«Gutxiegitasun hepatiko»: berrikuspenen arteko aldeak

t
(Klinika atala txertatu eta argazki bat jarri)
{{gaixotasun infotaula}}
[[Fitxategi:Diseased liver in a 53-year old woman with tabes and fatal c Wellcome V0036594ER.jpg|thumb|Gibel gutxiegitasuna]]
{{ohar medikoa}}
'''Gutxiegitasun hepatikoa''' edo '''gibel-gutxiegitasuna'''
'''Gutxiegitasun hepatikoa''', '''gibeleko gutxiegitasun''' edo '''gibel-gutxiegitasuna'''<ref>[[Euskalterm]]; [Hiztegi terminologikoa] [1990] eta [2015]</ref> [[gibel]]aren gaixotasuna da.
 
== Etiologia ==
<br />
== Klinika ==
'''Giltzurrun gutxiegitasun'''arekingutxiegitasunarekin batera azaltzen diren sintomen artean [[ikterizia]], aszitisa[[aszitis]]a, [[entzefalopatia hepatikoa…hepatiko]]a … eta osasun egoeraren narriadura orokorra daude. Gehienetan, [[Neke|nekea]], [[Ahulaldi|ahultasuna]], gose galera eta [[Goragale|goragalea]] bezalako klinika orokorrek lagunduta.
 
* [[Ikterizia]]: Ikteriziak begien esklerotikaren, mukosaren eta larruazalaren horitzea dakar.
* [[Aszitis|Aszitisaren]] eraginez, abdomena hanpa daiteke.
* [[Entzefalopatia hepatikoa]]: [[logura]] eta nahastea dakar.
* Arnasa lizun heze usaina har dezake
* Min abdominala
* [[Mukosa|Mukosen]] [[odoljario]] eta [[Hematoma|hematomak]] izateko aukera igotzen da, gibelaren [[Koagulazio faktore|koagulazio faktoreak]] ekoizteko gutxiegitasuna, [[Plaketa|plaketen]] kopuruaren gutxitzearen, eta [[gatzapen intrabaskular barreiatua]] deitzen de kuadro klinikoaren ondorioz. Esaterako, pertsona osasuntsu batengan arina izango litzatekeen odoljario bat, bere kabuz edota mediku batek zailtasunak izango lituzke hau eteteko. Odol galerak, presio arterialaren jaitsiera ([[Hipotentsio|hipotentsioa]]) gauza dezake.<ref name=":0">{{Erreferentzia|izenburua=Insuficiencia hepática - Trastornos del hígado y de la vesícula biliar|hizkuntza=es-ES|url=https://www.msdmanuals.com/es-es/hogar/trastornos-del-h%C3%ADgado-y-de-la-ves%C3%ADcula-biliar/manifestaciones-cl%C3%ADnicas-de-las-enfermedades-hep%C3%A1ticas/insuficiencia-hep%C3%A1tica|aldizkaria=Manual MSD versión para público general|sartze-data=2019-10-30}}</ref>
 
'''Giltzurrun gutxiegitasun akutua'''riakutuari dagokionez, osasuntsu egotetik oso larri egotera egun gutxi batzuetan igaro genezake. Hainbat mota daude, garatzeko behar duten denboraren arabera sailkatuta, denena oso azkarra izan arren:
 
* '''Gibel gutxiegitasun akutu larri hiperakutua''': 7 egun baino gutxiago.
* '''Gibel gutxiegitasun akutu larri akutua''': 7-28 egun tartean.
* '''Gibel gutxiegitasun akutu larri subakutua''': 4 eta 12 aste bitartean.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Insuficiencia hepática|hizkuntza=es-ES|data=2018-08-31|url=https://www.webconsultas.com/salud-al-dia/insuficiencia-hepatica/que-es-la-insuficiencia-hepatica|aldizkaria=www.webconsultas.com|sartze-data=2019-10-30}}</ref>
 
'''Giltzurrun gutxiegitasun kronikoa'''nkronikoan, berriz, osasun egoeraren narriadura oso graduala izan daiteke odoldun [[oka]] edo [[Gorotz|gorotzetan]] odolaren agerrera egon arte. Azken hauek, [[Hestegorri|hestegorriaren]] eta [[Urdail|urdailaren]] [[Barize|barizeen]] odoljarioengatik gertatu ohi dira.
 
[[Giltzurruneko gutxiegitasun|Giltzurrun gutxiegitasuna]] garatzekotan, [[gernu]] kantitate txikiagoa ekoizten eta kanporatzen da. Ondorioz, [[Odol|odolean]] [[Substantzia toxiko|substantzia toxikoen]] metaketa gertatzen da.
 
Denborarekin, asnasketaarnasketa arazoak garatzen dira.
 
Azkenik, gibel gutxiegitasuna goiz tratatu edota progresiboa izan ezean, hilkorra izan daiteke garatzen diren giltzurrun gutxiegitasunaren, gibel minbiziaren… ondoriz. Batzuetan, tratamendua jaso arren, ez dago atzera bueltatzerik.<ref name=":0" />
[[Odol-analisi|Odol analisian]] hainbat parametroetan aldaketak emango dira. Alde batetik; aminotransferasa, fosfatasa alkalinoa, gammaglutaril transferasa, [[Transaminasa|transaminasak]], [[amoniako]] eta [[bilirrubina]] kontzentrazioen igoera. Bestetik; [[kolesterol]] eta [[albumina]] kontzentrazioen jaitsiera nabarmena. Odol analisietan, batez ere, protronbinaren denbora neurtuko da zeinak odolaren [[Gatzapen|gatzapena]] eman dadin behar den denbora adierazten duen, Gibel gutxiegitasuna pairatzekotan protronbinaren denbora luzeagoa izango da, hau da, gatzapen prozesua moteldu egingo da.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Insuficiencia hepática aguda - Diagnóstico y tratamiento - Mayo Clinic|url=https://www.mayoclinic.org/es-es/diseases-conditions/acute-liver-failure/diagnosis-treatment/drc-20352868|aldizkaria=www.mayoclinic.org|sartze-data=2019-10-29}}</ref>
 
Muturreko kasuetan [[Hipoglizemia|hipogluzemia]] emango da.
 
Irudien bidezko diagnostikoari dagokionez, zenbait froga gehiago egin daitezke, besteak beste; [[Erradiografia|erradiografia torazikoa]] edota [[ekografia]] abdominala (porta zaineko eta giltzurrun gaineko zainen presioa estimatzeko erabilia). Ekokardiograma bidez [[Biriketako arteria|birika arteria]]<nowiki/>ren presioa ebaluatu ahal izango da.
Sintomak, odol analisiak eta froga fisikoetan oinarrituz, maila ezberdineko gutxiegitasun hepatikoak diagnostikatuko dira:
 
* '''I Mailakoa:''' nahasturik ,[[apatia]], asaldura, [[Antsietate-nahasmendu|antsietatea]], [[euforia]], ezinegona eta koordinazio geldoa.
* '''II Mailakoa:''' logura, letargia, jarrera desegokia, asterixisa, disartria, oinarrizko erreflexuak eta paratonia ataxikoa.
* '''III Mailakoa:''' logura, nahasturik, jarrera desegokia, hiperreflexia, Babinski seinalea, hitz jarioa, mioklonia eta hiperbentilazioa.
* '''IV Mailakoa:''' [[Koma (egoera)|koma]], erreflexu okulomotore azkarra eta estimuluekiko erantzun falta.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Tratamiento y prevención de la insuficiencia hepática|hizkuntza=es-ES|data=2018-08-31|url=https://www.webconsultas.com/salud-al-dia/insuficiencia-hepatica/tratamiento-y-prevencion-de-la-insuficiencia-hepatica|aldizkaria=www.webconsultas.com|sartze-data=2019-10-29}}</ref>
 
== Tratamendua ==
 
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia_zerrenda}}
 
[[Kategoria:Digestio aparatuaren gaixotasunak]]
170.992

edits