«Agora»: berrikuspenen arteko aldeak

1.732 bytes added ,  Duela 11 hilabete
ez dago edizio laburpenik
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-K. a. +K.a.))
{{HezkuntzaPrograma|Kultura klasikoa}}
[[Fitxategi:THES-Agora East stoa.jpg|thumb|250px|Ekialdeko [[estoa]] antzinako [[Tesalonika]]ko agoran]]
'''Agora''' ({{lang-grc|αγορά}}) greziar [[polis|polisetan]]etako hiritarrak biltzen ziren espazio publiko garrantzitsuena da, gaur egungo plazen baliokidea. HalaberEspazio itxi bat zen, azoka-lekumerkatua, bezalakultura itzuleta daitekepolitika ardatz gisa zituena. Eraikin pribatu eta publiko garrantzitsuenek inguratzen zuten normalean, hala nola, [[Estoa|estoak]] (zutabedun atariak), [[Pritaneo|pritaneoak]] (bulego administratiboak), baitabouleteriona batzar(boule-tokiaren gisabileretarako ereeraikina) eta [[Bainua|bainuak]].
 
Agorak [[mizenastar zibilizazioa|zibilizazio mikenikoaren]] suntsipena eta gero sortu ziren, eta [[Homero]]ren garaietarako ongi sustraitutako lekuak ziren ([[K.a. VIII. mendea]] g.g.b). [[Antzinako Erroma]]n foroak ordezkatuko luke agoraren funtzioa.
 
{{commonskat}}
 
{{arkitektura zirriborroa}}
== Garapen historikoa ==
Aurrekari historikoak [[Kreta]] minoikoaren garaiko plazetara atzera egiten dute, non lehenengo agorak aurkitu diren.
 
Beranduago, [[Mizenastar zibilizazioa|zibilizazio mizenastarraren]] erorketaren ondoren, [[K.a. VIII. mendea|K.a. VIII. mendetik]] aurrera, oinarrizko elementua bihurtzen dira, merkatal jarduera handi batez lagunduta. Momentu hortatik aurrera, agorak palazioaren lekua hartuko du eta poliseko zentro politikoa bilakatuko da. Denbora igaro ahala, agorak [[Polis|polisaren]] hasiera bilakatzen dira, ikuspuntu ekonomiko, komertzial, politiko zein erlijiosotik; izan ere, inguruko eraikinak jarduera hauetarako moldatzen joan ziren..
 
Agora arkaikoak santutegi erlijiosoekin eta entretenimendurako jarduerekin (festak, jolasak eta antzerkia, kasurako) estu lotuta daude.
 
Agora asmakuntza urbanistiko handia izan zen; ez du aurrekaririk [[Ekialde Hurbila|Ekialde hurbilean]], ezta ere zibilizazio mizenastarrean, horietan erregeen menpe zegoen dena eta ez zen hiritarrak biltzeko leku berezirik behar. Berrikuntza hau Periklesen garaiko aldaketa urbanistikoei esker sartu zen, [[K.a. V. mendea|K.a. V. mendean]]. Garai [[Garai helenistikoa|helenistikoan]] hiru agora mota bereizi ziren, merkataritzakoa, kostako hirietan portuaren ondoan zegoena, agora politikoa eta agora erlijiosoa.
 
Agora famatuena [[Atenasko agora|Atenasekoa]] da. Foro erromatarraren parekidea da eta gaur egungo plazen aurrekariak dira.{{arkitektura zirriborroa}}
 
[[Kategoria:Greziar arkitektura]]
174

edits