«Jengibre»: berrikuspenen arteko aldeak

2.983 bytes added ,  Duela 1 urte
informazio asko gehitu dut
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-deskribatutako espezieak]] +deskribatutako taxoiak]]))
(informazio asko gehitu dut)
| authority = [[Roscoe]]
}}
Jengibrea (Zingiber officinale) (kión sin.) (Zingiberáceas familiako landarea da. Lur azpiko zurtoina erriziz horizontala da, oso usainagatik eta zapore minagatik. Landarea 90 cm-ko altuera hazten da eta luze 20 cm-ko hostoak Jengibrea Indiako azpikontinenteko oihan tropikaletan du jatorria Asia hegoaldean, eta bertan jengibre landareek aldaketa genetiko handia dute.1 Ekialdetik esportatutako lehen espezieetako bat bezala, jengibrea Europara iritsi zen. espezieen merkataritza garaian eta antzinako greziarrek eta erromatarrek erabiltzen zuten.2
'''Jengibrea''' (''Zingiber officinale'') [[espezia]] bat da, tropikoko landare iraunkor baten [[errizoma]] edo lurrazpiko [[zurtoin]]a da.
 
[[India]]n jatorria izanda ezaguna zen jada erromatarrentzat, lurrezko ontzi txikitan ekar arazten zutelarik.
 
indizea
Behin lurretik atera ondoren garbitu eta eguzkitan lehortzen uzten da bere pisuaren hiru laurdenak galtzeraino. Honela, bere zapore min bereziagatik guztiz gutiziatua den espezia bikainean bihurtzen da.
==1 Etimologia ==
2 Deskribapena
3 Jatorria eta banaketa
4 Sukaldaritza erabilerak
5 Nutrizio-propietateak
6 Erabilera terapeutikoak
6.1 Beste propietate batzuk
7 Antzeko espeziak
7.1 Jengibre kartzinogenoa
8 Taxonomia
9 Ikus
10 Oharrak
11 Erreferentziak
12 Kanpoko estekak
etimologia
Gaztelania hitzaren jatorria Erdi Aroko latinezko zing, ber, -ibĕris, hau grezierazko ζιγγίβερις (zingíberis) hitzetik dator eta hau Singavera pracritetik. Singavera, berriz, srngaveram sanskritotik dator, non srngamek "adarra" eta vera- "gorputza" esan nahi duen, erroaren forma dela eta.
 
azalpena
== Etimologia ==
 
Hitza euskarara [[gaztelania|gaztelerako]] {{lang|es|jengibre}} eta [[frantses]]ezko {{lang|fr|gingembre}} hitzetatik etorri da. Hauek [[Erdi Aroa|Erdi Aroko]] [[latin]]ezko ''gingiber, zingeber'' hitzetatik, [[latin]]eko {{lang|la|zingiberi}} hitzetik eratorria. Latinera [[Antzinako Greziera]]tik etorri zen, {{lang|grc|ζιγγίβερις}} (''zingíberis''). Grezierara [[India]]ko hizkuntzetatik etorri zen: {{lang-pi|siṅgivēra}}, {{lang-sa|शृङ्गवेर|śṛṅgavera}}. Honaino iritsita bi teoria ezberdin daude. Sanskritoz {{lang|sa|शृङ्गं}} hitzak ''adar'' esan nahi du, biana baliteke hau interpretazio [[folk musika|folk]] bat izatea. Beste teoriak dio [[tamilera]]tik datorrela, eta ''jengibre sustraia'' esateko erabiltzen zen modua izatea: {{lang-ta|இஞ்சி|inci}} eta {{lang|ta|வேர்|ver}}.
2 m-ko altuera duten belarrak dira. Hostoak linealak, 5-25 cm luze eta 1-3 cm zabal, apex zorrotza, oinarri cuneate, glabroak; ligula 1-10 mm luze; petiola falta da. Infloreszentzia talde basal bat da. Fruitua kapsula elipsoidearentzako subglobosa da; hazi distiratsu beltzekin, aril zuria, laztatua.
 
Jatorria eta banaketa
Jengibre ekoizpena (2014)
Herrialdearen Ekoizpena (tona)
India bandera.svg India
655.000
Txina Txinako Herri Errepublikako bandera
415951
Nepal bandera Nepal
276150
Indonesiako bandera Indonesia
266145
Thailandiako Thailandia bandera
161404
 mundu
2156453
Iturria: Nazio Batuen Elikadura eta Nekazaritza Erakundea, Estatistika Saila (FAOSTAT) 5
 
Jengibrea lurreko flora da lurreko baso tropikaletatik Asiako hegoaldeko Indiako azpikontinenteetako eskualdeetan. 6, non laborantza munduko ekoizle handienen artean geratzen den, India, Txina eta Asiako hegoaldeko beste herrialde batzuetan. . Senide basatiak ugariak dira oraindik eskualde horietan, 7 baita munduko eskualde tropikaletan edo subtropikaletan ere, hala nola Hawaii, Japonia eta Australia8.
 
Sukaldaritza erabilerak
 
Rhizomak munduko sukalde gehienetan Asiako sukaldaritzaren bidez erabiltzen dira. Errizoma samurrak mamitsuak eta mamitsuak dira, zapore sendoa dute. Normalean hamaiketakoa izan ohi da edo, besterik gabe, plater askotan osagai gisa gehitu. Erro helduak zuntz eta lehorrak dira. Errizoma zaharren zukua oso pikantea da eta txinatar sukaldaritzan espezia gisa erabiltzen da maiz, beste usain eta zapore indartsuagoak mozorrotzeko, hala nola itsaski eta arkume haragia. Mendebaldeko sukaldaritzan, jengibrea, lehortu edo hautsa, janari goxoetara mugatzen da tradizionalki; Gozokiak, jengibreak, cookieak dastatzeko (esate baterako, jengibrezko gizon ezagunak), eta jengibrearen usaina gisa erabiltzen da, freskagarri karbonatatua. Bestalde, Asiako eta Mendebaldeko sukaldaritzan, errizomak maiz erabiltzen dira tea eta beste edari beroak prestatzeko.9 Nutrizio-propietateak Landarearen errizoma, bere egoera naturalean,% 79 urak,% 18 karbohidratoak eta neurri txikiagoan proteinak (% 2) eta gantzak (% 1) osatzen dute. 100 gramo jengibre batek gutxi gorabehera 334 kaloria ditu, C bitamina (5 mg), B9 bitamina (11 mcg), magnesioa (43 mg) eta potasioa (415 mg). Jengibre freskoan dauden beste bitamina eta mineralak E bitamina, B1, B2, B3, B5 eta B6 bitaminak, kaltzioa, burdina, manganesoa, zinka, fosforoa eta sodioa dira. 10
 
Erabilera terapeutikoak
 
ilustrazioa
Galenek sendagai gisa erabili zuen gehiegizko flemak eragindako tumoreak, gorputzeko akatsak eta paralisia tratatzeko. Avicenna, ospe handiko mediku musulmanak afrodisiako gisa gomendatu zuen, oso onuragarria "ahultasun sexualaren tratamenduan". 11 Ikerketa medikuek frogatu dute jengibrearen erroa komunikabideetan zorabioak eragindako goragaleen aurkako tratamendu eraginkorra dela. garraioa, bai eta haurdun dauden emakumeek bizi dituztenak ere.12 13 14 15 Hala ere, 2010ean, Cochrane Collaboration berrikuspenak ondorioztatu du haurdunaldian goragalea murriztearen eraginkortasunari buruzko ebidentziak bateraezinak direla eta nahiko Ahulak 16 Ez da ezagutzen efektu teratogeno 17
 
== Sukaldean ==
Anonymous user