«Eguzkia»: berrikuspenen arteko aldeak

274 bytes added ,  Duela 6 hilabete
ez dago edizio laburpenik
|ihes-abiadura = 617.54 km/s
}}
'''Eguzkia''' edo '''ekia''' [[eguzki-sistema]]ren erdian dagoen [[izar]]ra da, eta guregandik hurbilen dagoena. [[Plasma (fisika)|Plasma]] beroz osatutako [[esfera]] ia perfektua da<ref>{{Erreferentzia|izenburua=How Round is the Sun? {{!}} Science Mission Directorate|hizkuntza=en|url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun/|sartze-data=2017-10-14}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izenburua=First Ever STEREO Images of the Entire Sun {{!}} Science Mission Directorate|hizkuntza=en|url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2011/06feb_fullsun/|sartze-data=2017-10-14}}</ref>, barne mugimendu [[konbekzio|konbektiboarekin]], [[dinamo]] batek duen prozesu berarekin [[eremu magnetiko]]a sortzen duena<ref name=":5">{{Erreferentzia|izena=Paul|abizena=Charbonneau|izenburua=Solar Dynamo Theory|orrialdeak=251–290|data=2014-08-18|url=http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-astro-081913-040012|aldizkaria=Annual Review of Astronomy and Astrophysics|alea=1|zenbakia=52|issn=0066-4146|doi=10.1146/annurev-astro-081913-040012|sartze-data=2017-10-14}}</ref>. [[Lurra|Lurrean]] bizitzarako energia-iturri nagusia da eguzkiaEguzkia, bertan bizidun [[autotrofo]]ek, [[fotosintesi]]aren bidez, argi-izpien bitartez bidaltzen digun energia ekoizten baitute. 1.390 milioi kilometroko diametroa du, hau da, Lurrarena baino 109 aldiz handiagoa. Bere masa Lurrarena baino 330.000 aldiz handiagoa da, Eguzki-sistema osoaren masaren % 99,86<ref>{{Erreferentzia|izena=Michael|abizena=Woolfson|izenburua=The origin and evolution of the solar system|orrialdeak=1.12–1.19|data=2000-02-01|url=https://academic.oup.com/astrogeo/article/41/1/1.12/182262/The-origin-and-evolution-of-the-solar-system|aldizkaria=Astronomy & Geophysics|alea=1|zenbakia=41|issn=1366-8781|doi=10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x|sartze-data=2017-10-14}}</ref>. Eguzkiaren hiru laurden inguru (~%73) [[hidrogeno]]a da; gainontzeko ia guztia [[helio]]a da (~% 25), eta kopuru txikiagotan beste elementu batzuk aurki daitezke, hala nola [[oxigeno]]a, [[karbono]]a, [[neoi]]a eta [[burdin]]a<ref name=":1">{{Erreferentzia|izena=Sarbani|abizena=Basu|izenburua=Helioseismology and solar abundances|orrialdeak=217–283|abizena2=Antia|izena2=H.M.|url=https://doi.org/10.1016/j.physrep.2007.12.002|aldizkaria=Physics Reports|alea=5-6|zenbakia=457|doi=10.1016/j.physrep.2007.12.002|sartze-data=2017-10-14}}</ref>.
 
Eguzkia [[G motako sekuentzia nagusiko izarra]] da (G2V), bere klase espektralean oinarrituta. Informalki [[nano hori]] gisa izendatzen da. Orain dela 4.600 milioi urte inguru sortu zen [[molekula laino]] handi bateko eskualde bateko kolapso [[Grabitazio|grabitazionalaren]] ondorioz<ref>{{Erreferentzia|izena=A.|abizena=Bonanno|izenburua=The age of the Sun and the relativistic corrections in the EOS|orrialdeak=1115–1118|hizkuntza=en|abizena2=Schlattl|abizena3=Paternò|izena2=H.|izena3=L.|data=2002-08-01|url=https://doi.org/10.1051/0004-6361:20020749|aldizkaria=Astronomy & Astrophysics|alea=3|zenbakia=390|issn=0004-6361|doi=10.1051/0004-6361:20020749|sartze-data=2017-10-14}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=James N.|abizena=Connelly|izenburua=The Absolute Chronology and Thermal Processing of Solids in the Solar Protoplanetary Disk|orrialdeak=651–655|hizkuntza=en|abizena2=Bizzarro|abizena3=Krot|abizena4=Nordlund|abizena5=Wielandt|abizena6=Ivanova|izena2=Martin|izena3=Alexander N.|izena4=Åke|izena5=Daniel|izena6=Marina A.|data=2012-11-02|url=http://science.sciencemag.org/content/338/6107/651|aldizkaria=Science|alea=6107|zenbakia=338|issn=0036-8075|pmid=23118187|doi=10.1126/science.1226919|sartze-data=2017-10-14}}</ref>. Materiaren gehiengoa zentroan bildu zen, beste guztia lautu eta Eguzkiaren inguruan biratzen zuen diska baten itxura hartu zuelarik. Zentroaren masa hain bero eta dentsoa egin zen, ezen [[fusio nuklear]]ra hasi zen bere barnean. Uste denez, ia izar guztiek prozesu hau dute euren sorreran.
 
Eguzkia bere bizitzaren erdialdean dago; ez du aldaketa nabarmenik izan azken lau mila milioi urtetan, eta nahiko egonkor iraungo du hurrengo bost mila milioi urtetan. Gaur egun 600 milioi tona hidrogeno helioan fusionatzen ditu segundoero, hau da, segundo bakoitzean 4 milioi [[E=mc²|tona materia energian eraldatzen ditu]]. Energia honek 10.000 eta 170.000 urte artean behar ditu Eguzkiaren nukleotik alde egiteko. Eguzkiaren nukleoa da bere beroaren eta argiaren iturria. Kalkuluen arabera, hemendik 5.000 milioi urtera amaituko da fusiona daitekeen hidrogeno guztia<ref name="etorkizuna">{{Erreferentzia|izena=K.-P.|abizena=Schröder|izenburua=Distant future of the Sun and Earth revisited|orrialdeak=155–163|hizkuntza=en|abizena2=Connon Smith|izena2=Robert|data=2008-05-01|url=https://academic.oup.com/mnras/article/386/1/155/977315|aldizkaria=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|alea=1|zenbakia=386|issn=0035-8711|doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x|sartze-data=2018-10-03}}</ref>. Bere barnealdeko hidrogeno guztia fusionatzen denean eta, beraz, [[oreka hidrostatiko]]a hausten denean, Eguzkiaren muinak dentsitate eta tenperatura igoera nabarmena izango du, kanpo geruzak hedatuz [[erraldoi gorri]] bat izan arte. Kalkuluen arabera, nahikoa handia izango da [[Merkurio (planeta)|Merkurio]] eta [[Artizarra]] irensteko, eta bizitza ezinezkoa izango da [[Lurra|Lurrean]]. Horren ostean, kanpoko geruzak galduko ditu eta azkar hozten den izar mota dentso batean bilakatuko da: nano zuri bat. Honek ez du fusio nuklearra emateko energia nahikorik sortzen, baina oraindik distira izango du, eta beroa emitituko du, bere aurreko fusioen ondorioz<ref name="etorkizuna" />.
 
Eguzkiak Lurraren gain duen efektua [[Aurrehistoria]]tik ezaguna da, eta kultura askotan Eguzkia [[Eguzki-jainko|jainko]] gisa hartu da eta hartzen da. [[Lurraren mugimenduak]], bai bere buruaren gainean bai eta Eguzkiaren inguruan, [[eguzki-egutegi]]en oinarria da, baita gaur egun erabiltzen dugun [[egutegi]]arena ere.
 
== Ezaugarriak ==
Eguzkia [[sekuentzia nagusi]]ko [[nano hori]] bat da, [[Eguzki-sistema]]ren masaren % 99,86rekin. Eguzkiaren [[magnitude absolutu]]a +4,83 da, [[Esne Bidea]]n dauden izarren % 85 baino distiratsuago; izan ere, Esne Bideko izar gehienak [[nano gorri]]ak dira<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Astronomers Had it Wrong: Most Stars are Single|url=http://www.space.com/scienceastronomy/060130_mm_single_stars.html|aldizkaria=Space.com|sartze-data=2018-10-01}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=Charles J.|abizena=Lada|izenburua=Stellar Multiplicity and the Initial Mass Function: Most Stars Are Single|orrialdeak=L63|hizkuntza=en|data=2006|url=http://stacks.iop.org/1538-4357/640/i=1/a=L63|aldizkaria=The Astrophysical Journal Letters|alea=1|zenbakia=640|issn=1538-4357|doi=10.1086/503158|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Eguzkia [[I Populazioa|I Populazioko]] izarra da, hau da, [[elementu astun]]etan aberatsa<ref group="oh">Astronomian, elementu astuna [[hidrogeno]]a eta [[helio]]a ez diren elementu eta metal guztiak dira.</ref><ref name="Zeilik">{{Erreferentzia|izena=Zeilik,|abizena=Michael|izenburua=Introductory astronomy & astrophysics|argitaletxea=Saunders College Pub|data=1998|url=https://www.worldcat.org/oclc/38157539|edizioa=4th ed|isbn=0030062284|pmc=38157539|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Eguzkiaren sorrera orain dela 5.000 milioi urte inguru eman zen, [[supernoba]] baten edo gehiagoren uhinen ondorioz<ref>{{Erreferentzia|izena=SYDNEY W.|abizena=FALK|izenburua=Are supernovae sources of presolar grains?|orrialdeak=700–701|hizkuntza=En|abizena2=LATTIMER|abizena3=MARGOLIS|izena2=JAMES M.|izena3=S. H.|data=1977-12|url=https://doi.org/10.1038/270700a0|aldizkaria=Nature|alea=5639|zenbakia=270|issn=0028-0836|doi=10.1038/270700a0|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Honela, Eguzki-sisteman dauden elementu astunen kopurua azalduko litzateke, adibidez [[urre]]a eta [[uranio]]a, [[II Populazioa|II Populazioko]] izarretan ez bezala. Elementu astun hauek supernobatan ematen diren [[erreakzio nuklear]] [[Erreakzio endotermiko|endotermikoen]] ondorioa lirateke, edo [[transmutazio nuklear]]raren bidez [[neutroien absortzio]]a gertatu zenean bigarren belaunaldiko izar batean<ref name="Zeilik" />.
 
Eguzkia da [[Lurra|Lurreko]] [[zeru]]an dagoen objekturik distiratsuena, -26,74ko [[itxurazko magnitude]]arekin<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Stellar parameters|hizkuntza=en|data=1986-04|url=https://doi.org/10.1007/BF00190626|aldizkaria=Space Science Reviews|alea=3-4|zenbakia=43|issn=0038-6308|doi=10.1007/bf00190626|sartze-data=2018-10-01}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=Bessell, M.|abizena=S.|izenburua=Model atmospheres broad-band colors, bolometric corrections and temperature calibrations for O - M stars|hizkuntza=en|abizena2=F.|abizena3=B.|izena2=Castelli,|izena3=Plez,|data=1998-5|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1998A&A...333..231B|aldizkaria=Astronomy and Astrophysics|zenbakia=333|issn=0004-6361|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Hurrengo izarrik distiratsuena [[Sirius]] da, -1,46 itxurazko magnitudearekin, hau da, 13.000 milioi aldiz ahulagoa. Eguzkiaren zentrotik Lurrarenera [[unitate astronomiko]] bateko distantzia dago, batezbesteko (150.000.000 kilometro). Baina distantzia hori aldatzen da urtarrileko [[perihelio]]tik uztaileko [[afelio]]ra<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Earth's Seasons and Apsides|hizkuntza=en|url=http://aa.usno.navy.mil/data/docs/EarthSeasons.php|aldizkaria=aa.usno.navy.mil|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Batezbesteko distantzia horretan Eguzkitik ateratzen den argiak [[argiaren abiadura|8 minutu eta 19 segundo]] behar ditu Eguzkiaren horizontetik Lurraren horizontera iristeko, eta bi segundo gutxiago gertuen dauden puntuetatik hartzen badugu erreferentzia. [[Eguzkiaren argia]]k Lurreko ia bizia osoa<ref group="oh">Hainbat [[bakterio]]k [[kimiosintesia]] egiten dute, argirik iristen ez diren lekuetan bizi baitira. Ekosistema oso bat egon daiteke bakterio horiek sortzen duten energiatik bizitzen.</ref> mantentzen du, [[fotosintesi]]aren bitartez<ref>{{Erreferentzia|izena=Simon, Anne Elizabeth,|abizena=1956-|izenburua=The real science behind the X-files : microbes, meteorites, and mutants|argitaletxea=Simon & Schuster|data=2001|url=https://www.worldcat.org/oclc/48151793|edizioa=1st Touchstone ed|isbn=0684856182|pmc=48151793|sartze-data=2018-10-01}}</ref>, eta Lurraren [[klima]] eta [[eguraldia]] gidatzen ditu.
[[Fitxategi:Zientzia Astea- Panel fotovoltaikoa.webm|thumb|[[Panel fotovoltaiko]] baten eraginkortasuna bere orientazioaren araberakoa da.]]
[[Eguzki-konstante]]a deitzen zaio [[eguzkiaren argia]]k zuzenean jotzen duen lekuetan Eguzkiak [[azalera]] zehatz batean uzten duen [[potentzia]] kopuruari. Eguzki-konstantea gutxi gorabehera <math>1,368 \ \text{W}/{\text{m}^2}
</math> da ([[watt]] / [[metro koadro]]ko), Unitate Astronomiko bateko distantzian (hau da, Lurrarekiko duen distantzian)<ref>{{Erreferentzia|izenburua=TSI Composite – PMOD/WRC|hizkuntza=en-GB|url=http://www.pmodwrc.ch/pmod.php?topic=tsi/composite/SolarConstant|aldizkaria=www.pmodwrc.ch|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. [[Lurraren atmosfera]]k ekiditen du eguzkiaren argia potentzia guztiarekin iristea lurrazalera, beraz potentzia gutxiago iristen da lurrera (<math>1,000 \ \text{W}/{\text{m}^2}</math>-tik gertuago) lainorik ez dagoenean eta Eguzkia bere [[zenit]]etik gertu dagoenean<ref>{{Erreferentzia|izena=El-Sharkawi, Mohamed|abizena=A.|izenburua=Electric energy : an introduction|argitaletxea=CRC Press|data=2005|url=https://www.worldcat.org/oclc/56103932|isbn=0849330785|pmc=56103932|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Lurraren atmosferako goiko geruzatan Eguzkiaren argiaren osaera honakoa da: % 50 [[argi infragorri]]a da, % 40 [[argi ikusgarri]]a eta % 10 [[argi ultramore]]a. Atmosferak argi ultramorearen % 70 inguru iragazten du, batez ere [[uhin-luzera]]rik motzenetan<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Solar Spectral Irradiance: Air Mass 1.5|url=http://rredc.nrel.gov/solar/spectra/am1.5/|aldizkaria=rredc.nrel.gov|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Eguzkiaren [[erradiazio ultramorea]]k Lurraren egun-argiko aldearen atmosfera [[ionizazio|ionizatzen]] du, [[elektrizitate]]a garraiatzeko gai den [[ionosfera]] sortuz<ref name=":0" />.
 
Eguzkiaren [[kolore]]a [[zuri]]a da, [[CIE 1931 kolore-espazioa|CIE kolore-espazio]] indizea ia (0.3, 0.3) da, Eguzkia espaziotik edo zeruan oso goian ikusten denean. Emititzen dituen [[fotoi]] guztiak neurtzen badira, Eguzkiak fotoi gehien isurtzen ari den [[argi-espektro]]aren eremua [[berde]]a da<ref>{{Erreferentzia|izenburua=What Color is the Sun? - Universe Today|hizkuntza=en-US|data=2013-10-08|url=http://www.universetoday.com/18689/color-of-the-sun/|aldizkaria=Universe Today|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Eguzkia [[ortzemuga]]tik gertu dagoenean, [[barreiatze atmosferiko]]ak Eguzkiari kolore hori, gorri, laranja edo magenta ematen dio. Tipikoki zuria bada ere, pertsona gehienek mentalki Eguzkian pentsatu behar dutenean kolore horia esleitzen diote; honen arrazoia oraindik eztabaidagai dago<ref>{{Erreferentzia|izena=S.R.|abizena=Wilk|izenburua=Light Touch: The yellow sun paradox|orrialdeak=12–13|data=2009-03-01|url=https://www.researchgate.net/publication/297708668_Light_Touch_The_yellow_sun_paradox|zenbakia=20|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Eguzkia [[nano hori|G2V izar]] bat da, non G2 horrek esan nahi duen gainazaleko tenperatura 5.778 K (5.505&nbsp;°C) dela eta ''V''k [[sekuentzia nagusiko izar]] bat dela<ref name=":0" /><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Lazy Sun is less energetic than compost|hizkuntza=en|data=2012-04-17|url=http://www.abc.net.au/science/articles/2012/04/17/3478276.htm|aldizkaria=www.abc.net.au|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Eguzkiaren argiaren [[luminantzia]] batezbesteko 1,88 giga [[candela]] [[metro koadro]]ko da, baina Lurraren atmosferatik ikusita 1,44 Gcd/m<sup>2</sup>era jaisten da. Hala ere, luminantzia ez da konstantea Eguzkiaren disko osoan zehar.
 
== Osaketa ==
Eguzkia batez ere [[hidrogeno]] eta [[helio]]z osatuta dago. Gaur egun Eguzkiaren [[fotosfera]]ren masaren % 74,9 hidrogenoa da, eta % 23,8 helioa<ref name="Lodders">{{Erreferentzia|izena=Katharina|abizena=Lodders|izenburua=Solar System Abundances and Condensation Temperatures of the Elements|orrialdeak=1220|hizkuntza=en|data=2003|url=http://stacks.iop.org/0004-637X/591/i=2/a=1220|aldizkaria=The Astrophysical Journal|alea=2|zenbakia=591|issn=0004-637X|doi=10.1086/375492|sartze-data=2018-10-02}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=K.|abizena=Lodders|izenburua=Abundances and Condensation Temperatures of the Elements|hizkuntza=en|data=2003-7|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2003M&PSA..38.5272L|aldizkaria=Meteoritics and Planetary Science Supplement|zenbakia=38|sartze-data=2018-10-02}}</ref>. Elementu pisutsuago guztiak, astronomian [[metalizitate|metal]] deitzen direnak, masaren % 2 baino gutxiago dira; [[oxigeno]]a Eguzkiaren masaren % 1 da, [[karbono]]a % 0,3, [[neoi]]a % 0,2, eta [[burdin]]a % 0,2<ref name="interiors">{{Erreferentzia|izena=Carl J.|abizena=Hansen|izenburua=Stellar interiors : physical principles, structure, and evolution.|argitaletxea=Springer|data=2004|url=https://www.worldcat.org/oclc/53083938|edizioa=2nd ed.|isbn=0387200894|pmc=53083938|sartze-data=2018-10-02}}</ref>.
 
Eguzkiaren jatorrizko osaketa kimikoa sortu zen [[ingurune interestelar]]retik jaso zuen. Originalki % 71,1 hidrogenoa izango zen, % 27,4 helioa, eta %1,5 elementu pisutsuagoak<ref name="Lodders" />. Hidrogenoa eta Eguzkiko helio gehiena [[Big Bang]]eko [[nukleosintesi]]an sortuko zen, [[Unibertsoa]]ren sorreraren lehen 20 minututan, eta elementu kimiko pisutsuagoak Eguzkia sortu aurreko beste belaunaldietako [[izar]]retan. Izar horien bizitzaren azken faseetan ingurune interestelarrera jaurti ziren [[supernoba]] eta antzeko fenomenoen ondorioz<ref name="interiors" />.
 
Eguzkia sortu zenetik, fusio prozesu nagusiak hidrogenoa helioan bilakatu du. Azken 4.600 milioi urtetan Eguzkian dagoen helio kopurua aldatzen joan da, pixkanaka-pixkanaka. Nukleoan, helio kopurua % 24tik % 60ra aldatu da fusioaren ondorioz, eta helio kopuru bat eta elementu pisutsuagoak fotosferatik zentrorako bidea egin dute [[grabitazio]]aren ondorioz. Metalen (elementu pisutsuagoak) proportzioa ez da aldatu. Beroa Eguzkiaren kanpoaldera isurtzen da nukleotik erradiazio bidez, konbekzio bidez beharrean, beraz fusionatutako produktuak ez dira kanpora ateratzen beroaren ondorioz<ref>{{Erreferentzia|izena=Hansen, Carl|abizena=J.|izenburua=Stellar interiors : physical principles, structure, and evolution.|argitaletxea=Springer|data=2004|url=https://www.worldcat.org/oclc/53083938|edizioa=2nd ed.|isbn=0387200894|pmc=53083938|sartze-data=2018-10-05}}</ref>. Nukleoan geratzen dira eta, gradualki, helioz osatutako barne-nukleo bat eratzen hasi da; barne-nukleo honetako helioa ezin da fusionatu, Eguzkia ez delako nahikoa bero edo dentsoa helioaren fusioa emateko. Gaur egungo fotosferan dagoen helioaren frakzioa txikiagoa da, eta metalizitatea Eguzkia sortu zenean zuenaren % 84 da. Etorkizunean, helioa nukleoan metatzen jarraituko du, eta 5.000 milioi urte barru Eguzkia [[sekuentzia nagusi]]tik aterako da [[erraldoi gorri]] batean bilakatzeko<ref>{{Erreferentzia|izenburua=1965ApJ...142.1447I Page 1447|url=http://adsabs.harvard.edu/full/1965ApJ...142.1447I|aldizkaria=adsabs.harvard.edu|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
 
Fotosferaren osaera kimikoa hasierako [[Eguzki-sistema]]ren osaeraren antzekoa dela uste da<ref>{{Erreferentzia|izena=L. H.|abizena=Aller|izenburua=The Chemical Composition of the Sun and the Solar System|orrialdeak=133–135|hizkuntza=en|data=1968/12|url=https://www.cambridge.org/core/journals/publications-of-the-astronomical-society-of-australia/article/chemical-composition-of-the-sun-and-the-solar-system/E1AEBE27A3FE7F5238B9A1B272303870|aldizkaria=Publications of the Astronomical Society of Australia|alea=4|zenbakia=1|issn=1323-3580|doi=10.1017/S1323358000011048|sartze-data=2018-10-05}}</ref>. Eguzkiko elementu pisutsuen ugaritasuna neurtzeko Eguzkiaren fotosferako [[espektroskopia]] erabiltzen da, edo inoiz [[urtze tenperatura]]ra iritsi ez diren [[meteorito]]ak aztertzen. Meteorito hauek Eguzki protoestelarraren osaera bera dutela uste da, eta beraz ez direla elementu pisutsuekin kutsatu. Bi metodoen bidez lortutako emaitzak antzekoak izan ohi dira<ref name=":1" />.
\end{align}\right.</math>
}}
Erradioaren 139.000 km hartzen ditu, guztiaren % 20 eta % 25 bitarte<ref name="Rafael">{{Erreferentzia|izena=Rafael A.|abizena=García|izenburua=Tracking Solar Gravity Modes: The Dynamics of the Solar Core|orrialdeak=1591–1593|hizkuntza=en|abizena2=Turck-Chièze|abizena3=Jiménez-Reyes|abizena4=Ballot|abizena5=Pallé|abizena6=Eff-Darwich|abizena7=Mathur|abizena8=Provost|izena2=Sylvaine|izena3=Sebastian J.|izena4=Jérôme|izena5=Pere L.|izena6=Antonio|izena7=Savita|izena8=Janine|data=2007-06-15|url=http://science.sciencemag.org/content/316/5831/1591|aldizkaria=Science|alea=5831|zenbakia=316|issn=0036-8075|pmid=17478682|doi=10.1126/science.1140598|sartze-data=2018-10-05}}</ref>. Ekiaren erdigunean dentsitatea 150 g/cm<sup>3</sup> den<ref>{{Erreferentzia|izena=Sarbani|abizena=Basu|izenburua=FRESH INSIGHTS ON THE STRUCTURE OF THE SOLAR CORE|orrialdeak=1403–1417|hizkuntza=en|abizena2=Chaplin|abizena3=Elsworth|abizena4=New|abizena5=Serenelli|izena2=William J.|izena3=Yvonne|izena4=Roger|izena5=Aldo M.|data=2009-06-23|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2009ApJ...699.1403B|aldizkaria=The Astrophysical Journal|alea=2|zenbakia=699|issn=0004-637X|doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403|sartze-data=2018-10-05}}</ref> (hau da, uraren dentsitatea baino 150 aldiz handiagoa) eta tenperatura 15,7 milioi [[Kelvin]]ekoa. Alderatzeko, Eguzkiaren gainazalean 5.800 Kelvineko tenperatura dago. [[SOHO misioa]]ren azken azterketek erakutsi dute nukleoan biratze abiadura handiagoa dela eskualde erradioaktiboan baino<ref name="Rafael" />. Eguzkiaren bizitzaren zatirik handienean energia [[fusio nuklear]] bidez sortu da nukleoan, [[protoi-protoi ziklo]] deitzen den (ikus alboko kutxa) mekanismo baten bidez. Fusio nuklearrak [[hidrogeno]]a [[helio]] bihurtzen du<ref>{{Erreferentzia|izena=Broggini,|abizena=Carlo|izenburua=Nuclear Processes at Solar Energy|hizkuntza=en|data=2003-8|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2003phco.conf...21B|sartze-data=2018-10-05}}</ref>. Eguzkian sortutako energiaren % 0,8 inguru [[CNO ziklo]]tik dator, baina proportzio hau handiagoa izango da Eguzkia zahartzen doan heinean<ref>{{Erreferentzia|izena=M. J.|abizena=Goupil|izenburua=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns|orrialdeak=012031|hizkuntza=en|abizena2=Lebreton|abizena3=Marques|abizena4=Samadi|abizena5=Baudin|izena2=Y.|izena3=J. P.|izena4=R.|izena5=F.|data=2011|url=http://stacks.iop.org/1742-6596/271/i=1/a=012031|aldizkaria=Journal of Physics: Conference Series|alea=1|zenbakia=271|issn=1742-6596|doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
 
Nukleoa da Eguzkian energia termala fusio bidez sortzen den gune nagusia; Eguzkiaren energiaren % 99 erradioaren % 24an sortzen da, eta erradioaren % 30era iristerakoan, produkzioa guztiz gelditu da. Eguzkiaren gainontzeko gune guztiak energia horrek berotzen ditu, kanpora geruzaz geruza transferitzen dena, fotosferara iritsi eta espaziora [[eguzki-argi]] eta partikulen [[energia zinetiko]] gisa atera arte<ref name=":0" /><ref name=":6">{{Erreferentzia|izena=Zirker, Jack|abizena=B.|izenburua=Journey from the center of the sun|argitaletxea=Princeton University Press|data=2002|url=https://www.worldcat.org/oclc/45202072|isbn=0691057818|pmc=45202072|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
 
[[Protoi-protoi ziklo]]a {{val|9,2|e=37}} aldiz gertatzen da segundoero, {{val|3,7|e=38}} protoi [[alfa partikula]]tak (helio nukleo) bilakatuz segundo bakoitzean (guztira ~8,9{{e|38}} protoi daude libre Eguzkian). Hau da, segundo bakoitzean 6,2{{e|11}} kilogramo fusionatzen dira<ref name=":0" />. [[Protoi]] askeen fusioa (hidrogeno nukleoak) alfa partikula bakar batean energia askatzen du, fusionatutako masaren % 0,7 inguru<ref>{{Erreferentzia|izena=Shu, Frank|abizena=H.|izenburua=The physical universe : an introduction to astronomy|argitaletxea=University Science Books|data=1982|url=https://www.worldcat.org/oclc/8805302|isbn=0935702059|pmc=8805302|sartze-data=2018-10-05}}</ref>. Beraz, Eguzkiak energia askatzen du [[masa eta energiaren arteko baliokidetza]]ren bidez, segundo bakoitzean 4,26 milioi tona (edo 600 [[megatoi]] hidrogeno)<ref>{{Erreferentzia|izena=Beth|abizena=Barbier|izenburua=NASA's Cosmicopia -- Ask Us -- Sun|hizkuntza=en|url=https://helios.gsfc.nasa.gov/qa_sun.html|aldizkaria=helios.gsfc.nasa.gov|sartze-data=2018-10-05}}</ref>. Askatutako energia 384,6 [[yotta]]wattekoa da ({{val|3,846|e=26|u=W}}) edo {{val|9,192|e=10}} [[TNT]] megatoi segundo bakoitzean. Hala ere, Eguzkiaren energia botere erraldoi horren arrazoi nagusia bere tamaina erraldoia eta nukleoan duen dentsitatea da, eta oso energia gutxi sortzen du [[metro kubiko]] bakoitzeko. Eguzkiaren eredu teorikoen arabera, bere indar dentsitatea, edo energia produkzioa 276,5 [[watt]] metro kubikoko dela erakutsi dute, gutxi gorabehera [[narrasti]] baten [[metabolismo]]ak edo [[konpost]] multzo batek duenaren antzekoa<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Lazy Sun is less energetic than compost|hizkuntza=en|data=2012-04-17|url=http://www.abc.net.au/science/articles/2012/04/17/3478276.htm|aldizkaria=www.abc.net.au|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
 
Fusio abiadura nukleoan oreka konstantean dago: fusio abiadura pixka bat handitzen bada nukleoa berotzen da eta hedatzen da beste geruzen pisuaren aurka, dentsitatea murriztuz eta, beraz, fusio abiadura geldotuz. Honela, egon daitezkeen perturbazioak orekatzen dira. Fusio abiadura txikiagoa balitz, nukleoa hoztuko litzateke eta txikiago egin, dentsitatea handituz eta abiadura berriro eskuratuz<ref>{{Erreferentzia|izena=H. J.|abizena=Haubold|izenburua=Solar nuclear energy generation and the chlorine solar neutrino experiment|argitaletxea=AIP|hizkuntza=en|abizena2=Mathai|izena2=A. M.|data=1995|url=https://doi.org/10.1063/1.47009|aldizkaria=AIP Conference Proceedings|doi=10.1063/1.47009|sartze-data=2018-10-05}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Lecture 11 - Stellar Structure I:
=== Eremu konbektiboa ===
[[Fitxategi:Structure_of_Stars_(artist’s_impression).jpg|thumb|Eremu konbektiboaren eskema, Eguzkian eta [[erraldoi gorri]] batean.]]
Eguzkiaren eremu konbektiboa erradioaren % 70etik (500.000 kilometro) gainazaleraino hedatzen da. Geruza honetan eguzkiko [[plasma (fisika)|plasma]] ez da nahikoa dentsoa edo beroa barnealdean dagoen bero-energia erradiazio bidez garraiatzeko. Horren ordez, plasmaren dentsitatea nahikoa baxua da [[korronte konbektibo]]ak sortzeko eta Eguzkiaren barne beroa kanpora mugitzeko korronteen bidez. Takoklinan berotutako materialak bero hori hartu eta hedatzen da, bere dentsitatea gutxiagotuz eta gorantz egiteko gaitasuna hartuz. Ondorioz, masaren mugimendu ordenatu bat sortzen da, zelda termikoekin beroaren gehiengoa kanporantz mugitzen, goian duen [[fotosfera]]raino. Behin materiala difusioaren edo erradiazioaren bidez hoztu denean fotosferaren azpian, bere dentsitatea handitzen da berriro, eta hondoratzen da konbekzio eremuaren beheraino joanez. Bertan, berriro berotzen da eta ziklo etengabe bat osatzen da. Fotosferan, tenperatura 5.700 Kelvineraino jaitsi da, eta dentsitatea 0,2 g/m<sup>3</sup> da, lurrean [[aire]]ak itsas mailan duen dentsitatea baino 6.000 aldiz txikiagoa.
 
Eremu konbektibo horretako zutabe termikoek Eguzkiaren gainazalean marka uzten dute, bere itxura granular hori ematen. [[Eguzki-granulo]] deitzen zaio eskala txikian, eta [[supergranulo]] eskala handian direnean. Eguzkiaren barnealdeko kanpo-geruza hauetako konbekzio turbulentoek [[dinamo]] txikiak sortzen dituzte Eguzkiaren gainazalean. Eguzkiaren zutabe konbektibo hauek [[Bénard zelula]]k dira, eta [[prisma hexagonal]]en itxura hartzen dute<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Sun|hizkuntza=en|data=2018-10-01|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sun&oldid=862057329|sartze-data=2018-10-05|encyclopedia=Wikipedia}}</ref>.
=== Fotosfera ===
{{sakontzeko|Fotosfera}}
[[Fotosfera]] Eguzkiaren gainazal ikusgarria da; bere azpian dagoen guztia argi ikuskorrarentzat opakoa da<ref name="models" />. Fotosferaren gainetik argia librea da espazioan zehar mugitzeko, eta bere [[energia]] ia guztia Eguzkitik ihes egiten du. Opakotasun aldaketa hau <chem>H-</chem>[[ioi]]en kopurua jaisten delako da, argi ikusgarria erraz xurgatzen dutenak<ref name="models" />. Era horretan, ikusten dugun argia sortzen da [[elektroi]]ek [[hidrogeno]] atomoekin elkarrekintza dutenean <chem>H-</chem>ioiak sortzeko<ref>{{Erreferentzia|izena=Edward G.|abizena=Gibson|izenburua=The Quiet Sun|argitaletxea=National Aeronautics and Space Administration, Scientific and Technical Information Office|hizkuntza=English|data=1973|url=https://www.amazon.com/dp/B0006C7RS0|edizioa=1st edition|sartze-data=2018-10-06}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=Shu, Frank|abizena=H.|izenburua=The physics of astrophysics|argitaletxea=University Science Books|data=1991|url=https://www.worldcat.org/oclc/24524127|isbn=0935702644|pmc=24524127|sartze-data=2018-10-06}}</ref>. Fotosfera hamarnaka kilometrotik ehunka kilometrora neur ditzake, eta Lurreko [[aire]]ak baino opakotasun gutxiago du. Fotosferaren goiko aldea behekoa baino hotzago dagoenez, Eguzkiaren irudietan bere zentroa alboak baino distiratsuago agertzen da, [[linboaren iluntze]] deitzen den fenomenoan<ref name="models" />. Argiaren espektroa ia-ia 5.777 Kelvineko [[gorputz-beltz]] baten erradiazio espektroaren antzekoa da, fotosferaren gainean dauden [[atomo]]en [[absortzio lerro]]ekin txandakatua. Fotosferan, gutxi gorabehera, 1.023 partikula daude m<sup>3</sup>ko, [[Lurraren atmosfera]]k itsas-mailan duen partikula kopuruaren % 0,37. Fotosfera ez dago guztiz ionizatua, atomoen % 3 baino ez dago egoera horretan eta, beraz, materia gehiena hidrogeno atomiko eran dago<ref>{{Erreferentzia|izena=Mark P.|abizena=Rast|izenburua=Ionization effects in three-dimensional solar granulation simulations|orrialdeak=L53–L56|hizkuntza=en|abizena2=Nordlund|abizena3=Stein|abizena4=Toomre|izena2=Ake|izena3=Robert F.|izena4=Juri|data=1993-5|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1993ApJ...408L..53R|aldizkaria=The Astrophysical Journal|zenbakia=408|issn=0004-637X|doi=10.1086/186829|sartze-data=2018-10-06}}</ref>.
 
Fotosferaren [[espektro optiko]]aren ikerketa goiztiarretan, ikusi zen absortzio lerro batzuk ez zirela Lurrean zeuden [[elementu kimiko]]en antzekoak. 1868an [[Norman Lockyer]]rek teorizatu zuen absortzio lerro horiek beste elementu batek sortuak izango zirela, helium izenekoa, Antzinako Greziako [[Helios]] jainkoaren omenez. Hogeita bost urte geroago isolatu zen [[helio]]a Lurrean<ref>{{Erreferentzia|izena=klaus|abizena=Galsgaard|izenburua=helium|url=http://www-solar.mcs.st-andrews.ac.uk/~clare/Lockyer/helium.html|aldizkaria=www-solar.mcs.st-andrews.ac.uk|sartze-data=2018-10-06}}</ref>.
[[Eguzki-eklipse]] oso bat ematen denean Eguzkiaren disko osoa [[Ilargia]]k ezkutatzen du, eta Eguzkiaren inguruan dauden atmosferako atalak ikus daitezke. Lau eremu ezberdintzen dira: [[kromosfera]], trantszio eskualdea, [[eguzki koroa|koroa]] eta [[heliosfera]].
 
Atmosferan dago Eguzkiaren eremurik hotzena, fotosferaren gainetik 500 kilometro inguru hedatzen dena, 4.100 Kelvineko tenperaturarekin<ref name="models">{{Erreferentzia|izena=Abhyankar, K.|abizena=D|izenburua=A Survey of the Solar Atmospheric Models|hizkuntza=en|data=1977-06|url=http://prints.iiap.res.in/handle/2248/510|sartze-data=2018-10-06}}</ref>. Eguzkiaren eskualde hau nahikoa hotza da [[molekula]] sinpleak mantentzeko, [[karbono dioxido]]a eta [[ur]]a bezala, euren [[absortzio espektro]]arengatik detekta daitezkeenak<ref>{{Erreferentzia|izena=S. K.|abizena=Solanki|izenburua=New Light on the Heart of Darkness of the Solar Chromosphere|orrialdeak=64–66|hizkuntza=en|abizena2=Livingston|abizena3=Ayres|izena2=W.|izena3=T.|data=1994-01-07|url=http://science.sciencemag.org/content/263/5143/64|aldizkaria=Science|alea=5143|zenbakia=263|issn=0036-8075|pmid=17748350|doi=10.1126/science.263.5143.64|sartze-data=2018-10-06}}</ref>. Kromosfera, trantsizio eskualdea eta koroa Eguzkiaren gainazala baino askoz beroago daude<ref name="models" />. Arrazoia ez da ondo ulertzen, baina ebidentziak dio [[Alfvén uhinak]] izan daitezkeela euren energiarekin koroa berotzen dutenak<ref>{{Erreferentzia|izena=B. De|abizena=Pontieu|izenburua=Chromospheric Alfvénic Waves Strong Enough to Power the Solar Wind|orrialdeak=1574–1577|hizkuntza=en|abizena2=McIntosh|abizena3=Carlsson|abizena4=Hansteen|abizena5=Tarbell|abizena6=Schrijver|abizena7=Title|abizena8=Shine|abizena9=Tsuneta|izena2=S. W.|izena3=M.|izena4=V. H.|izena5=T. D.|izena6=C. J.|izena7=A. M.|izena8=R. A.|izena9=S.|data=2007-12-07|url=http://science.sciencemag.org/content/318/5856/1574|aldizkaria=Science|alea=5856|zenbakia=318|issn=0036-8075|pmid=18063784|doi=10.1126/science.1151747|sartze-data=2018-10-06}}</ref>.
 
==== Kromosfera ====
== Eguzkiaren jarduera ==
=== Fotoiak eta neutrinoak ===
Energia-altuko [[gamma izpi]] fotoiak fusio-erreakzioen ondorioz sortzen dira Eguzkiaren nukleoan, baina oso azkar xurgatzen ditu eguzkiaren plasmak zona erradiatiboan, normalki milimetro batzuk bidaiatu ostean. Jaulkipen berria gertatzen da ausazko norabidean, eta normalki energia baxuago batean. Emisio eta xurgapen sekuentzia honekin, denbora handia behar du erradiazioak Eguzkiaren gainazalera iristeko. Estimazioek diote fotoi batek 10.000 eta 170.000 urte artean behar dituela Eguzkitik ateratzeko<ref>{{Erreferentzia|izenburua=NASA - Sun-Earth Day - Technology Through Time - #50 Ancient Sunlight|url=http://sunearthday.nasa.gov/2007/locations/ttt_sunlight.php|aldizkaria=sunearthday.nasa.gov|sartze-data=2018-10-06}}</ref>. Alderantziz, [[neutrino]]ek 2,3 segundo baino ez dituzte hartzen kanpora ateratzeko; neutrinoak energia produkzio osoaren % 2 baino ez dira. Eguzkian energia garraioak [[oreka termodinamiko]]ak dauden fotoiak behar dituelako, Eguzkian energia garraioak oraindik denbora gehiago behar duen prozesua da, 30.000.000 urte inguru. Hau da Eguzkiak beharko zukeen denbora berriro ere oreka itzultzeko, baldin eta bere nukleoan dauden energia sorkuntza baldintzak bat-batean aldatuko balira<ref>{{Erreferentzia|izena=Michael|abizena=Stix|izenburua=On the time scale of energy transport in the sun|orrialdeak=3–6|hizkuntza=en|data=2003|url=https://doi.org/10.1023/A:1022952621810|aldizkaria=Solar Physics|alea=1|zenbakia=212|issn=0038-0938|doi=10.1023/a:1022952621810|sartze-data=2018-10-06}}</ref>.
 
Nukleoan ematen diren fusio erreakzioek neutrinoak askatzen dituzte ere, baina fotoiek ez bezala, ez dute, normalean, [[materia]]rekin elkarrekintzarik. Neutrino gehienak gai dira azkar ateratzeko Eguzkitik kanpora. Denbora luzez Eguzkitik ateratzen diren neutrinoen neurketa aurretik pentsatutakoa baino askoz baxuago izan da. [[2001]]ean diskrepantzia hau konpondu zen, [[neutrinoen oszilazio]]aren efektua aurkitu ostean: Eguzkiak teoriak aurresandako neutrino kopurua jaulkitzen du, baina neutrinoek horien <math>2/3</math> ez zituzten detektatzen, euren [[zapore (fisika)|zaporea]] aldatu zelako detektatu ziren unerako<ref>{{Erreferentzia|izena=H.|abizena=Schlattl|izenburua=Three-flavor oscillation solutions for the solar neutrino problem|orrialdeak=013009|data=2001-06-01|url=https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevD.64.013009|aldizkaria=Physical Review D|alea=1|zenbakia=64|doi=10.1103/PhysRevD.64.013009|sartze-data=2018-10-06}}</ref>.
{{sakontzeko|Sekuentzia nagusia}}
[[Fitxategi:Solar_evolution_(English).svg|thumb|Eguzkiaren eboluzioaren grafika.]]
Eguzkia [[sekuentzia nagusia]]renerdi bidean dago, gutxi gorabehera. Fase honetan hidrogenoa helioan bilakatzen da bere nukleoan ematen diren erreakzio nuklearren ondorioz. Segundo bakoitzean lau milioi tona materia energian bilakatzen dira Eguzkiaren nukleoan, [[neutrino]]ak eta [[eguzki erradiazio]]a sortuz. Abiadura horretan, Eguzkiak Lurraren masa baino 100 aldiz gehiago eraldatu ditu energian, hau da, Eguzkiaren masa osoaren % 0,03. Eguzkiak beste 10.000 milioi urte emango ditu sekuentzia nagusiko izar gisa<ref>{{Erreferentzia|izena=Goldsmith,|abizena=Donald.|izenburua=The search for life in the universe|argitaletxea=University Science Books|data=2002|url=https://www.worldcat.org/oclc/45066178|edizioa=3rd ed|isbn=1891389165|pmc=45066178|sartze-data=2018-10-06}}</ref>. Eguzkia beroago egiten joango da denbora honetan zehar, nukleoan dauden helio atomoek bolumen txikiagoa betetzen dutelako fusionatu gabeko hidrogeno atomoek baino. Nukleoa, beraz, hondoratzen ari da, Eguzkiaren kanpo geruzak zentrotik gertuago jartzen eta, beraz, [[grabitazio indar]]raren efektua handituz, [[koadroaren alderantzizko legea]]ren ondorioz. Indar handiago honek presioa handitzen du nukleoan, baina horrek fusio abiaduran aldaketa ekartzen du, nukleoa hedatuz. Prozesu honek nukleoaren fusio abiadura azkartzen du, dentsoago bilakatuz. Pentsatzen da Eguzkia % 30 distiratsuagoa dela orain dela 4.500 milioi urte baino<ref>{{Erreferentzia|izenburua=The Sun's Evolution|url=http://faculty.wcas.northwestern.edu/~infocom/The%20Website/evolution.html|aldizkaria=faculty.wcas.northwestern.edu|sartze-data=2018-10-06}}</ref>. Gaur egun, % 1 handitzen da distira 100 milioi urtero<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Earth Won't Die as Soon as Thought|hizkuntza=en|data=2014-01-22|url=http://news.sciencemag.org/climate/2014/01/earth-wont-die-soon-thought|aldizkaria=Science {{!}} AAAS|sartze-data=2018-10-06}}</ref>.
 
=== Nukleoko hidrogenoa amaitu ostean ===
Erraldoi gorri bilakatu aurretik ere, Eguzkiaren distira bikoiztuko da, eta Lurrak jasoko duen eguzki-argia Artizarrak gaur egun jasotzen duenaren parekoa izango da. Behin nukleoko hidrogenoa agortuta, hemendik 5.400 milioi urtera, Eguzkia hedatuko da [[azpierraldoi]] fasera, eta bere tamaina bikoiztuko du astiro, 500 milioi urte inguruko tartean. Ondoren, askoz azkarrago hedatuko da beste 500 milioi urtez, gaur egun dena baino 200 aldiz handiagoa eta ehunka aldiz distiratsuago eginez. Momentu horretan hasiko da [[erraldoi gorriaren fasea]], non Eguzkiak beste 1.000 milioi urte igaroko dituen eta bere masaren herena galduko duen<ref name="etorkizuna" />.
 
Eguzkiaren erraldoi gorriaren fasearen ostean 120 milioi urte inguru geratzen zaizkio Eguzkiari, baina gertakari ugari emango dira. Lehenengo eta behin, nukleoa, helio [[Materia degeneratu|degeneratuz]] betea dagoena, bortizki eztanda egingo du, [[helio flash]] deituriko fenomenoarekin. Une horretan nukleoaren % 6 baina Eguzkiaren masaren % 40 [[karbono]]an bilakatuko da minutu batzuetan, [[alfa-hirukoitz prozesua]]ren bidez<ref>{{Erreferentzia|izenburua=The End Of The Sun|url=http://faculty.wcas.northwestern.edu/~infocom/The%20Website/end.html|aldizkaria=faculty.wcas.northwestern.edu|sartze-data=2018-10-06}}</ref>. Eguzkia, ondoren, gaur egungo tamaina baino 10 aldiz txikiagoa egingo da, baina 50 aldiz distiratsuago, gaur egungo tenperatura baino baxuagoarekin. Une horretan [[multzokatze gorria]] edo [[adar horizontal]]era iritsiko da, baina Eguzkiaren masa duen izar batek ez du bidea egingo urdinerantz adar horizontalean. Horren ordez, handitzen doa, pixkanaka, eta distiratsuago egiten hurrengo 100 milioi urtetan nukleoko helioa erretzen duen bitartean<ref name="etorkizuna" />.
 
Helioa amaitzen denean, Eguzkiak hidrogenoarekin izandako espantsio bera egingo du, baina oraingoan askoz azkarrago, eta Eguzkia oraindik handiago eta distiratsuago bilakatuko da. Honi [[adar asintotiko erraldoi]] deitzen zaio, eta Eguzkiak hidrogenoa erreko du geruza batean eta helioa sakonagoko beste geruza batean. 20 milioi urte emango ditu adar asintotiko erraldoian, eta Eguzkia geroz eta ezegonkorragoa izango da, masa azkar galduz eta [[pultsu termal]]ekin bere tamaina eta argitasuna handituz mende batzuetan 100.000 urtero inguru. Pultso termal horiek geroz eta bortitzagoak eta handiagoak izango dira, eta azkenek gaur egun duen distira baino 5.000 aldiz gehiago emango dute, eta tamaina Lurraren distantzia gaindituko du<ref>{{Erreferentzia|izena=E.|abizena=Vassiliadis|izenburua=Evolution of low- and intermediate-mass stars to the end of the asymptotic giant branch with mass loss|orrialdeak=641–657|hizkuntza=en|abizena2=Wood|izena2=P. R.|data=1993-8|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1993ApJ...413..641V|aldizkaria=The Astrophysical Journal|zenbakia=413|issn=0004-637X|doi=10.1086/173033|sartze-data=2018-10-06}}</ref>. 2008an garatutako eredu baten arabera, Lurraren orbita geroz eta txikiagoa izango da mareen indarren ondorioz, eta ebentualki kromosferaren eragina dela eta, eta beraz Eguzkiak guztiz jango du erraldoi gorri adarreko fasean. Milioi bat eta 3,8 milioi urte lehenago Artizarrak eta Merkuriok prozesu bera izango zuten. Ereduak aldakorrak dira masa galderaren abiadura eta kopuruaren arabera. Ereduek erakusten dute masa galdera handiagoarekin [[erraldoi- gorri]] adarrak izar txikiago eta ez hain distiratsuak sortzen dituela; gaur egungoa baino 2.000 aldiz distiratsuago eta 200 aldiz handiago<ref name="etorkizuna" />. Eguzkiarentzat lau pultsu termal aurreikusten dira bere kanpo geruza guztia galdu baino lehen eta berriro ere [[nebulosa planetario]] bat sortzen hasi arte. Fase honen amaieran, 500.000 urte inguru irauten duena, Eguzkiak gaur egun duenaren masa erdia izango du.
 
Adar asintotiko erraldoiaren osteko fasea oraindik ere azkarragoa da. Argitasuna konstantea izaten hasiko da eta tenperatura handitzen joango da, Eguzkiak jaurti duen masaren erdi hori ionizatuz nebulosa planetario batean. Nukleo biluziak 30.000 Kelvineko tenperatura izango du. Nukleo biluzi horrek, [[nano zuri]] bat, 100.000 Kelvineko tenperatura izangodu eta gaur egungo Eguzkiaren %54,05eko masa izango duela kalkulatzen da<ref name="etorkizuna" />. Nebula planetarioa 10.000 urtetan desegingo da, baina nano zuriak bilioika urte iraungo du [[nano beltz]] hipotetiko batean desegin arte<ref>{{Erreferentzia|izena=Bloecker,|abizena=T.|izenburua=Stellar evolution of low and intermediate-mass stars. I. Mass loss on the AGB and its consequences for stellar evolution.|hizkuntza=en|data=1995-5|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1995A&A...297..727B|aldizkaria=Astronomy and Astrophysics|zenbakia=297|issn=0004-6361|sartze-data=2018-10-06}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=Bloecker,|abizena=T.|izenburua=Stellar evolution of low- and intermediate-mass stars. II. Post-AGB evolution.|hizkuntza=en|data=1995-7|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1995A&A...299..755B|aldizkaria=Astronomy and Astrophysics|zenbakia=299|issn=0004-6361|sartze-data=2018-10-06}}</ref>.
Eguzkitik hamar argi-urtera erlatiboki izar gutxi daude. Gertuena [[Alpha Centauri]] izar-sistema hirukoitza da, Eguzkitik 4,4 argi urtera. Alpha Centauri A eta B elkarrekiko gertu dagoen Eguzkiaren tamaina antzeko bikote bat da, [[Proxima Centauri]] [[nano gorri]] bat da, bikotearengandik 0,2 argi-urtera orbitatzen duena. [[2016]]an bizitzarako gai izan daitekeen [[exoplaneta]] bat aurkitu zen Proxima Centaurin, [[Proxima Centauri b]] izena eman zaiona, Eguzkitik gertuen dagoen exoplaneta<ref>{{Erreferentzia|izena=Guillem|abizena=Anglada-Escudé|izenburua=A terrestrial planet candidate in a temperate orbit around Proxima Centauri|orrialdeak=437–440|hizkuntza=En|abizena2=Amado|abizena3=Barnes|abizena4=Berdiñas|abizena5=Butler|abizena6=Coleman|abizena7=Cueva|abizena8=Dreizler|abizena9=Endl|izena2=Pedro J.|izena3=John|izena4=Zaira M.|izena5=R. Paul|izena6=Gavin A. L.|izena7=Ignacio de la|izena8=Stefan|izena9=Michael|data=2016/08|url=https://doi.org/10.1038/nature19106|aldizkaria=Nature|alea=7617|zenbakia=536|issn=1476-4687|doi=10.1038/nature19106|sartze-data=2017-12-02}}</ref>. Hurrengo izarrik gertuenak [[Barnarden izarra]] (5,9 au), [[Wolf 359]] (7,8 au) eta [[Lalande 21185]] (8,3 au) dira.
 
Gertuen dagoen izarrik handiena [[Sirius]] da, [[Sekuentzia nagusia|sekuentzia nagusiko]] izar bat, Eguzkitik 8,6 argi urtera eta bere masaren bikoitza duena. Siriusen inguruan [[Sirius B]] izeneko [[nano zuri]] bat dago orbitan. Gertuen dagoen [[nano marroi]]a [[Luhman 16]] sistema bitarra da, 6,6 argi urtera. Hamar argi urtera dauden izarren artean [[Luyten 726-8]] nano gorriaren sistema dago (8,7 au) eta [[Ross 154]] nano gorri bakartia (9,7 au)<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Stars within 10 light-years|url=http://www.solstation.com/stars/s10ly.htm|sartze-data=2017-12-02}}</ref>. Eguzkiaren antzekoa den izar bakartirik gertuena [[Tau Ceti]] da, 11,9 argi urtera<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Tau Ceti|url=http://www.solstation.com/stars/tau-ceti.htm|sartze-data=2017-12-02}}</ref>. Eguzkiaren masaren % 80 du eta bere argitasunaren % 60. Planeta baten masa duen objektu librerik gertukoena [[WISE 0855-0714]] da<ref>{{Erreferentzia|izena=K. L.|abizena=Luhman|izenburua=Discovery of a 250 K Brown Dwarf at 2 pc from the Sun|orrialdeak=L18|hizkuntza=en|data=2014|url=http://stacks.iop.org/2041-8205/786/i=2/a=L18|aldizkaria=The Astrophysical Journal Letters|alea=2|zenbakia=786|issn=2041-8205|doi=10.1088/2041-8205/786/2/L18|sartze-data=2017-12-02}}</ref>, Jupiterrek baino 10 aldiz masiboagoa den planeta (7 au).
 
== Behaketaren historia ==
[[Aitzinindoeuropar]]ren erlijioan eguzkia ''*Seh2ul'' jainkosarekin adierazten zen<ref name="Miriam">{{Erreferentzia|izena=Miriam Robbins|abizena=Dexter|izenburua=Dawn Maid and Sun Maid Celestial Goddesses|hizkuntza=en|url=http://www.academia.edu/7410911/Dawn_Maid_and_Sun_Maid_Celestial_Goddesses|sartze-data=2018-10-01}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Encyclopedia of Indo-European culture|argitaletxea=Fitzroy Dearborn|data=1997|url=https://www.worldcat.org/oclc/37931209|isbn=1884964982|pmc=37931209|sartze-data=2018-10-01}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=Mallory, J.|abizena=P.|izenburua=In search of the Indo-Europeans : language, archaeology, and myth|argitaletxea=Thames and Hudson|data=1989|url=https://www.worldcat.org/oclc/20394139|isbn=050005052X|pmc=20394139|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Jainkosa honen deribatuak agertzen dira hainbat indoeuropar hizkuntzatan, adibidez [[antzinako eskandinaviera]]z ''[[Sól]]'', [[sanskrito]]ko ''[[Surya]]'', [[galo]]zko ''[[Sulis]]'', [[lituaniera]]ko ''[[Saulė]]'', [[eslaviera]]ko ''[[Solntse]]''. [[Antzinako grezia]]ko erliijioan eguzkia [[Helios]] jainkoarekin lotzenzen, baina baliteke antzinagoko emakumezko eguzki jainkosa bat egotea, [[Helena Troiakoa]]n jasotzen dena<ref name="Miriam" />. Beranduago Helios [[Apolo]]rekin [[sinkretismo|sinkretizatu]] zen<ref>{{Erreferentzia|izena=Burkert, Walter,|abizena=1931-2015.|izenburua=Greek religion|argitaletxea=Harvard University Press|data=1985|url=https://www.worldcat.org/oclc/11517555|isbn=0674362802|pmc=11517555|sartze-data=2018-10-01}}</ref>.
 
[[Euskal mitologia]]n [[Eguzki Amandrea]] [[Amalur]]ren alaba zen<ref>{{Erreferentzia|izena=Ortiz-Osés,|abizena=Andrés.|izenburua=Antropología simbólica vasca|argitaletxea=Anthropos, Editorial del Hombre|data=[1985]|url=https://www.worldcat.org/oclc/14379322|edizioa=1a ed|isbn=8485887840|pmc=14379322|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. Eguzkiak ezaugarri femeninoak zituen abesti ezberdinak jaso dira, adibidez ''Eguzki amandrea'' / ''juan da bere amagana'' / ''bihar etorriko da'' / ''Denpora ona bada''<ref>Borrás, H. K. (2001). Astronomy and Basque Language. Fontes linguae vasconum: Studia et documenta, 33(88), 403-416.</ref>. Eguzkia gurtzeko [[eguzki-lore]]ak jarri dira [[Euskal Herri]]ko ateetan.
 
[[Biblia]]n "«Zuzentasunaren Eguzkia"» edo "«Justiziaren Eguzkia"» agertzen da aipatua [[Malakiasen liburua]]n ({{biblia|Ml|4|2}}). Aipamen horrek, [[kristau]] batzuen ustez [[Jesukristo]]ren etorrerari, [[Mesias]]ari egingo lioke erreferentzia<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Franciscan Institute Publications: Philosophy series|argitaletxea=Franciscan Institute, St. Bonaventure University|hizkuntza=la|data=1953|url=https://books.google.com/books?id=SUkWAAAAMAAJ&pg=PA86&lpg=PA86&dq=sol+iustitiae+malachiae+IV+2&hl=en|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. [[Antzinako Erroma]]n [[igande]]a zen Eguzkiaren eguna. [[Judu]] jatorrikoak ez ziren kristauek egun hau hartu zuten [[sabbat]]a egiteko egun gisa. Eguzkiaren argiaren ikurra izan zen kristauek [[paganismo]]tik hartutako elementuetako bat, ziurrenik tradizio judutik ez datorren elementu nagusia. Paganismoan Eguzkia [[bizia]]ren iturria zen, gizateriari beroa eta argitasuna ematen zion argizagia. Erromatarren artean ohikoa zen [[errezo]]ak egitea eguzkiaren irteerarekin, eta lehen argi-izpiak jasotzen saiatzea. [[Neguko solstizio]]aren ospakizuna Erromako kulturaren parte zen, garaitu gabeko Eguzkia gurtzen zen gaia ([[Sol Invictus]]). Jai hau kristau ohituretara [[Eguberriak|Eguberri]] gisa igaro da. Kristauen [[eliza]]k ere Eguzkia ateratzen deneko punturantz lerrokatu dira, kongregazioa egunsentirantz errezatzeko helburuarekin<ref>{{Erreferentzia|izena=Chadwick,|abizena=Owen.|izenburua=A history of Christianity|argitaletxea=St. Martin's Press|data=1996|url=https://www.worldcat.org/oclc/34078597|edizioa=1st U.S. ed|isbn=0312138075|pmc=34078597|sartze-data=2018-10-01}}</ref>.
 
[[Azteka|Azteken]] eguzki-jainkoa [[Tonatiuh]] zen, normalki ezkutua eta geziak heltzen marrazten zena, eta [[giza sakrifizio]]aren praktikarekin oso lotuta zegoen<ref>{{Erreferentzia|abizena=admin|izenburua=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan — Dumbarton Oaks|hizkuntza=en|url=https://www.doaks.org/research/publications/books/state-and-cosmos-in-the-art-of-tenochtitlan|sartze-data=2018-10-01}}</ref>. [[Amaterasu]] eguzki-jainkosa [[Xintoismo]]aren jainkorik garrantzitsuena da, eta [[Japoniako enperadoreen zerrenda|Japoniako enperadore]] guztien arbasoa dela esaten da<ref>{{Erreferentzia|izena=Roberts|abizena=Jeremy|izenburua=Japanese mythology A to Z|argitaletxea=Chelsea House Publishers|data=2010|url=https://www.worldcat.org/oclc/540954273|edizioa=2nd ed|isbn=9781438128023|pmc=540954273|sartze-data=2018-10-01}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=Post|abizena=Wheeler|izenburua=The sacred scriptures of the Japanese|argitaletxea=Kessinger|data=[2006?]|url=https://www.worldcat.org/oclc/302340432|isbn=1425487874|pmc=302340432|sartze-data=2018-10-01}}</ref>.
=== Ulermen goiztiarra ===
[[Fitxategi:ProbusCoin.jpg|thumb|[[Sol Invictus]]en txanpon bat.]]
Eguzkia gurtu duten kultura asko egon dira giza historian zehar. Gizakiak Eguzkiaren inguruan izan zuen lehen ezagutza, eta garrantzitsuena, da Eguzkia [[zeru]]an dagoen objektu distiratsu bat dela, eta bera [[ortzi-muga]]tik gora dagoenean eguna dela eta ez dagoenean [[gau]]a. Antiznarokokultura askotan Eguzkia [[eguzki-jainko]] bat edo bestelako entitate supernatural bat zela uste zuten. Eguzkia gurtzea jarduera zentrala zen [[Antzinako Egipto]]ko biztanleentzat, [[Inka|Inkentzat]] edo [[Azteka|Aztekentzat]]. [[Hinduismo]]a bezalako erlijioetan Eguzkia oraindik ere jainkotzat hartzen da. Antzinaroko monumentu asko eguzkiarekin lerrokatzeko eraiki ziren; adibidez, hainbat [[megalito]]k zehaztasunez markatzen zuten [[uda]]ko eta [[negu]]ko [[solstizio]]ak. Horren adibidez dira [[Nabta Playa]]ko megalitoak, Egipton, [[Mnajdra]] [[Malta]]n edo [[Stonehenge]] [[Ingalaterra]]n; [[Newgrange]], gizakiak historiaurrean sortutako mendixka bat [[Irlanda]]n, neguaren hasiera noiz zen markatzeko eraiki zen; El Castillo piramidea, [[Chichén Itzá]]n ([[Mexiko]]) udaberriko zein udazkeneko [[ekinozio]]tan igotzen ari den [[suge]] baten itzala irudikatzeko egina dago.
 
=== Ulermen zientifikoaren garapena ===
Eguzkia aztertzeko diseinatutako lehenengo [[satelite artifizial]]ak [[NASA]]ren [[Pioneer programa]]ko 5, 6, 7, 8 eta 9 izan ziren, [[1959]]a eta [[1968]] artean espazioratu zirenak. Satelite hauek Eguzkiaren inguruan biratzen ziren, Lurraren distantzia antzekora, eta Eguzkiaren haizeen zein eremu magnetikoaren lehen neurketak egin zituzten. [[Pioneer 9]] misioa bereziki luzea izan zen, 1983ko maiatzera arte<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Pioneer 6-7-8-9-E|data=2006-04-22|url=https://web.archive.org/web/20060422075141/http://www.astronautix.com/craft/pio6789e.htm|sartze-data=2018-10-05}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Solar System Exploration: Missions: By Target: Our Solar System: Past: Pioneer 9|data=2012-04-02|url=https://web.archive.org/web/20120402205810/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Pioneer_09|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
 
[[1970eko hamarkada]]n [[Helios misioa|Helios]] espaziontziak eta [[Skylab]]en [[Apollo Telescope Mount|''Apollo Telescope Mount'']]ek eguzki-haizearen eta eguzki koroaren inguruko datu zientifiko garrantzitsuak eskaini zituzten. Helios 1 eta Helios 2 sateliteak AEB-Alemania kolaborazioaren ondorio izan ziren, eta Merkuriok perihelioan duen orbitaren barnealderaino joan ziren eguzki-haizea neurtzera<ref name="Burlaga">{{Erreferentzia|izena=L.F.|abizena=Burlaga|izenburua=Magnetic fields and plasmas in the inner heliosphere: Helios results|orrialdeak=1619–1627|data=2001-12|url=https://doi.org/10.1016/S0032-0633(01)00098-8|aldizkaria=Planetary and Space Science|alea=14-15|zenbakia=49|issn=0032-0633|doi=10.1016/s0032-0633(01)00098-8|sartze-data=2018-10-05}}</ref>. Skylab espazio-estazioak, NASAk 1973an espazioratu zuena, eguzki-behatoki bat zuen, Apollo Telescope Mount izenekoa, estazioaren parte ziren astronautek kudeatua. Skylabek eguzki koroaren emisio ultramoreen lehen eguzki trantsizioa behatu zuen<ref name="ultraviolet">{{Erreferentzia|izena=Bhola N.|abizena=Dwivedi|izenburua=Our ultraviolet Sun|orrialdeak=587–595|data=2006|url=http://www.jstor.org/stable/24094361|aldizkaria=Current Science|alea=5|zenbakia=91|sartze-data=2018-10-05}}</ref>. Aurkikuntzen barruan, lehenengo [[koroko eiekzio masibo]]ak ikusi zituzten, eta koroko zuloak, gaur egun eguzki-haizearekin loturik daudela dakigunak<ref name="Burlaga" />.
 
[[1980]]an NASAk [[Solar Maximum Mission|''Solar Maximum Mission'']] izeneko misioa egin zuen. Espazio-ontzia [[gamma izpi]]ak, [[X izpi]]ak eta [[erradiazio ultramore]]a ikusteko prestatu zuten, eguzki-jarduera eta distira altuko garai horretan. Jaurti eta hilabete gutxira, hala ere, arazo elektroniko batek satelitea itzalarazi zuen, eta hiru urte eman zituen egoera inaktiboan. [[1984]]an [[Challenger]]ren [[STS-41C]] misioak satelitea berreskuratu zuen eta konpondu zuten, berriro orbitan jarri aurretik. Misioak eguzki-koroaren milaka irudi lortu zituen 1989ko ekainean Lurraren atmosferan sartu aurretik<ref>{{Erreferentzia|izenburua=SMM: Mission Overview|data=2006-04-05|url=https://web.archive.org/web/20060405183758/http://web.hao.ucar.edu/public/research/svosa/smm/smm_mission.html|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
 
Japoniak [[1991]]an [[Yohkoh]] (Eguzki-izpi) satelitea jaurti zuen, X-izpien uhin-luzeran eguzki-erupzioak aztertzeko. Misio honetako datuei esker zientzialariek hainbat erupzio mota aztertu ahal izan zituzten, eta demostratu zuten jarduera maximoko eskualdeetatik urrun zeuden koroak eremuak uste baino askoz dinamikoak eta aktiboagoak zirela. Yohkoh eguzki-ziklo oso bat aztertu zuen, baina standby egoeran jarri zen 2001eko eguzki-eklipse batek Eguzkiarekin zuen lotura hautsi zuenean. 2005ean suntsitu zen atmosferan sartu ostean<ref>{{Erreferentzia|izenburua=JAXA {{!}} Result of Re-entry of the Solar X-ray Observatory "Yohkoh" (SOLAR-A) to the Earth's Atmosphere|hizkuntza=en|url=http://www.jaxa.jp/press/2005/09/20050913_yohkoh_e.html|aldizkaria=www.jaxa.jp|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
 
Orain arte eguzki-misiorik garrantzitsuenetako bat [[Solar and Heliospheric Observatory|''Solar and Heliospheric Observatory'']] (SOHO) izan da, [[Europako Espazio Agentzia]]k eta [[NASA]]k elkarrekin 1995eko abenduaren 2an jaurti zutena<ref name="ultraviolet" />. Hasieran bi urteko misioa zen, baina 2012ra arte hedatu zen<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Mission extensions approved for science missions|hizkuntza=en-GB|url=http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=45685|aldizkaria=sci.esa.int|sartze-data=2018-10-05}}</ref>. Hain izan da baliagarria, ezen beste jarraipeneko misio bat diseinatu zen, [[Solar Dynamics Observatory|Solar ''Dynamics Observatory'']] izenekoa, 2010eko otsailean hasia<ref>{{Erreferentzia|izena=Holly|abizena=Zell|izenburua=NASA Successfully Launches a New Eye on the Sun|hizkuntza=en|data=2013-06-06|url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2010/feb/HQ_10-040_SDO_launch.html|aldizkaria=NASA|sartze-data=2018-10-05}}</ref>. Lurraren eta Eguzkiaren arteko [[Lagrangeren puntu]]an kokatuta (puntu bat non bi objektuen erakarpen grabitatorioa berdina den), SOHOk uhin-luzera askotako Eguzkiaren jarraipena egin du hasieratik. Eguzkiaren behaketa zuzenaz gain, SOHOk hainbat [[kometa]] aurkitu ditu, horietako asko Eguzkiaren ondotik pasatzean guztiz suntsitzen diren kometa txikiak<ref>{{Erreferentzia|izenburua=GMS: What is a Sungrazing Comet?|hizkuntza=en|url=https://svs.gsfc.nasa.gov/11307|aldizkaria=svs.gsfc.nasa.gov|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
 
Orain arte aipatutako satelite eta zunda guztiak ekliptikaren planotik aztertu dute Eguzkia, beraz detaile handiarekin ekuatoreko eskualdeak baino ez dira ikertu. [[Ulysses zunda]] 1990an jaurti zen Eguzkiaren eskualde polarrak aztertzeko. Lehenengo [[Jupiter]]reraino joan zen, eta bertan orbita aldatu eta ekliptikatik ateratzeko abiadura hartu zuen. Ulyssesek bere orbita egokia hartu zuenean eguzki-haizea eta eremu-magnetikoa aztertzeari ekion zion; haizea goiko latitudeetan 750 kilometro segundoko abiaduran mugitzen zela ikusi zuen, uste zena baino gutxiago, eta latitude altuetatik ateratzen ziren uhin magnetiko handiak zeudela ere, [[izpi kosmiko]]ak barreiatzen zituztenak<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Ulysses - Science - Primary Mission Results|data=2006-01-06|url=https://web.archive.org/web/20060106150819/http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/mission_primary.html|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
Fotosferak elementuen ugaritasuna ondo ezagutzen da, batez ere espektroskopia ikerketak direla eta, baina Eguzkiaren barnealdearen konposizioa ez da ondo ezagutzen. Eguzki-haizeen lagin bat hartu zuen misioa diseinatu zen, [[Genesis misioa|Genesis]] izenekoa, material horren konposaketa zuzenean neurtu ahal izateko<ref>{{Erreferentzia|izena=Michael J.|abizena=Calaway|izenburua=Genesis capturing the sun: Solar wind irradiation at Lagrange 1|orrialdeak=1101–1108|abizena2=Stansbery|abizena3=Keller|izena2=Eileen K.|izena3=Lindsay P.|data=2009-04|url=https://doi.org/10.1016/j.nimb.2009.01.132|aldizkaria=Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms|alea=7|zenbakia=267|issn=0168-583X|doi=10.1016/j.nimb.2009.01.132|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
 
[[Solar Terrestrial Relations Observatory|''Solar Terrestrial Relations Observatory'']] (STEREO) misioa 2006ko urrian hasi zen. Bi satelite berdin jaurti ziren orbitara, beti euren arteko distantzia handituz Lurra atzean utziz. Horrela, [[irudi estereoskopiko]]ak lor daitezke eta Eguzkian ematen diren hainbat fenomeno hiru dimentsiotan ikertu<ref>{{Erreferentzia|izena=Holly|abizena=Zell|izenburua=STEREO Spacecraft & Instruments|hizkuntza=en|data=2015-04-14|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/stereo/spacecraft/index.html|aldizkaria=NASA|sartze-data=2018-10-05}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=R. A.|abizena=Howard|izenburua=Sun Earth Connection Coronal and Heliospheric Investigation (SECCHI)|orrialdeak=67–115|hizkuntza=en|abizena2=Moses|abizena3=Vourlidas|abizena4=Newmark|abizena5=Socker|abizena6=Plunkett|abizena7=Korendyke|abizena8=Cook|abizena9=Hurley|izena2=J. D.|izena3=A.|izena4=J. S.|izena5=D. G.|izena6=S. P.|izena7=C. M.|izena8=J. W.|izena9=A.|data=2008-04|url=https://doi.org/10.1007/s11214-008-9341-4|aldizkaria=Space Science Reviews|alea=1-4|zenbakia=136|issn=0038-6308|doi=10.1007/s11214-008-9341-4|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
 
2020 inguruan [[India]] 100 kilogramoko satelitea erabiliko du Eguzkia ikertzeko. [[Aditya]] izenarekin, bere instrumentu nagusiak Eguzkiaren koroko dinamikak aztertzeko [[koronografo]] bat da<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Aditya 1 launch delayed to 2015-16 - Times of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Aditya-1-launch-delayed-to-2015-16/articleshow/16326842.cms|aldizkaria=The Times of India|sartze-data=2018-10-05}}</ref>.
386

edits