta Totote emaztearekin, eta Ramón Pichotekin eta Germaine dantzariarekin, hain zuzen Casagemas adiskidearen suizidioaren zergatia izan zenarekin.
[[Fitxategi:Portrait de Picasso, 1908.jpg|thumb|Picasso 1908an.]]
 
=== Protokubismoa: 1907-1909 ===
1906ko abuztuan, [[Gósol]]<nowiki/>etik itzuli zenean, [[Gertrude Stein]]<nowiki/>en erretratura itzuli zen,<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Portrait de Gertrude Stein, 1906»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> lana buruz eginez Stein Italian zegoelako, eta aurpegia aldi berean [[Maskara (argipena)|maskara]] iberiko moduko batera murriztu zuen, geldia eta adierazkorra era berean.<ref name=":0" /> Picassok Gertrude Steinen erretratuaren nondik norakoak azaldu zituen: "Denek uste dute ez dela batere erretratua bezalakoa, baina ez du axola, azkenean beraren itxura izango du". Eskultura iberiarren eta saloietan ikusgai zeuden [[Paul Cézanne|Cézanne]]<nowiki/>ren margolanen eraginez, Picassok formak eta bolumenak ikertzen zituen.<ref>{{erreferentzia|izena=Sweeny|abizena=James Johnson|urtea=1941|izenburua=Picasso and Iberian sculpture|argitaletxea=Art Bulletin|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> [[Filadelfiako Arte Museoa|Filadelfiako arte museoa]]<nowiki/>n dagoen ''Autorretratua paletarekin'' margoan ikus daiteke emaitza.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Autoportrait à la palette (1906)»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> [[Arkaismo]] handikoa izatez gain, 1905az geroztik Picassok metatutako influentziak ere aurreratzen zituen.<ref name=":0" />
 
=== Kubismo analitikoa: 1909-1912 ===
''Avignoneko andereñoak'' abiapuntu bezala hartuz, 1908an Braquek eta Picassok [[Kubismo|kubismoa]] formulatzen amaitu zuten.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Les Demoiselles d'Avignon, 1907»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> Kubismoa artearen historiaren abiapuntu erradikala izan zen, gainerako [[Abangoardia (argipena)|abangoardia]] artistikoek ilusionismo piktorikoa uztera bultzatu zuena. Deskribapen naturalistak baztertzen zituen, ohiko pertzepziotik urrundutako formen konposizioen onurarako, [[gainazal]]<nowiki/>ekin eta [[Hiru dimentsioko|hiru dimentsio]]<nowiki/>ko egiturekin jokatuz. Picassok eta Braquek hasitako teknika honek jarraitzaile ugari izan zituen, hala nola [[Juan Gris]], [[Francis Picabia]], [[Constantin Brâncuși|Brancusi]], Delaunay eta Albert Gleizes.
 
=== Kubismo sintetikoa: 1912-1919 ===
1916an bi emakumerekin izan zituen harremanak: Gabrielle Lespinasse Montparnasseko koristarekin, gehiagora joan ez zen amodio bat, eta Elvira Paladini sentsual eta sibaritarekin, bere presentziak [[Italia]]<nowiki/>ren nolabaiteko aurrea piztu ziona lanean. Martxoan, Apollinaire zaurituta itzuli zen gerratik, eta Picassok hainbat marrazki egin zizkion hurrengo hiru hilabeteetan erretratatuz, hala nola, ''Apollinairen erretratua'' (bilduma pribatua), estilo errealistan hau ere.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Portrait d'Apollinaire (1916)»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>
 
=== Neoklasizismoa eta surrealismoa: 1919-1929 ===
Olgarekin ezkondu ondoren eta Pablo lehen semea izan zutenetik, Picassok [[familia]] bizitza zoriontsu batez gozatu zuen. Oso bizitza sozial aktiboa zeraman, [[aristokrazia]]<nowiki/>rekin eta Parisko [[adimen]]<nowiki/>tsuekin harremanetan, abangoardiako kritikek bere lorpen artistikoak goraipatzen zituzten, nahiz eta soilik alderdi formaletan zentratuz, bere lanen elementu intuitiboak eta [[Psikologia|psikologiko]]<nowiki/>ak alde batera utziz. Gizarteak eta kritikek onartuta, Picasso frantziar tradizioaren zati bezala kontsideratuta zegoen, burgesen aurkako [[Dadaismo|dadaista]] belaunaldi berriaren gainetik, [[Surrealismo|surrealista]] bezala ezaguna bihurtuko zen taldea ordezkatzen hasia baitzen.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Biografía, 1924»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>
 
=== Gernika eta MoMAko erakusketa: 1930-1939 ===
Bere lanak lehen aldiz [[New York]]<nowiki/>en, aurreko urtean sortutako Arte Modernoaren Museoan ([[MoMA]]), egon ziren ikusgai, "Parisen margotzen" erakusketaren baitan. Ekainean Paristik hirurogeita hamar kilometro ipar-mendebaldera zegoen Boisgeloup gaztelua erosi zuen. Horrela, Boisgeloup Marie-Thérèserekin ihes egiteko aterpea bihurtuko zen. Ukuilua [[Eskulturagintza|eskultura]] estudio bat izatera modatu zuen, eta [[buztin]]<nowiki/>ez edo igeltsuarekin berriro modelatzeko nahiak zein maitale gaztearen inspirazioak, igeltsu busti handiak sortzera bultzatu zuten, zalantzarik gabe batzuk izaera sexuala zutenak.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Esculturas, 1930»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>
 
1937ko urtarrilean, [[Josep Lluís Sert]] arkitekto [[Katalan herria|katalan]]<nowiki/>ak horma-irudi handi batekin lankidetzan aritzeko eskatu zion, Parisko Nazioarteko Erakusketaren [[Espainiako Bigarren Errepublika]]<nowiki/>ko pabiloian. Espainiako gobernu hautatuak, [[Gerra zibil|Gerra Zibil]]<nowiki/>ean [[Matxinada|matxinatu]] [[Frankismo|frankiste]]<nowiki/>kin porrota izan zezakeen, [[Alemania nazi]]<nowiki/>aren eta [[Italia]] [[Faxismo|faxista]]<nowiki/>ren laguntza ere bazutelako. [[Errepublika]]<nowiki/>k munduari frogatu nahi zion espainiar herria eta beraien lorpenak ordezkatzen zituela. Picassok, 1936an Madrilgo [[Pradoko Museoa|Pradoko Museo]]<nowiki/>ko ohorezko zuzendari izateko [[Manuel Azaña]] Errepublikako presidentearen gonbidapena onartua zuen, baina hala ere hasieran ez zuen gogo larregi horma-irudia egiteko, bai proiektuaren tamainarengatik eta baita inoiz ez zuelako aurretik betekizunik onartu propagandarako. [[Dora Maar]]<nowiki/>ek otsailean pabilioi handi bat aurkitu zuen 7 Grands-Augustinsen kalean, Picassok proiektua gauzatu ahal izateko<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=«Biografía, 1937»|argitaletxea=Online Picasso Project|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>.
 
=== Bigarren Mundu Gerra eta ondoren: 1939-1949 ===
[[Bigarren Mundu Gerra]]<nowiki/>n, Picasso Parisen egon zen [[alemaniar]]<nowiki/>rek hiria okupatua zuten bitartean. Picassoren estilo artistikoa ez zen artearen ideal [[Nazionalsozialismo|nazi]]<nowiki/>ra egokitzen eta, beraz, ez zuen garai hartan erakusgai jarri. [[Gestapo]]<nowiki/>ren jazarpen handia izan zuen sarritan. Bere apartamentuaren bilaketa batean, ofizial batek Gernika koadroaren argazkia ikusi zuen. "Hori egin al duzu?" galdetu zion alemaniarrak Picassori. "Ez", erantzun zuen "Zuek egin zenuten".<ref>{{erreferentzia|izena=Geoffrey|abizena=Regan|urtea=1992|izenburua=Military Anecdotes|argitaletxea=Guinness Publishing|orrialdea=p. 25|orrialdeak=|ISBN=0-85112-519-0|hizkuntza=En}}</ref>
 
Bere estudiora itzulita, margotzen jarraitu zuen, ''Oraindik bizitza gitarrarekin'' (1942) eta ''Hobi komunaren etxea'' (1944-48) bezalako lanak ekoizten.<ref>{{erreferentzia|izena=L.R|abizena=Kendall|urtea=2010|izenburua=Pablo Picasso (1881–1973): The Charnel House in Pieces|argitaletxea=Occasional and Various|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref> Alemaniarrek Parisen [[brontze]]<nowiki/>zko [[galdaketa]] legez kanpo utzi bazuten ere, Picassok jaramonik egin gabe jarraitu zuen, [[Frantziako Erresistentzia]]<nowiki/>k beretzat brontzezko kontrabandoa lortuz.<ref>{{erreferentzia|izena=Fred|abizena=Stern|urtea=2011|izenburua=Picasso and the War Year|argitaletxea=Artnet|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>
 
=== Azken lanak eta heriotza: 1949-1973 ===
1946an, Picasso eta Françoise Golfe-Juanera bizitzera joan ziren, eta [[Niza]]<nowiki/>n [[Henri Matisse|Matisse]] bisitatu zuten. Uztailaren hasieran [[Ménerbes]]<nowiki/>era joan zen Françoisekin, Dora Maarik eman zion etxera. Egunero jasotzen zituen Marie-Thérèseren eskutitzak, eta Françoise atsekabetu zenean, [[Marseilla]]<nowiki/>ra alde zuen autostopean lagun batzuekin. Picassok bidean aurkitu zuen, eta itzultzeko eskatu zion, haurra izatea proposatuz. [[Vallauris]] bisitatu zuten, eta bertan zeramikazko hiru pieza modelatu zituen Georges Ramieren Madoura zeramika tailerrean.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=Galerie Madoura|argitaletxea=http://www.madoura.com/index.html|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>
 
1973an, laurogeita hamaika urte zituela, [[birikako edema]] bategatik zendu zen [[Mougins]]<nowiki/>en zuen etxean. Hala ere, tokiko agintariek ez zioten jauregian lurperatua izaten utzi, eta Jacqueline emazteak Picassoren jabetzakoa zen [[Vauvenarga]] gazteluan hobiratzea erabaki zuen. Handik urte batzuetara bera ere bertan ehortzia izan zen.<ref>{{erreferentzia|izena=William D|abizena=Zabel|urtea=1996|izenburua=The Rich Die Richer and You Can too|argitaletxea=John Wiley and Sons|orrialdea=p.11|orrialdeak=|ISBN=0-471-15532-2|hizkuntza=En}}</ref>
 
== Ikuspegi politikoak ==
[[Bigarren Mundu Gerra]] amaitu ondoren, bere margolanak baikorragoak eta alaiagoak bilakatu ziren, 1946ko serie baten izenburuak bezala'', bizitzeko poza'' sentitzen zuelako orduan. Picasso Marie-Teresarekin bizi zen Parisko matxinadan 1944ko abuztuan. Urrian, [[Frantziako Alderdi Komunista]]<nowiki/>n sartu zen, eta urrian Udazkeneko Saloia eta Picassoren atzera begirakoa ireki zituen. ''Hezurtegia'' ([[New York]], [[MoMA]]-Arte Modernoaren Museoa) 1945eko apirilean eta maiatzean margotu zuen, bere adiskide Robert Rius poeta [[Surrealismo|surrealista]] gaztearen oroimenez.
 
== Estiloa eta teknika ==
Picasso ikaragarri emankorra izan zen bere bizitza luzean zehar. Egindako artelanen kopurua 50.000koa dela kalkulatu daː 1.885 margolan, 1.228 eskultura, 2.880 zeramika, 12.000 inguru marrazki, milaka grabatu, eta tapiz zein alfonbra ugari.<ref>{{erreferentzia|izena=Antoni|abizena=Gelonch-Viladegut|urtea=2011|izenburua=The most impacting Picasso's quotations|argitaletxea=|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>
 
== Ondare artistikoa ==
Picassoren eragina oso zabala izan zen eta izaten jarraitzen du, orokorrean bere miresle eta aurkarien artean ere. 1939an MoMAn egindako atzera begirakoa zela eta, [[Life (aldizkaria)|''Life'' aldizkaria]]<nowiki/>k honako hau idatzi zuen: "[[Europa]]<nowiki/>ko arte modernoan nagusia izan zen 25 urtetan, eta etsaiek esaten zuten eragin ustelgarria izan zuela. Indar berdinarekin, lagunek bizirik zegoen artistarik handiena zela zioten.<ref>{{erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=1940|izenburua="Picasso: Spanish Painter's Big Show Tours the Nation"|argitaletxea=Life|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=En}}</ref>
 
''Pablo Picasso'' Málagan jaio zen [[1881]]eko urriaren 25ean. Haren aita José Ruiz Blasco ere Málagan jaioa zen, eta margolari eta marrazkilari aritzen zen. Ama, María Picasso Lopez, Málagakoa zen orobat, eta José Ruizen lehengusua. Pablo txikitan ez zen oso ikasle ona, baina margotzeko trebetasun handia erakusten zuen. [[1891]]n, hamar urte zituela, familia [[Coruña|A Coruñara]] joan zen bere aitak Da Guarda institutuan lanpostu bat lortu baitzuen. Lau urte geroago, [[1895]]ean, bere aitak lanpostu berri bat lortu zuen, baina [[Bartzelona]]ko Escola d'Arts i Oficis de la Llotjan. Eskola honetan Pablo onartu zuten eta [[1896]]an hamabost urte baino ez zituela bere lehenengo lantegia ipini zuen Bartzelonan.
 
[[1898]]an bere lehenengo banakako erakusketa egin zuen Bartzelonako ''Els Cuatre Gats'' jatetxean<ref>{{Erreferentzia|abizena=Fermigier, André (1923-1988).|izenburua=Picasso|argitaletxea=Librairie générale française|data=1979|url=https://www.worldcat.org/oclc/489684868|isbn=2-253-02455-4|pmc=489684868|sartze-data=2020-02-25}}</ref>. [[1900]]eko udazkenean Erakusketa Unibertsala ikusteko asmoarekin bere lehendabiziko bidaia egin zuen [[Paris]]era. Hor Petrus Mañach arte-merkatariari hiru marrazki saldu zizkion, eta honek hileko 150 [[frantziar libera|libera]] eskaini zizkion Picassori urte beteko lanagatik, esan liteke horrekin margolari profesionala bihurtu zela.
* ''Las Meninas''
* ''Tête d'Arlequin'' (15,16M$ saldua [[2007]]an)
 
== Ikus, gainera ==
* [[Picasso Museoa]]k
 
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia_zerrenda}}
 
== Ikus, gainera ==
* [[Picasso Museoa]]k
 
== Kanpo estekak ==
1.261

edits