«Zaldibarko zabortegiaren hondamendia»: berrikuspenen arteko aldeak

eitb
("Zabortegiaren ezaugarriak" laburtzen)
(eitb)
*2019ko urrian, [[ingeniaritza]] txosten batek zabortegian hobetu beharreko zenbait puntu seinalatzen zituen, hala nola hondakinak babestea ur filtrazioak ekiditeko, eta aldapan dauden lurzatiak egonkortzeko.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Verter Recycling respondió al informe de Lakua con alegaciones que «garantizaban la estabilidad»|hizkuntza=es|data=2020-02-08|url=https://www.naiz.eus/es/actualidad/noticia/20200208/verter-recycling-respondio-al-informe-de-lakua-con-alegaciones-que-garantizaban-la-estabilidad|aldizkaria=naiz:|sartze-data=2020-02-09}}</ref>
*2019ko ekainean, Jaurlaritzako Ingurumen Saileko inspekzio batek zabortegiak segurtasun baldintzen betetasun maila "baxua" zuela ebatzi zuen, Ingurumen Baimen Bateratua berresteko irregulartasunok zuzendu behar zituela seinalatuz. Enpresari irailean jakinarazi zitzaion, baina txostena azaroan tramitatu zen.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Vertedero Zaldibar: Un informe alertó a PNV y PSE en noviembre de los “graves” riesgos del vertedero que ha causado 2 muertos|hizkuntza=es|data=2020-02-19|url=https://okdiario.com/espana/informe-alerto-pnv-pse-noviembre-graves-riesgos-del-vertedero-zaldibar-que-causado-2-muertos-5186498|aldizkaria=okdiario.com|sartze-data=2020-02-19}}</ref> Istripua gertatu zenean Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen sailetik Verter Recycling enpresa "zigortzea aztertzen ari zirela" adierazi zuten.<ref name=":1">{{Erreferentzia|izena=Aitor|abizena=Manterola|izenburua=Moreno sailburuordeak esan du enpresa zigortzea aztertzen ari zirela|hizkuntza=eu|url=https://www.berria.eus/albisteak/177239/moreno-sailburuordeak-esan-du-enpresa-zigortzea-aztertzen-ari-zirela.htm|aldizkaria=Berria|sartze-data=2020-02-09}}</ref>
*Otsailaren 3an, Joaquin Beltran langileak arrakalen berri eman zion enpresari, horrekiko zuen kezka handia adieraziz<ref name=":107">{{Erreferentzia|izenburua=El vertedero admite que mantuvo la actividad pese a detectar grietas dos días antes del alud|hizkuntza=es|data=2020-02-22|url=https://www.elcorreo.com/bizkaia/gobierno-vasco-traslada-20200221175307-nt.html|aldizkaria=El Correo|sartze-data=2020-02-22}}</ref> eta hondakin gehiago ez sartzeko espreski eskatuz. Halere hondakin deskargak ez zuen etenik izan: besteak beste, [[arrain]] usteleko kamioi bat eta egurra zekarten beste zenbait sartu ziren.<ref name=":7">{{Erreferentzia|izenburua=El vertedero contrató a topógrafos dos días antes del alud tras la aparición de una grieta|hizkuntza=es|data=2020-02-11|url=https://www.elcorreo.com/bizkaia/vertedero-contrato-topografos-20200211204115-nt.html|aldizkaria=El Correo|sartze-data=2020-02-12}}</ref> Alberto Sololuzek ere komentatua zuen etxean, "azken hilabeteetan ikusten ari zenarekin kezkatua" eta "ohiko kamioi kopurua baino askoz ere gehiago" iristen ari zelako.<ref name=":2">{{Erreferentzia|izenburua=Mesedez, segi dezatela gorpuak aurkitzeko ahaleginean|hizkuntza=eu|data=2020-03-27|url=https://www.eitb.eus/eu/irratia/euskadi-irratia/programak/faktoria/osoa/7127799/paulo-alberdi-zaldibarren-desagertuta-dagoen-alberto-sololuzeren-iloba/|aldizkaria=Euskal Irrati Telebista|sartze-data=2020-03-27}}</ref> Beste langileen arabera, zoruan "zaratak" ere entzun zitekeen. Enpresa Beltran lasaitzen saiatu zen, eta Infotop enpresari ikerketa topografikoa eskatu zion.<ref name=":104">{{Erreferentzia|abizena=eldiarionorte.es|izenburua=El Gobierno vasco traslada a la Fiscalía posibles delitos de la empresa que gestiona el vertedero de Zaldibar|hizkuntza=es|url=https://www.eldiario.es/norte/euskadi/Gobierno-traslada-Fiscalia-vertedero-Zaldibar_0_998101102.html|aldizkaria=eldiario.es|sartze-data=2020-02-21}}</ref>
*Otsailaren 4, 5 eta 6ean enpresak hondakin multzoa pitzatzen ari zela baieztatu zuen, baina ez zuen aktibitatea gelditu.<ref name=":104" />
*Otsailaren 5ean topografoek ikerketa abiatu zuten, irekitzen ari ziren arrakaletan sentsoreak ezarriz.<ref name=":104" />
2020ko otsailaren 6an, zabortegian 10<ref>{{Erreferentzia|abizena=Berria|izenburua=Bi langileren bila jarraitzen dute A-8an gertatu den lur jausian, Zaldibarko zabortegian|hizkuntza=eu|url=https://www.berria.eus/albisteak/177149/bi-langile-harrapatuta-egon-litezke-a-8an-gertatu-den-lur-jausian-zaldibar-inguruan.amp.htmlbi-langileren-bila-jarraitzen-dute-a-8an-gertatu-den-lur-jausian-zaldibarko-zabortegian.amp.html|aldizkaria=Berria|sartze-data=2020-02-09}}</ref> behargin ari ziren lanean, haietatik 7<ref name=":115">{{Erreferentzia|izena=JOSEMI BENÍTEZ {{!}} GONZALO DE LAS|abizena=HERAS|izenburua=Las claves del derrumbe|hizkuntza=es|data=2020-02-22|url=https://www.elcorreo.com/bizkaia/claves-derrumbe-20200223011927-in.html|aldizkaria=El Correo|sartze-data=2020-02-23}}</ref> luizia gertatu zen gunean. Besteak beste:
 
*Alberto Sololuze ([[Eibar]], 1958). [[Markina-Xemein]]en bizi zen. 25 urtetik gora zeramatzan Jose Inazio Barinagarentzat lanean, Eibarko [[Ford Motor Company|Ford]] eta [[Peugeot]] kontzesionarioetan; Automoviles Kondia enpresako apoderatua izana zen, eta Barinagak traspasatu zuenean, jabe berriak langileak subrogatu zituen arren, Sololuze Barinagarekin zabortegira joan zen. Ezkondua, alaba batekin,<ref name=":116">{{Erreferentzia|izenburua=Barinaga, jefe del vertedero y 'conde' de Eibar|hizkuntza=es|data=2020-02-23|url=https://www.elcorreo.com/bizkaia/barinaga-jefe-vertedero-20200223221222-nt.html|aldizkaria=El Correo|sartze-data=2020-02-23}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Joaquín y Alberto, sepultados por la fatalidad|hizkuntza=es|data=2020-02-08|url=https://www.elcorreo.com/bizkaia/joaquin-alberto-sepultados-20200207211627-nt.html|aldizkaria=El Correo|sartze-data=2020-02-09}}</ref> aitona ere bazen.<ref name=":118" /> eta jubilatzekotan zen.<ref name=":2" />
* Joaquín Beltrán ([[El Burgo]], [[Málaga]], 1969). 9 urte zituela gurasoekin eta 7 anai-arreba gazteagorekin etorri zen Euskal Herrira, eta Zallan bizi zen. "Excavaciones Joaquín Beltrán" enpresaren jabea 2014tik. [[Otxaran]] auzoan bizi zen. Emaztea eta 3 seme-alaba zituen.<ref name=":7" /><ref name=":100" /> Beltranek lanaldi osoa Eitzagako zabortegiarendako egiten zuen: bere zazpi langileak Verterren beste 3 langilerekin elkarlanean aritzen ziren.<ref name=":124">{{Erreferentzia|izenburua=Esclareced Zaldibar! una tragedia que muestra mucha negligencia {{!}} porExperiencia|url=https://porexperiencia.com/condiciones-de-trabajo/esclareced-zaldibar-una-tragedia-que-muestra-mucha-negligencia|aldizkaria=porexperiencia.com|sartze-data=2020-02-24}}</ref>
 
*Martxoaren 7an Zallako kontzentrazio isilean parte hartu zuten. Hemen Beltranen senideek heriotzak "batzuen diru-goseari eta besteen praxi txarrari" egotzi zieten.<ref>{{Erreferentzia|izena=Web Financial Group|abizena=S.A|izenburua=Familia de Joaquín Beltrán dice que perdió la vida en Zaldibar "por la codicia de unos y la mala praxis de otros"|hizkuntza=es|url=https://www.bolsamania.com/noticias/autonomias/familia-de-joaquin-beltran-dice-que-perdio-la-vida-en-zaldibar-por-la-codicia-de-unos-y-la-mala-praxis-de-otros--7373912.html|aldizkaria=BOLSAMANIA|sartze-data=2020-03-08}}</ref>
*Martxoaren 10ean, Sololuzeren senideek mozio-proposamen bat sartu zuten Markina-Xemeingo Udalean.<ref name=":175" />
*Martxoaren 13an, zabortegiaren izandako bilera batean, Beltranen senideek Jaurlaritzako kideekin haserre amaitu zuten,<ref name=":182" /> hauek Beltranen enpresak luizian izan zezakeen erantzukizuna seinalatu zutelako,<ref name=":179" /> eta isilpekoa beharko lukeen bilera hori komunikabideei jakinarazi zietelako.<ref name=":181" /> Une honetatik aurrera, familia bakoitzak bere aldetik jarraitu zuen dinamika,<ref name=":186" /> eta Sololuzeren senideek adierazpenaksalaketa publikoak egiteari uko egin zioten.,<ref>{{Erreferentzia|izena=Estrella|abizena=Digital|izenburua=Cuatro excavadoras buscan a Joaquín y Alberto bajo los escombros de Zaldibar|hizkuntza=es|url=https://www.estrelladigital.es/articulo/autonomias/excavadoras-buscan-joaquin-alberto-escombros-zaldibar/20200324225150409227.html|aldizkaria=Estrella Digital|sartze-data=2020-03-25}}</ref> gorpuak bilatzeko eskariari eutsiz halere.<ref name=":2" />
 
=== Komunikabideak ===
2.525

edits