«Pleiade (mitologia)»: berrikuspenen arteko aldeak

Antolatu orrialdea
(erreferentzia gehitu)
Etiketak: Ikusizko edizioa Mugikor edizioa Mugikor web edizioa
(Antolatu orrialdea)
Etiketak: Ikusizko edizioa Mugikor edizioa Mugikor web edizioa
[[Greziar mitologia]]n, '''Pleiadeak'''<ref>Euskaltzaindia: [https://www.euskaltzaindia.eus/dok/arauak/Araua_0082.pdf ''82. araua: Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak''].</ref> ([[greziera]]z Πλειας Pleias, "asko", Πλειάδες Pleiades, "Pleioneren alabak" edo Πελειαδες Peleiades, "[[uso]]en alabak"), [[Atlas (mitologia)|Atlas]] [[titan]]aren eta [[Pleione]] itsas ninfaren zazpi alabak ziren, [[Zilene]] mendian jaioak.<ref name=":0">{{Erreferentzia|abizena=Apolodoro|izenburua=Biblioteca mitológica|argitaletxea=Alianza Editorial|data=2004|url=http://worldcat.org/oclc/57057189|isbn=84-206-5808-1|pmc=57057189|sartze-data=2020-05-04}}</ref> [[Kalipso]], [[Hiante]], [[Hiade]] eta [[Hesperideak|Hesperideen]] ahizpak dira. Zazpi Hiadeekin batera, Atlantide, Dodonide edo [[Nisiade]]ak deituak ziren, [[Dioniso]] jainko umearen haurtzain eta irakasleak. Pleiadeak, Artemisa jainkosaren segizioko ninfak ziren, jainkosaren ehizarako zaletasun bera zuten, eta, jainkosa bezala, birjina mantentzen saiatzen ziren.
 
Etimologia
Nolabaiteko eztabaida dago "Pleiade" izenari buruz. Lehen, euren ama Pleioneren izenetik zetorrela onartzen zen. Baina litekeenagoa da πλεϊν hitzetik etortzea, "nabigatu" esan nahi duena, [[Pleiadeak (astronomia)|izen bereko izar multzoa]], gauez ikus baitaiteke [[Mediterraneoa|Mediterraneo itsasotik]] udan, maiatza erdialdetik azaro hasierararte, antzinaroan, nabigazio denboraldiarekin bat zetorrena. Etimologia hau, antzinakoek onartu zuten, [[Virgilio|Vergilius]] horien artean ([[Georgikak]] i. 136-8).
 
Nolabaiteko eztabaida dago "Pleiade" izenari buruz. Lehen, euren ama Pleioneren izenetik zetorrela onartzen zen. Baina litekeenagoa da πλεϊν hitzetik etortzea, "nabigatu" esan nahi duena, [[Pleiadeak (astronomia)|izen bereko izar multzoa]], gauez ikus baitaiteke [[Mediterraneoa|Mediterraneo itsasotik]] udan, maiatza erdialdetik azaro hasierararte, antzinaroan, nabigazio denboraldiarekin bat zetorrena. Etimologia hau, antzinakoek onartu zuten, [[Virgilio|Vergilius]] horien artean. ([[Georgikak]]<ref>{{Erreferentzia|abizena=Virgilio iMarón, Publio.|izenburua=Bukolikak 136-8)eta Georgikak|argitaletxea=Eusko Jaurlaritza|data=1997|url=http://worldcat.org/oclc/434215090|isbn=84-8373-005-7|pmc=434215090|sartze-data=2020-05-04}}</ref>
 
Konsorteak
 
Pleiadeek, berebiziko erakargarritasuna izan behar zuten, [[olinpiar jainko]] garrantzitsuenetako batzuk ([[Zeus]], [[Poseidon]] eta [[Ares]] barne), zeruko zazpi ahizpa horiekin harreman sexualak izan baitzituzten, horietatik, zenbait seme-alaba jaio zirelarik.
* [[Taigete]], [[Lazedemon]]en ama izan zen Zeusekin. <ref name=":0" /> <ref>{{Erreferentzia|abizena=Higino (mitógrafo)|izenburua=C. Iulii Hygini ... Fabularum liber, ad omnium poetarum lectionem mire necessarius, & nunc denuò excusus : eiusdem Poeticon astronomicon libri quatuor, quibus accesserunt similis argumenti ; Palaephati De fabulosis narrationibus, liber I ; F. Fulgentii Placiadis episcopi carthaginensis Mythologiarum libri III ; eiusdem De vocum antiquarum interpretatione, liber I ; Phurnuti De natura deorum, siue Poeticarum fabularum allegoriis, speculatio; Albrici Philosophi De deorum imaginibus liber; Arati Phainomenon fragmentum, germanico Caesare interprete ; eiusdem Phaenomena graecè, cum interpretatione latina; Procli De sphaera libellus, graecè & latine ...|argitaletxea=per Ioannem Heruagium|data=1549|url=http://worldcat.org/oclc/1121540238|pmc=1121540238|sartze-data=2020-05-04}}</ref> <ref>{{Erreferentzia|izena=Andrés|abizena=Masiá González|izenburua=Fábulas CIX y CXXIII de Higino: variantes respecto a la tradición clásica.|orrialdeak=31|data=1996-09-04|url=http://dx.doi.org/10.5944/epos.12.1996.9953|aldizkaria=Epos : Revista de filología|alea=12|issn=2255-3495|doi=10.5944/epos.12.1996.9953|sartze-data=2020-05-04}}</ref>
* [[Merope]], jainkoekin harremanik izan ez zuen Pleiade bakarra izan zen.
 
 
[[Katasterismo|Katasterismoa]]
 
Pleiadeen [[izar multzo ireki]]an, zazpi izarretatik seik baino ez dute biziki dizdira egiten. Zazpigarrenak, Meropek, oso ahul dizdira egiten du, betierekotasun osorako, hilkor batekin harremanak izanaz lotsatuta baitago. Mitoren batzuk, dizdira egiten ez duen izarra, Elektra dela diote, Dardanoren heriotzagatik dolu seinale bezala, beste bertsio gutxi batzuk, dizdira egiten ez duen izar hori, Esterope dela dioten bitartean.
baizik eta, eskatzen dizudan bezala, lurrean lan egin ezazu.
}}
Ikus, gainera
 
[[Pleiadeak (astronomia)|Pleiadeak]]
 
[[Pipirima]]
 
== Erreferentziak ==
31

edits