«Musika minimalista»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
t (88.1.68.201(r)en aldaketak ezabatu dira, TXiKi(r)en azken bertsiora itzuliz.)
No edit summary
'''Musika minimalista'''[[AEB]]etan sortutako [[musika]] estiloa da. Musika esperimental edo ''downtown'' musikatzat jotzen da. [[1960]]an sortu zen, eta harmonia kontsonantean oinarritu zen. Antolamendua erritmo zelula txikietan oinarritzen da. Mugimentu hau [[San Frantzisko]]n hasi eta handik gutxira [[New York]]era zabaldu zen (loftetara hain zuzen ere).
{{wikitu}}
 
Musika minimalista EEBBtan sortutako musika estiloa da. Musika experimental edo downtown musikatzat jotzen da. 1960. urtean sortu zen, eta armonia kontsonantean oinarritu zen. Antolamendua erritmo zelula txikietan oinarritzen da. Mugimentu hau San Frantziskon hasi eta handik gutxira New Yorkera zabaldu zen (loftetara hain zuzen ere). Minimalismoa, [[XX. Mendekomende]]ko musika esperimentalik garrantzitsuena izatera iritsi zen mundu ososan. Hasieran, konpositore asko saiatu ziren pieza minimalistak konposatzen, baina, azkenean, lauk bakarrik lortu zuten aurrera irtetea. Horien artean, [[Terry Riley]], [[Steve Reich]], [[Philip Glas]] eta ez hain famatua, baina, ona hala ere, [[La Monte Young]]. Europan[[Europa]]n, konpositore nagusiak hauek izan ziren: [[Louis Andriessen]], [[Karel Goeyvaerts]], [[Michael Nyman]], [[Gavin Bryans]] e.aeta abar. Zerrenda handitu edo txikiagotu daiteke, musika minimalistari egindako definizioen arabera, (instrumentuen[[instrumentu]]en arabera eta arabera…)abar.
Musika minimalista
 
1. ==Historia:==
 
Minimalista hitza lehen aldiz [[1968. urtean]]an erabili zen, Michael Nymani esker. Nymanek, ondoren, definizioa bere liburuan azaldu zuen, ''Experimental music'' (1974) izenekoan.
Musika minimalista EEBBtan sortutako musika estiloa da. Musika experimental edo downtown musikatzat jotzen da. 1960. urtean sortu zen, eta armonia kontsonantean oinarritu zen. Antolamendua erritmo zelula txikietan oinarritzen da. Mugimentu hau San Frantziskon hasi eta handik gutxira New Yorkera zabaldu zen (loftetara hain zuzen ere). Minimalismoa, XX. Mendeko musika esperimentalik garrantzitsuena izatera iritsi zen mundu ososan. Hasieran, konpositore asko saiatu ziren pieza minimalistak konposatzen, baina, azkenean, lauk bakarrik lortu zuten aurrera irtetea. Horien artean, Terry Riley, Steve Reich, Philip Glas eta ez hain famatua, baina, ona hala ere, La Monte Young. Europan, konpositore nagusiak hauek izan ziren: Louis Andriessen, Karel Goeyvaerts, Michael Nyman, Gavin Bryans e.a. Zerrenda handitu edo txikiagotu daiteke, musika minimalistari egindako definizioen arabera (instrumentuen arabera…).
 
Musika minimalista jendeak uste duena baino zabalagoa da, definizioz, musika arteka txikiz osatua dagoelako, errekurtso musikal oso urriz egina dagoelako eta [[instrumentu]] oso sinpleak edo ohikoak erabiltzen dituelako. Esate baterako, tinbalak[[tinbal]]ak, [[bizikleta]] baten gurpila, whiskeyaren[[whisky]]aren edalontzia. Elementu naturalek eragindako soinuak ere eransten ditu estilo honek. [[Soinu]] oso arraroak egiten dira, adibidez: [[saxofoi]] baten soinua paretaren kontra dagoelarik e.adagoela. Melodien erritmoa aldatu egiten da, polikiagotuzmantsotuz eta azkartuz. Piezak [[nota]] asko izan ditzake, edo hiru nota egin minutuko, adibidez. Hasierako etapetan, musika minimalista oso zorrotza izatenizan zen eta Reich konpositoreak, adibidez, musika minimalista edertu zuen. Izan ere, oso zorrotzak eta motelak ziren, eta askotan konpositoreak berak jotzen zituenak.
Minimalista hitza lehen aldiz 1968. urtean erabili zen, Michael Nymani esker. Nymanek, ondoren, definizioa bere liburuan azaldu zuen, Experimental music (1974) izenekoan.
 
Gailentasun minimalistak, beste arte mota batzuetan ere minimalismoa[[minimalismo]]a aplikatzea eragin zuen. Adibidez, eskulturan[[eskultura]]n, arkitekturan,[[arkitektu]]ran e.aeta abar. Horietan “sinple” eta “minimo” hitzak oinarri bezala hartuz, laster marrazketan ere, arte minimalista zabaldu zen.
Musika minimalista jendeak uste duena baino zabalagoa da, definizioz, musika arteka txikiz osatua dagoelako, errekurtso musikal oso urriz egina dagoelako eta instrumentu oso sinpleak edo ohikoak erabiltzen dituelako. Esate baterako, tinbalak, bizikleta baten gurpila, whiskeyaren edalontzia. Elementu naturalek eragindako soinuak ere eransten ditu estilo honek. Soinu oso arraroak egiten dira, adibidez: saxofoi baten soinua paretaren kontra dagoelarik e.a. Melodien erritmoa aldatu egiten da, polikiagotuz eta azkartuz. Piezak nota asko izan ditzake, edo hiru nota egin minutuko, adibidez. Hasierako etapetan, musika minimalista oso zorrotza izaten zen eta Reich konpositoreak, adibidez, musika minimalista edertu zuen. Izan ere, oso zorrotzak eta motelak ziren, eta askotan konpositoreak berak jotzen zituenak.
 
2. ==Hasierako konposizioak: ==
Gailentasun minimalistak, beste arte mota batzuetan ere minimalismoa aplikatzea eragin zuen. Adibidez, eskulturan, arkitekturan, e.a. Horietan “sinple” eta “minimo” hitzak oinarri bezala hartuz, laster marrazketan ere, arte minimalista zabaldu zen.
 
Musika minimalistaren lehen konposizioa [[1958]]. urtean sortua zen, [[La Monte YoungekYoung]]ek, hain zuzen ere. ObraLan honetan musika notak oso luzeak dira, esaterako, lehenengo nota. Nota honek lau [[minutu]] eta hogeita hamahiru [[segundo]] irauten ditu. Ekintza honetan, sokazko hirukote batek beste obra musikal bat hasten du.
 
[[1960. urtean]]an, [[Terry RileykRiley]]k konposizio bat egin zuen. ObraLan honetan protagonista harizko kuarteto bat da, eta [[Do]] maiorren idatzia da. [[1963. urtean]]an Rileyk musika elektrikozko bi lan egin zituen, grabagailu elektrikoen atzerapenaz baliatuta. ''Mescalin Mix'' eta ''The Gift'' ziren obramusika lan horiek, eta horiekin, minimalismoari errepikapenen famaospea ezarriekarri zion. 1965 eta 1966. urteetan Reychek hiru konposizio egin zituen: Lehenengoa, ''It is gone a rain''; bigarrena ''Come out'', biak caseterako[[kasete]]rako, eta azkena, ''piano Phase'', zuzeneko emanaldietarako. Melodia hauek ia berdinak baina denboran zehar desplazatuak. [[1968. urtean]]an hasita, 1+1 konposizioarekin [[Philip GlassekGlass]]ek, konposizio batzuk idatzi zituen, non, konposizioei, gehigarri bat erantsi zien (adibidez:, sekuentzia hauek: 1, 1 2, 1 2 3, 1 2 3 4). Konposizio hauekhauen artean daude ''Two Pages,'' eta ''Music in Fifths e.a''. Momentu Une honetan hasi zen musika minimalista indarrean.
2. Hasierako konposizioak:
 
==Ezaugarriak==
Musika minimalistaren lehen konposizioa 1958. urtean sortua zen, La Monte Youngek, hain zuzen ere. Obra honetan musika notak oso luzeak dira, esaterako, lehenengo nota. Nota honek lau minutu eta hogeita hamahiru segundo irauten ditu. Ekintza honetan, sokazko hirukote batek beste obra musikal bat hasten du.
 
Kyle Gannek 9 ezaugarri bereizi zituen musika minimalistaren barruan; hauexek dira:
1960. urtean, Terry Rileyk konposizio bat egin zuen. Obra honetan protagonista harizko kuarteto bat da, eta Do maiorren idatzia da. 1963. urtean Rileyk musika elektrikozko bi lan egin zituen, grabagailu elektrikoen atzerapenaz baliatuta. Mescalin Mix eta The Gift ziren obra horiek, eta horiekin, minimalismoari errepikapenen fama ezarri zion. 1965 eta 1966. urteetan Reychek hiru konposizio egin zituen: Lehenengoa, It is gone a rain; bigarrena Come out, biak caseterako, eta azkena, piano Phase, zuzeneko emanaldietarako. Melodia hauek ia berdinak baina denboran zehar desplazatuak. 1968. urtean hasita, 1+1 konposizioarekin Philip Glassek, konposizio batzuk idatzi zituen, non, konposizioei, gehigarri bat erantsi zien (adibidez: sekuentzia hauek: 1, 1 2, 1 2 3, 1 2 3 4). Konposizio hauek Two Pages, Music in Fifths e.a. Momentu honetan hasi zen musika minimalista indarrean.
 
1. Armonia#Harmonia estatikoa: [[Akorde]] batean mantentzea edo akorde jakin batzuetara bakarrik mugitzean datza ezugarriezaugarri honek.
2. Musika minimalistaren ezaugarriak:
2. #Zelula laburren eta berdinen errepikapena: Ezaugarri hau musika minimalistaren ezaugarri ohiko eta ezagunena da. Minimalismoaren urteetan zehar, konpositoreek erabili dute ezaugarri hau.
3. #Zelula txikien errepikapena: Hau ere oso ezaugarri nabarmena da musika minimalistan. PatroiEredu desberdinak eratu eta horietan oinarrituz obrak egitean datza.
4. #Erritmo estatikoa: Musika minimalistan erritmoa berdin mantentzen da obra guztian zehar, baina, batzuetan erritmo aldaketa txikiak gerta daitezke.
5. #Instrumentuen estatikotasuna: Instrumentu guztiak obra guztian zati kopuru bera jotzen dute. Beraz, berdintasuna dago minimalismoan.
6. #“Metamusika”: Partituran idatzita ez dauden detaile txikiak egon ohi dira minimalismoaren barnean.
7. #Tonu puruenaratzen erabilpena: Hau oso ohikoa zen minimalismoaren hasieran erabiltzea.
8. #Inspirazio orientala: Konpositore asko influentzia orientaletan oinarritzen dira: Young, Ryley e.aetab.
9. #Abestien esentzia: Abestiak puruakaratzak dira, ezkutuko detailerik gabe.
 
[[Kategoria:Musika motak]]
Kyle Gannek 9 ezaugarri bereizi zituen musika minimalistaren barruan; hauexek dira:
 
[[ca:Música minimalista]]
1. Armonia estatikoa: Akorde batean mantentzea edo akorde jakin batzuetara bakarrik mugitzean datza ezugarri honek.
[[cs:Minimalismus]]
2. Zelula laburren eta berdinen errepikapena: Ezaugarri hau musika minimalistaren ezaugarri ohiko eta ezagunena da. Minimalismoaren urteetan zehar, konpositoreek erabili dute ezaugarri hau.
[[de:Minimal Music]]
3. Zelula txikien errepikapena: Hau ere oso ezaugarri nabarmena da musika minimalistan. Patroi desberdinak eratu eta horietan oinarrituz obrak egitean datza.
[[en:Minimalist music]]
4. Erritmo estatikoa: Musika minimalistan erritmoa berdin mantentzen da obra guztian zehar, baina, batzuetan erritmo aldaketa txikiak gerta daitezke.
[[es:Música minimalista]]
5. Instrumentuen estatikotasuna: Instrumentu guztiak obra guztian zati kopuru bera jotzen dute. Beraz, berdintasuna dago minimalismoan.
[[fr:Musique répétitive]]
6. “Metamusika”: Partituran idatzita ez dauden detaile txikiak egon ohi dira minimalismoaren barnean.
Musika[[it:Musica minimalista]]
7. Tonu puruen erabilpena: Hau oso ohikoa zen minimalismoaren hasieran erabiltzea.
[[he:מוזיקה מינימליסטית]]
8. Inspirazio orientala: Konpositore asko influentzia orientaletan oinarritzen dira: Young, Ryley e.a.
[[lt:Minimalistinė muzika]]
9. Abestien esentzia:Abestiak puruak dira, ezkutuko detailerik gabe.
[[nl:Minimal music]]
[[ja:ミニマル・ミュージック]]
[[pl:Minimalizm (muzyka)]]
[[zh:簡約音樂]]