«Ampere»: berrikuspenen arteko aldeak

927 bytes added ,  Duela 1 urte
Testua osatzen ari naiz
(Testua osatzen ari naiz)
(Testua osatzen ari naiz)
Fisikaren eta teknologiaren arloetan izandako aurrerapenak direla eta, 2011-14 bitartean izandako bileretan, Pisu eta Neurrien Nazioarteko Batzordearen (frantsesez, ''Comité international des poids et mesures'', CIPM)<ref>{{Cite web|url=https://fr.wikipedia.org/wiki/Bureau_international_des_poids_et_mesures|izenburua=Bureau International des Poids et Mesures|sartze-data=|egunkaria=|aldizkaria=|abizena=|izena=|egile-lotura=|hizkuntza=fr|formatua=}}</ref> azpibatzorde baten proposamena kontuan harturik, oinarrizko zazpi unitateen definizioa zazpi konstante unibertsalen bidez ematea erabaki zen 2018ko 26. Batzar Orokorrean. Horren arabera, honako aldaketa hauek egitea erabaki zen, 2019ko maiatzetik aurrera indarrean jartzeko:<blockquote>«Betiere oinarrizko zazpi unitateak ('''''[[Segundo|segundoa]]''''', '''''[[Metro|metroa]]''''', '''''[[Kilogramo|kilogramoa]]''''', '''''amperea''''', '''''[[Kelvin (unitatea)|kelvina]]''''', '''''[[Mol|mola]]''''' eta '''''[[Kandela (unitatea)|kandela]]''''') bere horretan gorderik, unitate horiek birdefinitu egin dira beraien balioak zazpi konstante fisiko unibertsalen bidez zehaztuz. Definizio berriek hobetu egin dute SI sistema, unitateen balioa aldatu gabe.»</blockquote>SI sistema zehazten duten zazpi konstante unibertsalak honako hauek dira:
 
* '''''Zesio-133 atomo ez-perturbatuaren oinarrizko egoeraren trantsizio hiperfinaren frekuentzia''''' <math>\Delta \nu_{\text {Cs}} = \text {9 192 631 770 Hz}</math> da,
* '''''Argiak hutsean duen abiadura''''' <math>c = \text {299 792 458 m s}^{-1}</math> da,
* '''''Planck-en konstantea'''''ren balio numerikoa <math>h = \text {6,626 070 15} \times 10^{-34} \text {J s}</math> da,
* '''''Oinarrizko karga elektrikoa'''''ren balioa <math>e = \text {1,602 176 634} \times 10^{-19} \text { C}</math> da,
* '''''Boltzmann-en konstantea'''''k <math>k = \text {1,380 649} \times 10^{-23} \text {J K}^{-1}</math> balio du,
* '''''Avogadroren konstantea'''''ren balioa  da,<math>\text {1 }N_{\text {A}} =
\text {6,022 140 76} \times 10^{23} \text { mol}^{-1}</math> da,
*<math>540 \times 10^{12} \text { Hz}</math>'''''-eko erradiazio monokromatikoaren argi-eraginkortasuna'''''ren balioa <math>K_{\text {cd}} = \text {683 lm W}^{-1}</math> da.
 
Zazpi oinarrizko unitateak goiko taulan adierazitako moduan daude birdefiniturik zazpi konstante unibertsal horien bitartez.
|<math>\text {1 W} = \text {1 J s}^{-1} = \text {1 kg m}^{2} \text {s}^{-3} </math>
|}
<br />
 
== Bibliografia ==
 
<br />
* ''Zientzia eta Teknologiaren Hiztegi Entziklopedikoa'', Elhuyar, Donostia (2009). ISBN: 978-84-92457-00-7.
* M. Ensunza, J.R. Etxebarria & J. Iturbe, ''Zientzia eta teknikarako euskara. Zenbait hizkuntza-baliabide (II. argitalpena)'', Udako Euskal Unibertsitatea (UEU), Bilbo, 2008, ISBN: 978-84-8438-164-8.
* Jose Ramon Etxebarria, ''Zientzia eta teknikako euskara arautzeko gomendioak'', Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, Gasteiz, 2011, ISBN: 978-84-457-3136-9.
 
== Kanpo-loturak ==
* [[watt]]
 
<blockquote></blockquote><br />
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}
1.162

edits