«Olentzero»: berrikuspenen arteko aldeak

222 bytes added ,  Duela 1 urte
Bandalismoa desegin
(Bandalismoa desegin)
{{artikulu nabarmendua}}
:''Artikulu hau [[Eguberriak|Eguberrietako]] pertsonaiari eta horren inguruko ohiturei buruzkoa da. Olentzero eguna gaitzat duen artikulua [[Gabon eguna]] da.''
{{mitologia infotaula}}
 
[[Tradizio]] historikoan, '''Olentzero''' [[Euskal Herria]]n [[Eguberria]] eta [[Jesus Nazaretekoa]]ren jaiotza iragartzen dituen [[euskal Herriko mitologia|euskal mitologiaren]] eta [[folklore]]aren pertsonaia da. Toki batzuetako kondairen arabera, azken [[jentil]]a ere bada, [[Kixmi]] edo Jesusen jaiotzaren ondoren beste guztiak desagertu eta gero. Olentzeroren antzinako jatorria [[paganismo|paganoa]] da ordea, [[neguko solstizio]]ko ospakizunetako pertsonaia, non urte zaharraren amaiera eta urte edo eguzki berriaren etorrera ospatzen diren.
 
 
=== Kantak ===
[[Fitxategi:OlentzeroNahia.ogg|thumb]]
Olentzeroren inguruan hainbat gabon abesti kantatzen dira, baina ''[[Olentzero joan zaigu|Olentzero joan zaigu ...]]'' bertsoarekin hasten dena da ezagunena. Kantako azken bertsoa ''[[La Farandole Joyeuse]]'' melodiaz jotzen da eta XVII. mendean txistulariek bereganatu zuten Olentzeroren kantari eransteko. Melodia bera erabiltzen da ''[[Uno de enero]]'' Sanferminetako koplarako eta Gasteizko [[Zeledon]]en kalejirarako ere.<ref>{{Erreferentzia
|izena=Felix
 
=== Olentzerori buruzko eztabaida politikoa ===
[[Fitxategi:Olentzero Sta Claus eta Hiru Erregeak.jpg|left|thumb|Olentzero, [[Bizarzuri]] eta Hiru Erregeak Bilboko San Inazio auzoko balkoi bat partekatzen.]]
Olentzeroren tradizioaren zabalkuntzak kritika gogorrak izan ditu [[espainiar nazionalismo]]aren aldetik, [[euskal nazionalismoaren hastapenak|euskal abertzaletasunak]] haren figura modu artifizialean zabalduta ideologia abertzalea hedatzeko erabilia izan dela argudiatuz.<ref>{{es}} [http://www.navarraconfidencial.com/2009/12/30/un-video-denuncia-en-youtube-la-politizacion-del-olentzero/ Un video denuncia en Youtube la politización del Olentzero], ''www.navarra.confidencial.com'', 2009ko abenduaren 30a.</ref><ref>{{es}} [http://josuerkoreka.com/2008/12/26/%C2%BFes-el-olentzero-un-apologeta-del-terrorismo/ ¿Es el olentzero un apologeta del terrorismo?], [[Josu Erkoreka]]ren bloga, 2008-12-26.</ref><ref>{{es}} [http://blogs.periodistadigital.com/politica.php/2008/12/22/olentzero-apoyo-eta-navidad-nacionalismo El nacionalismo vasco veta a Santa Claus y le sustituye por el Olentzero], ''blogs.periodistadigital.com'', 2008-12-22.</ref><ref>{{es}} [http://www.olentzero.net/idazlana/?id=6 El Olentzero en Internet: viaje al fondo de la red], ''olentzero.net'', 2013-12-04an kontsultatua.</ref> [[Iruñea]]n, esaterako, isunak eta bestelako trabak jarri zaizkie Olentzeroren ibilbideen antolatzaileei, bereziki haietan errebindikazioak plazaratzen zirenean.<ref>{{es}} [http://www.ahari.org/olentzeroa/esp/trabak.htm El ayuntamiento de Pamplona sigue en 2006 poniendo trabas a los Olentzeros de los barrios], ''ahari.org'', 2013-12-13an kontsultatua.</ref><ref>{{es}} [http://www.diariodenavarra.es/20101223/pamplona/psn-e-iu-critican-actitud-barcina-olentzeros-barrios.html?not=2010122314370696&idnot=2010122314370696&dia=20101223&seccion=pamplona&seccion2=pamplona&chnl=10 PSN e IU critican la actitud de Barcina con los olentzeros de los barrios], ''diariodenavarra.es'', 2010-12-23.</ref><ref>{{es}} [http://gara.naiz.info/paperezkoa/20070329/10618/es/Multas/19.500/euros/vecinos/Irunea/participar/Olentzero Multas de 19.500 euros a vecinos de Iruñea por participar en el Olentzero], ''gara.naiz.info'', 2007-03-29.</ref> Hala ere, herritarrek oztopo horiei aurre egin eta Olentzeroa ospatzen jarraitu dute.<ref>{{es}} [http://gara.naiz.info/paperezkoa/20101226/239912/es/Barcina-no-consigue-aguar-fiesta-Olentzero-su-ultimo-ano-cargo Barcina no consigue aguar la fiesta de Olentzero en su último año en el cargo], ''gara.naiz.info'', 2012-12-26.</ref> Giro horretan, Olentzero erasotua ere izan da: [[Areso]]n, esaterako, [[guardia Zibila|guardia zibil]] zenbaitek Olentzero panpina ohosten harrapatu zituzten herritarrek 2005 urtean eta aurreko urteetan ere Olentzero birrinduta azaldu zen.<ref>{{es}} [http://elpais.com/diario/2005/12/29/paisvasco/1135888809_850215.html Expedientados dos guardias civiles por llevarse un Olentzero en Navarra], ''elpais.com'', 2005-12-29.</ref>
 
473

edits