«Francesc Macià»: berrikuspenen arteko aldeak

15 bytes added ,  Duela 3 hilabete
Gramatika eta erredakzioa
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
(Gramatika eta erredakzioa)
|nazionalitatea={{bandera|Katalunia}}
}}
'''Francesc Macià i Llussà''' ([[Vilanova i la Geltrú]], [[Katalunia]], [[1859]]ko [[irailaren 21]]a - [[Bartzelona]], [[1933]]ko [[abenduaren 25]]a) ideologia errepublikarerrepublikarra eta independentista zuen politikari eta militar katalandarra izan zen. Kataluniako Generalitateko 122. ''president''a (lehendakaria) eta [[Estat Català|Estat Catalá]] (Estatu Katalandarra) eta [[Kataluniako Ezker Errepublikarra|Esquerra Republicana de Catalunya]] (Kataluniako Ezker Errepublikarra) alderdi politikoen sortzailetako bat,. Azken horretan Lluís Companys i Jover-rek ordezkatukoordezkatu zuelarikzuen. Bere bizitzaren amaieran "L'Avi" ("Aitona") ezizenez ezaguna zen herri xehearen artean.
 
== Bizitza ==
Hamabost urterekin Espainiako armadaren Guadalajarako Ingenieri Militarren Akademian sartu zen. SeiHandik hilabetetarasei berehilabetera hezkuntza ikastaroa bukatu eta Madrilgo telegrafia sailera bidaliabidali izan zenzuten teniente bezala. Sevillara ere bidali zuten kapitain mailarekin, eta gero [[Lleida]]ra,; hanberttan koronel mailara iritsikoiritsi zelarikzen.
 
Eugenia Lamarcarekin ezkondu zen, lleidatar lurjabeenlurjabe batzuen alaba zena.
 
Halere, erakundearmada militarretikespainiletik atera beharrean suertatu zen, 1905an '[[La Veu de Catalunya]]'' ("Katalunia Zaharra") aldizkariari ofizial espainiar batzuek egindako erasoa gaitzetsi ostean. (Aldizkaria moldatzen zen inprimategia erasotu zuten, han Katalunian zeuden espainiar ofizialei buruzko karikatura bat marraztu baitzuten eta espainiar ofizialek iseka moduan hartu zuten. Militar hauen erasoaren aurkako neurriak hartu beharrean, arrazoi eman zitzaien eta karikaturaren egileak epaitegi militar batek epaitu zituen).''
 
[[Fitxategi:Monument_Macià.jpg|thumb|ezkerrera|175px|Bartzelonako Kataluniako Enparantzan Francesc Maciá-ren oroimenez eraikitako monumentua.]]
 
Moskura joan zen bertako agintari komunisten laguntza bila, baina bidaia porrot batporrota izan zen,; hortaz, bere indarrekin jokatzea besterik ez zuen izan eta barneraldi edo sarrera, militar bat antolatu zuen Kataluniaruntz. 1922an [[Estat Català]] (Estatu Katalandarra) alderdi politikoa sortu zuen, 1931n [[Kataluniako Ezker Errepublikarra|Esquerra Republicana de Catalunya]] (Kataluniako Ezker Errepublikarra) alderdiarekin batuko zena, bere barnebarnean autonomia bat gozatuaz. 1926an [[Estat Català]]k [[Prats-de-Mollo-la-Preste|Prats de Mollóko]] Konplotaren saiakera egin zuen [[Primo de Riveraren diktadura]]ren aurka, [[Prats-de-Mollo-la-Preste]]tik («Prats de Mollóko Konplota» zeritzona), [[Frantzia]]n. Saiakera hau [[Frantziako Jendarmeria|Frantziako Gendarmeri Nazionalak]] galerazi zuen, baina [[Katalunia]]n ospe handia irabazteko aukera zoragarria eman zion. Konplota erabat galerazita, [[Francesc Macià]] atxilotua eta Belgikara atzerriratua izan zen. Bruselan zenbait hilabetez bizi ondoren, Argentinan klandestinoki sartu zen, han urte erdi baino gehiagoz bizitu zelarik. Habanan [[Partido Separatista Revolucionario de Cataluña]] edo [[Kataluniako Alderdi Iraultzaile Separatista]] sortu zuen, bere presidentea izan zelarik eta lehendabizikoz Katalandar Errepublika bat hedatzeko aukera bat aztertu zuen (1928ko iraila-urria). Primo de Rivera jeneralaren erorketa ondoren(1930 urtarrila), azkenik Macià Kataluniara itzultzen da 1931ko otsailaren 22an. Espainiar Gorteetako diputatu aukeratzen dute 1931n eta 1933an.
 
[[1931]]an bere alderdiari gehiengoa eman zioten hauteskundeen ondoren, ''[[Kataluniako Ezker Errepublikarra|Esquerra Republicana de Catalunya]]''k, Macià-k Katalandar Errepublika aldarrikatu zuen Kataluniako Generalitateko Jauregitik. Aurrerago, Espainia estatu federal bat bihurtzeko proiektuak porrot egin ondoren, Kataluniarako Autonomi Estatutu bat onartzera behartua ikusi zen. [[Lluís Companys]]k ordezkatuko zuen bere karguan.
86

edits