«Van der Waalsen indar»: berrikuspenen arteko aldeak

t
→‎Definizioa: Euskara zuzendu edo argitu
t (Euskara zuzendu edo argitu)
t (→‎Definizioa: Euskara zuzendu edo argitu)
 
 
== Definizioa ==
Van der Waals-en indarrak molekulen, elementu aske [[diatomiko]]en eta banakako [[atomo]]en arteko behin-behineko erakarpen eta aldarazpenak barne hartzen ditu. Lotura kobalenteak eta lotura ionikoak ez bezala, Van der Waals-en indarrak ez dira egonkorrak, partikulen uneko [[polarizazio (argipena)|polarizazioaren]] ondorioz sortzen baitira. [[Elektroi]]ek ez daukate kokapen finkorik atomo edo molekula bateanmolekulan; haatik, [[mekanika kuantiko]]an oinarritutako probabilitateakprobabilitateen jarraituzarabera banatuta daude. Hori dela eta, gerta daiteke elektroiak modu orekatuan banatuta ez egotea eta haien arteko karga elektrikoak ere orekatuta ez egotea.
 
Oro har, molekularteko potentzialak molekula-konplexuen kolapsoa eragozten duen alde aldaratzaile bat dauka. Aurrekoaren kontrapisu gisa, alde erakarle bat ere badauka. Azken honek hiru osagai dauzka:
 
# Kargen arteko [[elkarrekintza elektrostatiko]]ak (molekula-ioien kasuan), [[dipolo]]en artekoak (inbertsio-zentrorik gabeko molekulen kasuan), kuadrupoloen artean (simetria kubikoa baino baxuagoa daukaten molekula guztien kasuan), eta, oro har, multipolo iraunkorren artean. Elkarrekintza elektrostatikoari [[Willem Hendrik Keesom|Keesom]]-en elkarrekintza edo Keesom-en indarindarra ere deritzo.
# Bigarren erakarpen-iturria [[Debye-ren indukzio]]a da ("polarizazioa" ere deitzen zaio), hau da, molekula baten multipolo iraunkorraren eta beste molekula baten multipolo induzituaren arteko elkarrekintza. Elkarrekintza hau [[debye]]-tan neurtzen da.
# Hirugarren erakarpenari [[London-en dispertsio]]a deritzo. [[Gas noble]]ek jasaten duten erakarpen-mota bakarra da, baina edozein molekula-bikotetan agertzen da, beren simetria kontuan hartu gabe.
 
Zenbait testutan "Van der Waals-en indarindarra" deitzen zaio indar hauen guztien multzo osoari, baina beste batzuetan erakarpen-indarrak soilik adierazteko erabiltzen dute (gainera, Van der Waals-Keesom, Van der Waals-Debye, eta Van der Waals-London indarrak bereizten dira), eta, azkenik, beste batzuetan London-en dispertsio indarra adierazteko soilik erabiltzen da. Beraz, "Van der Waals-en indar" terminoa testu batean aurkitzean, testuaren egilea zein eskolatakoa den kontuan izan behar da.
 
Van der Waals-en indar guztiak (gas nobleen atomo biren artean gertatzen direnak salbu) [[anisotropiko]]ak dira, hau da, molekularen orientazio erlatiboaren araberakoak dira. Indukzioa eta dispertsioa erakarleak dira beti, baina elkarrekintza elektrostatikoa molekularen errotazioaren funtzioan aldatzen da, eta erakarlea edo aldaratzailea izan daiteke molekulen kokapenaren arabera.
1.793

edits