«Olinpia Epirokoa»: berrikuspenen arteko aldeak

{{biografia infotaula automatikoa}}
[[Fitxategi:Coin olympias mus theski.JPG|thumb|Olimpiaren irudia txanpon batean]]
'''OlimpiaOlinpia''' ({{lang-grc|Ὀλυμπιάς}}, {{IPA|olympiás}} ahoskatua; {{circa|[[K.a. 375]]}}- [[K.a. 315]]) [[Filipo II.a Mazedoniakoa|Mazedoniako Filipo II]]<nowiki/>aren emazte nagusia eta [[Alexandro Handia|Alejandro Magno]]<nowiki/>ren ama izan zen. Bere aita [[Neoptolemo I]]<nowiki/>a zen, [[Epiro|Epiroko]] lurraldeko [[Molosia]]<nowiki/>ko erregea, gaur egungo [[Grezia]]<nowiki/>ren ipar-mendebaldean.
 
Ez dira bere bizitzari buruzko idatzi asko gordetzen, horregatik historiagileek eskuetan izan dituzten informazio eta zati gutxiekin atera behar izan dituzte berari buruzko datuak. Hala ere, badago berari buruz, bere etsaiek, batez ere [[Kasandro]]<nowiki/>k, zabaldutako legenda bat. Dena den, Olimpiak bere garaiko beste errege batzuek bezala etsai posibleak ezabatzeko politika bat bideratu zuen
 
== Biografia ==
Bere ezkongabeko izena PolíxenaPolixena zen, [[Akiles]]<nowiki/>en hilobian sakrifikatutako [[Priamo]]<nowiki/>ren alaba gaztearen omenez. Filiporekin ezkondu zenean Myrtale izena hartu zuen, [[kultu misteriko]]<nowiki/>an hastapen bezala<ref>«Review of Elizabeth Carney's ''Olympias, Mother of Alexander the Great'' by Michael D. Dixon». classicaljournal.org. Consultado el 16 de junio de 2014.</ref>; eta azkenean OlimpiaOlinpia izena jarri zuen Filipok [[Olinpiar Jokoak|Joko Olinpikoak]] irabaztearen omenez, gertakizun hau bere seme Alejandro jaio zenean jazo baitzen<ref>Heckel, 2006, p. 181</ref>. Hainbat urteren buruan berriz ere izenez aldatu zen, EstratoniceEstratonize deituz, K.a. 317an [[Euridize]]<nowiki/>ren (Mazedoniako Kasandroren ondorengoen aliatua zena) kontra bere iloba Alejandro IVa defendatzeko lortutako garaipenaren omenez.
 
=== Familia ===
OlimipiakOlinpiak bi seme-alaba izan zituen Filiporekin: AlejandroAlexandro [[K.a. 356|K.a. 356an]] eta Mazedoniako Kleopatra [[K.a. 353]]<nowiki/>an. Bere seme-alabak gorteko beste haurrekin batera izan ziren heziak: Karono eta Arriedo (Filipok beste emakume batzuekin izandako semeak), Amintas (Filiporen biloba), Europe (Filiporen azken emaztearen alabak) eta Kleopatra (ÁtalorenAtaloren biloba).
 
Ziurrenik Alejandro oso txikia zen OlimpiakOlinpiak Filipo ez zela bere aita kontatu zionean. Gerora emandako gertakizunek erakusten dute Alejandrok, edozein izanik ere bere jaiotzari buruz zeukan ikuspuntua, jaiotza naturaz gaindiko zerbait bezala ikusten zuela.
 
Garai horietan eguneroko bizitzak ez zeukan intimitate handirik; horregatik esanguratsua da, OlimpiakOlinpiak kontatutakoaz gain, inork ez zekiela deus bere maitaleari buruz.
[[Fitxategi:Roman - Medallion with Olympias - Walters 592 - Obverse.jpg|thumb|OlimpiarenOlinpiaren irudia duen erromatar medaloiamedailoia]]
Filipo IIakII.ak [[K.a. 337]]<nowiki/>an gaitzetsi zuen; hala erregina izatetik soilik Alejandroren ama izatera pasa zen. Bolondreski Epiron, bere jaioterrian, errefuxiatu zuen bere burua. Mazedoniara soilik Filipo hiltzean itzuli zen, hurrengo urtean, [[K.a. 336]]<nowiki/>an.
 
=== Intrigak ===
[[Plutarko]]<nowiki/>ren arabera OlimpiakOlinpiak traziar kultu primitiboaren suge etxekotuak izan zituen bere inguruan<ref>"The nonsense about the snakes" is from Plutarch's ''Life of Alexander'' (2.6), according to Robin Lane Fox, ''Alexander the Great'' 1973:26 and note p. 504; Fox suggests that the snake-handling was the ''stuprum'' referred to by Justin9.5.9.</ref>; horregatik, izan daiteke bere buruari eragindako haluzinazioak izatea. Plutarkok deskribatzen du nola, ezkontza burutzearen aurreko gauean, OlimpiakOlinpiak tximista bat bere sabelaren gainera jausten zela eta su handi bat pizten zuela amestu zuela. Ezkontzaren ostean, Filipok ere amestu zuen nola lehoi baten irudia zuen zigilu bat jartzen zuen bere emaztearen sabelaren gainean. [[Aristandro|Aristandror]]<nowiki/>en interpretazioa izan zen OlimpiaOlinpia bere semeaz haurdun zegoela, AlejandrorenAlexandroren nortasuna lehoi batena bezalakoa zelako<ref>Plutarco, ''Alejandro'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0243&redirect=true 2.2–2.3].</ref>.
 
OlimpiaOlinpia Filipo II.aren heriotzaren erruduna izateaz susmagarri nagusienetakoa da; alde batetik Filipok gaitzetsi zuelako, eta bestetik Filipo [[Kelopatra Euridize]]<nowiki/>rekin ezkondu zelako, eta ezkontza berri honek seme berri bat izaten bazuen, horrek AlejandorenAlexandroren erreinua zalantzan jar zezakeelako. Momentu honetatik aurrera OlimpiarenOlinpiaren bizitza intriga politiko eta erailketaz betea agertzen da. Hasteko Filiporen azken emazte legitimoa erailtzeko agintzen du, hau bere seme Alejandrok sarritan aurpegiratu zion. Ekintza hauez gain, antza momentu hau izan zen bere bizitzako hoberena, Mazedoniako erregina izan baitzen inoren eragozpenik gabe. Baina etsai garrantzitsu bat zeukan: CasandroKasandro, OlimpiaOlinpia suntsitzea lortu zuena.
 
OlimpiakOlinpiak EuridiceEuridize II.a eta [[Filipo Arriedo]] (Mazedoniako erregea AlejandroAlexandro MagnorenHandiaren heriotza ostean) erailtzea agindu zuenean, Kasandrok herriaren zati bat bere kontra altxarazi zuen, eta azkenean OlimpiaOlinpia exekutatzea agindu zuen.
 
Hala ere, Kasandrok ez zuen kontuan hartu Mazedoniako soldaduen oposizioa. Hauei OlimpiaOlinpia exekutatzea agindu zienean, hauek muzin egin zioten, sekulan ez zutela bere buruzagia izan zen Alejandroren ama erailko. Porrot honen ostean, Kasandro Alejandrori buruz gaizki esaka hasi zen, eremua irabazten joatearren. Baina, mazedoniarrak ez zetozen jarrera honekin bat eta emandako laguntza ukatu zioten Kasandrori, Alejandro Handiaren oroitzapena biziegia zegoen oraindik.
 
Orduan Kasandrok trama oso bat garatu zuen: Euridizeren ahaideengana jo zuen, OlimpiarenOlinpiaren kontra zeudenak (OlimpiakOlinpiak Euridize erailarazi zuelako). Hala, familiaren laguntzaz Kasandrok OlimpiaOlinpia erailtzea lortu zuen [[K.a. 315]]<nowiki/>ean<ref>«[https://web.archive.org/web/20080916195927/http://www.ancientworlds.net/aw/Article/462448 Copia archivada]». Archivado desde el original el 16 de septiembre de 2008. Consultado el 30 de septiembre de 2014.</ref>.
 
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia_zerrenda}}
<references />
 
== Bibliografia ==
Chirinos, Juan Carlos (2005). ''La reina de los cuatro nombres: Olimpia, Madre de Alejandro Magno''. Madrid: Oberon.
 
{{bizialdia|K.a. IV. mendeko|K.a. IV. mendeko|Olinpia}}
[[Kategoria:Antzinako Greziako emakumeak]]
[[Kategoria:K.a. IV. mendeko emakumeak]]
188.774

edits