«Giza sexualitate»: berrikuspenen arteko aldeak

3.221 bytes added ,  Duela 7 hilabete
 
=== Koitoa ===
[[Sarpen (sexualitatea)|Sarpena]], sarketa, penetrazioa edo koitoa sexu harreman batean zehar gorputzeko atal bat edo objektu bat (arrunki, [[Zakil|zakila]]) gorputz zulo batean (hala nola: [[bagina]]<nowiki/>n, [[uzki]]<nowiki/>an, [[aho]]<nowiki/>an…) sartzea da. Giza sexualitatean, sarpen mota ohikoena da, bikote heterosexualetan, gizonaren zakila emakumearen baginan sartzea, baina uzkian ([[uzki-koito]]<nowiki/>a) edo ahoan ([[felazio]]<nowiki/>a) ere egin daiteke. Koitoa pertsonen arteko lotura fisikoaz gainera, sexu harremana burutzen duen ekintza da, eta pertsonen arteko [[amodio]]<nowiki/>aren adierazgarri izaten da. Pertsona batek beste pertsona bati egindako ekintza mingarria ere izan daiteke: gizon batek emakume bat bortxatu duenean, kasu.
[[Fitxategi:Wiki-sixtynine.png|thumb|Sexu orala]]
 
[[The New York Times]]<nowiki/>ek [[Daedone]] erretratatu zuen [[Slow Sex]] mugimenduaren ikono gisa. Mugimendu horrek "emakumeen plazera besterik ez du lehenesten - non maitasuna, maitasun-harremana eta [[Sedukzio|sedukzioa]] ere ez diren beharrezkoak. Daedonek Slow Sexen eta [[Slow Food]] mugimenduaren (janari motela) artean paralelotasuna aurkitzen du.  Sexualitatearekin, janariarekin gertatzen den bezala, jendeak abusatu egin dezake elikatu gabe. <ref>{{Erreferentzia|izenburua=Gay Today: Interview|url=http://gaytoday.badpuppy.com/garchive/interview/120400in.htm|aldizkaria=gaytoday.badpuppy.com|sartze-data=2020-05-27}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=Mary|abizena=Spicuzza|izenburua=Sex and Sensuality|hizkuntza=en|url=https://archives.sfweekly.com/sanfrancisco/sex-and-sensuality/Content?oid=2162472|aldizkaria=SF Weekly|sartze-data=2020-05-27}}</ref>
 
[[San Frantzisko (Kalifornia)|San Francisco]]<nowiki/>ko [[7x7]] aldizkariarekin egindako elkarrizketa batean, Daedonek dio, oro har,  Slow Sexek [[Meditazio|meditazioa]] eta sexualitate orgasmiko kontzientea barne hartzen dituela.  Esan zuenez, hiru osagai hauek ditu:
 
* Benetan dagoenarekiko arretaren kalitatea, helburu batean finkatu ordez;
 
== Aspektu psikologikoak ==
Sexu-adierazpenaren alderdi psikologikoak aztertuak daude, afekzio emozionalaren, genero-identitatearen, subjektiboen arteko intimitatearen eta [[Darwin]]<nowiki/>en [[ugalketa-eraginkor]]<nowiki/>tasunaren testuinguruan. Gizakion sexualitateak erantzun emozional eta psikologiko sakonak sortzen ditu. Teorialari batzuek diote sexualitatea giza nortasunaren iturri nagusia dela. Sexualitatearen azterketa psikologikoak [[sexu-portaera]]<nowiki/>ri eta [[Esperientzia (argipena)|esperientzi]]<nowiki/>ei eragiten dieten eragin psikologikoetan oinarritzen dira. Lehen azterketa psikologikoak [[Sigmund Freud]]<nowiki/>ek egin zituen, eta honek ikuspegi [[Psikoanalisi|psikoanalitiko]]<nowiki/>an sinesten zuen. Garapen psikosexualaren eta [[Edipo konplexu|Edipo konplexua]]<nowiki/>ren kontzeptuak ere proposatu zituen, besteak beste. <ref>{{Erreferentzia|izenburua=What Are Freud's Stages of Psychosexual Development?|hizkuntza=en|url=https://www.verywellmind.com/freuds-stages-of-psychosexual-development-2795962|aldizkaria=Verywell Mind|sartze-data=2020-05-27}}</ref>
 
Genero-identitatea norberaren generoko pertsona baten zentzua da, dela gizonezkoa, dela emakumezkoa, dela [[ez-bitar]]<nowiki/>ra. Genero-identitatea jaiotzean esleitutako sexuarekin erlazionatu daiteke, edo jaiotzetik desberdina izan daiteke. Gizarte guztiek genero-kategorien multzo bat dute, pertsona batek gizarteko beste kide batzuekin duen gizarte-identitatea eratzeko oinarri izan daitekeena. Sexu-portaerak eta barne-harremanek eragin handia dute pertsona baten sexu-orientazioan.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Cengage|hizkuntza=en|data=2020-05-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cengage&oldid=958557562|sartze-data=2020-05-27|encyclopedia=Wikipedia}}</ref>
 
Orientazio sexuala eredu iraunkorra da, kontrako sexuko, sexu bereko edo bi sexuetako pertsonenganako erakarpen erromantikoa edo sexuala (edo horien konbinazioa) eragiten duena. Pertsona heterosexualak maitasunez/sexualki erakarriak sentitzen dira aurkako sexuko kideekiko. Pertsona homosexualak berriz  erakarriak sentitzen dira sexu bereko pertsonekiko modu erromantikoan/sexualean. Bisexualak direnak, erakarriak sentitzen dira bi sexuekiko, modu erromantikoan edo/eta sexualean. <ref>{{Erreferentzia|izenburua=Cengage|hizkuntza=en|data=2020-05-24|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cengage&oldid=958557562|sartze-data=2020-05-27|encyclopedia=Wikipedia}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|data=2013-08-08|url=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|aldizkaria=web.archive.org|sartze-data=2020-05-27}}</ref>
 
Ugaltzeko beharraz gain, beste arrazoi asko daude jendeak sexua izateko. Unibertsitateko ikasleengan egindako ikerketa baten arabera ([[Meston & Buss]], [[2007]]), sexu-jardueretarako lau arrazoi nagusiak hauek dira: erakarpen fisikoa, helburu bat lortu nahia, lotura emozionala areagotzea eta segurtasunik eza arintzea. <ref>{{Erreferentzia|izena=Daniel L.|abizena=Schacter|izenburua=Psychology|argitaletxea=New York, NY : Worth Publishers|data=2011|url=http://archive.org/details/psychology0000scha|sartze-data=2020-05-27}}</ref>
 
== Birsorkuntza ==
 
== Euskal sexu hiztegia ==
<br />
 
== Sexua euskal literaturan ==
 
75

edits