«Getxo»: berrikuspenen arteko aldeak

6 bytes added ,  Duela 2 urte
ez dago edizio laburpenik
=== Auzoak ===
Getxok hainbat auzo ditu:
* [[Algorta]],
* [[Portu Zaharra (Algorta)|Algortako Portu Zaharra]],
* [[Elexalde (Getxo)|Elexalde]]<ref name="179araua">{{erreferentzia|url=http://www.flickr.com/photos/www_ukberri_net/5471027377/in/set-72157625996169375|izenburua=Euskaltzaindiaren 1979ko erabakiaren kopia}}</ref> edo [[Elexalde (Getxo)|Andra Mari]],
* [[Itzubaltzeta]],<ref name="179araua" /> [[Itzubaltzeta|Erromo]] izenarekin ezagunagoa. ,
* [[Neguri]],
* [[Areeta]],
* [[Aiboa]].
 
=== Udalerri mugakideak ===
Getxok honako muga hauek ditu:
* Ekialdeanekialdean: [[Sopela]], [[Berango]] eta [[Erandio]];
* Hegoaldeanhegoaldean: [[Leioa]];
* Mendebaldeanmendebaldean: [[Portugalete]], ([[Abrako golkoa]] zeharkatuta [[Santurtzi]]);
* Iparraldeaniparraldean: [[Bizkaiko golkoa]].
 
=== Ingurune naturala ===
==== Hondartzak ====
Getxok hainbat hondartza ditu: [[Areeta]] auzoan [[Areeta (hondartza)|Areetako hondartza]]; [[Algorta]]nAlgortan, [[Ereaga]] eta [[Arrigunaga]]; eta Sopela aldean, [[Azkorri]] eta [[Barinatxe]], azkeneko bi hauetan nudismoa egitea dago. Barinatxe hondartzan Getxo eta [[Sopela]] artean banatuta dago.
 
Algortako Portu Zaharrak ere badu hondartza txiki bat barkuak uzteko erabili ohi zena.
{{sakontzeko|Bilboko metroa}}
[[Bilboko metroa]]ren [[1. linea (Bilboko metroa)|1. lineak]] Getxo zeharkatzen du, eta udalerrian honako geltokiak ditu:
* [[Areetako geltokia|Areeta]]
* [[Gobelako geltokia|Gobela]]
* [[Neguriko geltokia|Neguri]]
* [[Aiboako geltokia|Aiboa]]
* [[Algortako geltokia|Algorta]]
* [[Bidezabalgo geltokia|Bidezabal]]
* [[Ibarbengoako geltokia|Ibarbengoa]]
{{Bizkaibus A2151}}{{Bizkaibus A2161}}{{Bizkaibus A2162}}{{Bizkaibus A2164}}
 
* ''Bilbo - Getxo - [[Azkorri]]''
* ''Bilbo - Getxo (Leioatik)'' (Artxandako tuneletatik)
* ''[[Muskiz]] - [[Barakaldo]] - Erromo''
* ''Areeta - [[Berango]] (Artea merkataritza-gunetik)''
* ''Getxo - [[Gurutzeta (barrutia)|Gurutzeta]] (Faduratik)''
* ''Getxo - Gurutzeta (Algortatik)''
* ''Areeta - [[Armintza]]''
* ''[[Bizkaiko Zubia|Bizkaiko zubia]] - [[Euskal Herriko Unibertsitatea]] (Leioako kanpusa) - [[Laukiz]]''
 
==== Itsasontziak ====
=== Hizkuntza ===
[[Fitxategi:Getxoko Josefina Mota.webm|thumb|Getxoko Josefina Mota<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Mota Bilbao, Josefina - Ahotsak.eus|url=https://ahotsak.eus/getxo/hizlariak/josefina-mota-bilbao/|aldizkaria=ahotsak.eus|sartze-data=2018-12-11}}</ref> (Ahotsak<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea|url=https://ahotsak.eus/|aldizkaria=ahotsak.eus|sartze-data=2018-12-11}}</ref> proiekturako)|252x252px]]
Oraindik [[Elexalde (Getxo)|Elexalde]] auzoan hitz egiten den euskararen [[Bizkaiera|Mendebaldeko euskalkiaren]] aldaera bat da Getxoko jatorrizko hizkuntza. Gaur egun, Getxoko udaleko datuen arabera<ref>[http://www.getxo.net/euskera/servicioeuskera/getxo_serveuskera.asp?MNU_Id=84 Getxoko Udala Euskara zerbitzua]</ref> udalerriko biztanleriaren % 48,56 erdaldun elebakarra da, euskaldunak, berriz, % 19,9 dira. Gainontzeko % 31,5a elebidun hartzaileek osatzen dute.
 
Iturri beraren arabera<ref>[http://www.getxo.net/eus/zerbitzua/pags/indice1.htm?MNU_Id=121 Getxoko Udala Euskara Zerbitzua, datuak]</ref> euskaldunen ehunekoa igoz joan da, [[1981]]etik [[2001]]era bikoiztu egin da euskaldunen ehunekoa (% 9tik % 19,9ra). Dena dela, ezagutza hori ez da erabileran islatzen, biztanleen % 4,83k bakarrik erabiltzen baitu eguneroko bizitzan. Hala ere, erabiltzaileen kopurua ere igoz joan dela ikusi da, nahiz eta erabileraren hazkundea ezagutzarena baino askoz apalagoa izan ([[1989]]ko % 3,40tik [[1997]]ko % 4,68ra).
 
=== Jaiak ===
* San Isidro: [[maiatzaren 12]]tik [[maiatzaren 14]]ra ([[Elexalde (Getxo)|Andra Mari (Getxo)]]).
* San Joan: [[ekainaren 23]]tik [[ekainaren 25]]era.
* Karmenak: [[uztailaren 14]]tik [[uztailaren 16]]ra.
* Santa Ana: [[uztailaren 21]]etik [[uztailaren 23]]ra ([[Areeta]]).
* San Inazio: [[uztailaren 28]]tik [[uztailaren 31]]ra ([[Algorta]]).
* Aingeruen Andra Maria: [[abuztuaren 2]]tik [[abuztuaren 6]]ra. ([[Romo]]).
* San Nikolas: [[abuztuaren 10]]etik [[abuztuaren 13]]ra. ([[Portu Zaharra (Algorta)|Portu Zaharra]]).
* Andra Mari: [[abuztuaren 15]]ean. ([[Elexalde (Getxo)|Andra Mari (Getxo)]]).
* Mesedeetako Andra Maria: [[irailaren 22]]tik [[irailaren 24]]ra. ([[Areeta]]).
* San Martin: [[azaroaren 10]]etik [[azaroaren 12]]ra. (Hezetasunahezetasuna auzoa, Algorta)
 
=== Jaialdiak eta jardunaldiak ===
 
== Getxoztar ezagunak ==
* [[Vicente Amezaga|Bizente Amezaga]] ([[1901]]-[[1969]]), euskaltzaina.
* [[Elias Amezaga]] ([[1921]]-[[2008]]), idazlea. ([[Bilbo]]n jaioa, getxoztarra adopzioz).
* [[Pedro Bilbao]] ([[1909]]-[[1992]]), medikua.
* [[Federiko Krutwig]] ([[1921]]-[[1998]]), idazle, euskaltzain eta politikaria.
* [[Jose Martin Elizondo]] ([[1922]]-[[2009]]), antzerki-zuzendaria eta idazlea.
* [[Ramiro Pinilla]] ([[1923]]-[[2014]]), idazlea. ([[Bilbo]]nBilbon jaioa, getxoztarra adopzioz).
* [[Laura Mintegi]] ([[1955]]-), idazlea.
* [[Marije Fullaondo]] ([[1964]]-), politikaria.
* [[Asier Hormaza]] ([[1970]]-), aktore eta umorista.
* [[Unai Elorriaga]] ([[1973]]-), idazlea.
* [[Iñigo Landaluze]] ([[1977]]-) txirrindularia.
* [[Fredi Paia]] ([[1981]]-), bertsolaria.
* [[Xabier Paya|Xabier Paia]] ([[1982]]-), bertsolaria.
* [[Jonathan Castroviejo]] ([[1987]]-), txirrindularia.
 
== Bidezko Merkataritzaren aldeko hiria ==
2012ko irailaren 13an, [[Emaus Gizarte Fundazioa]]k ''bidezko merkataritzaren aldeko hiria'' izendatu zuen; [[Euskal Autonomia Erkidegoa|Euskal Autonomia Erkidegoko]] lehen udalerria izan zen Getxo, [[Bilbo]]rekinBilborekin batera. Mundu osoan izendapen hori 1100 hirik baino ez dute. Udalerriko eragileek (dendak, ikastetxeak, elkarteak, enpresak eta udala) elkarrekin lan egiten dute, bidezko merkataritza bultzatzeko.
 
== Galeria ==
2.412

edits