«Biosfera»: berrikuspenen arteko aldeak

75 bytes added ,  Duela 6 hilabete
t
212.55.25.249 wikilariaren aldaketak ezabatuz, Kilkerra wikilariaren azken bertsiora itzularazi da.
Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa
t (212.55.25.249 wikilariaren aldaketak ezabatuz, Kilkerra wikilariaren azken bertsiora itzularazi da.)
Etiketak: lehengoratzea SWViewer [1.3]
[[Fitxategi:Seawifs global biosphere.jpg|350px|eskuinera|thumb|[[Ur]]a eta [[fotosintesi]]a biosferaren oinarrizko mekanismoak dira. Irudi honek lurrazaleko berdeguneak eta itsasoetako [[plankton]] kontzentrazio handiak adierazten du (Advanced Very High Resolution Radiometer instrument).]]
'''Biosfera,''' [[ekologia]]n, Lurreko izaki bizidun guztiak osatzen duen [[sistema]] da, inguratzen duen medio fisikoa barne. Horrez gain biosfera batzuetan ere erabiltzen da bizitza garatzen den lekua adierazteko, [[litosfera]]ren, [[hidrosfera]]ren eta [[Lurraren atraatmosfera|atmosferaren]] multzoa baita.
 
Biosfera [[ekosistema]] globala da. Termino hau adierazteko badaude sinonimo bi, ekosfera eta biogeosfera.
[[Ozeano]]etan [[bizi]]tza azaleko geruzan kontzentratzen da, [[zona fotiko]]an edo bizitzarako beharrezkoa den argi kopuru nahikoa sartzen den eremuan. [[Kate trofiko]]a hemen hasten da fotosintetizatzaileekin, gehien bat zianobakterioak eta [[protisto|protistak]] direnak, normalean planktonikoak eta zelulabakarrak. Bizitzaren garapenerako faktore mugatzaileak hemen ezinbesteko mantenugai batzuk dira, burdina kasu. Elementu kimiko horiek urriak dira eta [[produktibitate]] maximoak kontinente ondoko itsaso hotzetan eta eskualde tropikal batzuetan aurkitzen ditugu, zeinetatik korronteak [[janari|elikagaiak]] itsas hondotik azaleratzen dituen. Toki horietatik kanpo, latitude beroetako eskualde pelagikoak ([[itsas zabal]]ean) basamortu biologikoak dira, bizitza dentsitate txikia dutenak. Itsas ekosistema aberats eta konplexuenak dira tropikalak, oso sakontasun gutxira garatzen direnak (metro batzuetara bakarrik) bentiko bizitza handia dutenak. Adibiderik argiena [[koral-uharri]]a da.
 
=== Kontinenteak ===
===[[Fitxategi:Continental tamodels.gif|thumb|300px|Zatiketa kontinentalei buruzko teoria desberdinak]]
 
[[Kontinente]]etan kate trofikoak landare lurtarretan hasten dira. Erroek ura mugiarazten dute hostoetara eta hor lurruntzen dira. Arrazoi horregatik kontinenteetako faktore mugatzaile nagusia lurzoruko uraren presentzia da. Beste faktore garrantzitsu bat tenperatura da, aldakorragoa dena itsasoetan, bertan uraren [[bero espezifiko]]ak finkatzen du giro oso egonkor eta homogeneoak.
318

edits