Ireki menu nagusia

Aldaketak

171 bytes added ,  Duela 11 urte
ez dago edizio laburpenik
'''Enbrioia,''' garapenaren lehen etapetan aurkitzen den organismo zelulanitza[[zelulanitz]]a da. [[Sexu]] bidez ugaltzen diren organismoetan, [[espermatozoide]] eta [[obulu]] baten bateraketak, [[ernaltze]] prozesuan, [[zigoto]] baten eraketa adierazten du, bi "guraso"en DNAren[[DNA]]ren konbinaketa bat du.
 
Bere eraketaren hurrengo pausuan, zigotoak zatiketa prozesu bat hasten du, [[zelula]] kopuruaren handitze bat bultzatzen duena, [[blastomero]] izena hartzen dutena. BeranduagoGeroago, [[ezberdintze zelular]] prozesu bat hasten da, gorputzeko organu eta [[ehun (biologia)|ehun]] ezberdinak eratuko dituena, ezarritako patroi baten arabera, azken organismoan amaitzeko. Ezberdintze zelular prozesu honetan hiru etapa ezberdin daitezke: [[blastulazio]]a, [[gastrulazio]]a eta [[organogenesi]]a.
 
Enbrioiaren garapena amaitzen denean, organismoak ''[[umeki]]'' izena hartzen du eta, [[erditze]] unerarte bere garapena jarraituko du.
 
== Giza enbrioiaren garapena ==
[[Irudi:9-Week Human Embryo from Ectopic Pregnancy.jpg|thumb|200px|9 asteko [[giza]] enbrioia.]]
Haurdunaldia, espermatozoide batek obulu bat ernaltzen duenean hasten da, eta zigoto bat sortzen da, emakumearen [[Falopioren tronpa]] izeneko obulu hodian gertatzen den prozesua. Zigotoa, lehenik, bi zelulatan banatzen da, ondoren, lau, zortzi, hamasei, hogeitamabitan, laugarren egunean [[morula]]ra iritsi arte. Zigotoak bere bidea jarraitzen du [[umetoki]]an kokatzen den arte, ernaltzea gertatu eta handik 4tik 7 egunetara. Ernaltzea gertatu eta hogeitamar ordutara, zigotoak bere lehen zatiketa zelularra jasaten du. Enbrioiak, hala deitzen bait da une honetatik aurrera, zatitzen jarraitzen du Falopioren tronpa zeharkatzen ari den heinean. Umetokiaren paretean, gutxi gora-behera, ernalkuntza gertatu eta 6 egun beranduago kokatzen da. Une horretan, disko erako enbrioi masa duen zelula esfera bat bihurtu da. Bigarren astean, [[plazenta]] eratzen hasten da, enbrioia elikatzen duena, hasierako hiru ehun mota ezberdinez osatua: [[endodermo]]a, [[mesodermo]]a eta [[ektodermo]]a. Hirugarren astean zehar, hodi neurala eratzen da, [[nerbio sistema]]ren aurrekaria. Enbrioiaren atzealdean somita edo somite izeneko gihar ehun masak eratzen dira, eta, hortik, [[organu]] eta [[guruin]] garrantzitsuenak sortuko dira. Odol hodiak, eta liseriketa barrunbearen lehen urratsak, aste honen azken aldera agertzen dira. Lehen hilabetea amaitzen denean, organu garrantzitsu guztiak garatzen hasiak daude. Begiak, nabari daitezke, besoak eta hankak agertzen hasten dira, eta, lehen aldiz, lau barrunbetako bihotz bat punpaka hasten da. Prozesu honetan zehar, umetokian segmentatzen hasten da, eta blastula egoerara heltzen da. Blastozitoan gertatzen diren aldaketa batzuk ezberdintzea eta bi zelula mardultasunen eraketa zehazten du: bata, barrukoa, [[enbrioblasto]]a, enbrioiaren egitura propiak sortzen dituena, eta bestea, kanpokoa, [[trofoblasto]]a, plazenta eta enbrioiaren beste eranskinak eratzen dituena. [[Endometrio]]a elikatzen da eta blastozitoa har dezake, eta, behin han, hau, amaren odol hodiekin kontaktuan sartzen da. Enbrioia plazentara lotzen duen [[zilborreste]]a ere eratzen da.
 
Haurdunaldia, espermatozoide batek obulu bat ernaltzen duenean hasten da, eta zigoto bat sortzen da, emakumearen [[Falopioren tronpa]] izeneko obulu hodian gertatzen den prozesua. Zigotoa, lehenik, bi zelulatan banatzen da, ondoren, lau, zortzi, hamasei, hogeitamabitan, laugarren egunean [[morula]]ra iritsi arte. Zigotoak bere bidea jarraitzen du [[umetoki]]an kokatzen den arte, ernaltzea gertatu eta handik 4tik 7 egunetara. Ernaltzea gertatu eta hogeitamar ordutara, zigotoak bere lehen zatiketa zelularra jasaten du. Enbrioiak, hala deitzen bait da une honetatik aurrera, zatitzen jarraitzen du Falopioren tronpa zeharkatzen ari den heinean. Umetokiaren paretean, gutxi gora-behera, ernalkuntza gertatu eta 6 egun beranduago kokatzen da. Une horretan, disko erako enbrioi masa duen zelula esfera bat bihurtu da. Bigarren astean, [[plazenta]] eratzen hasten da, enbrioia elikatzen duena, hasierako hiru ehun mota ezberdinez osatua: [[endodermo]]a, [[mesodermo]]a eta [[ektodermo]]a. Hirugarren astean zehar, hodi neurala eratzen da, [[nerbio sistema]]ren aurrekaria. Enbrioiaren atzealdean somita edo somite izeneko gihar ehun masak eratzen dira, eta, hortik, [[organuorgano]] eta [[guruin]] garrantzitsuenak sortuko dira. Odol hodiak, eta liseriketa barrunbearen lehen urratsak, aste honen azken aldera agertzen dira. Lehen hilabetea amaitzen denean, organu garrantzitsu guztiak garatzen hasiak daude. Begiak, nabari daitezke, besoak eta hankak agertzen hasten dira, eta, lehen aldiz, lau barrunbetako bihotz bat punpaka hasten da. Prozesu honetan zehar, umetokian segmentatzen hasten da, eta blastula egoerara heltzen da. Blastozitoan gertatzen diren aldaketa batzuk ezberdintzea eta bi zelula mardultasunen eraketa zehazten du: bata, barrukoa, [[enbrioblasto]]a, enbrioiaren egitura propiak sortzen dituena, eta bestea, kanpokoa, [[trofoblasto]]a, plazenta eta enbrioiaren beste eranskinak eratzen dituena. [[Endometrio]]a elikatzen da eta blastozitoa har dezake, eta, behin han, hau, amaren odol hodiekin kontaktuan sartzen da. Enbrioia plazentara lotzen duen [[zilborrestezilbor-heste]]a ere eratzen da.
 
== Kanpo loturak ==
*{{es}}[http://www.nlm.nih.gov/medilineplus/spanish/ency/article/002398.htm Enbrioiaren zikloari buruzko orrialdea Medilineplusen]
 
{{commons|Category:Embryology|Enbriologia}}
 
[[es:Embrión]]