Ireki menu nagusia

Aldaketak

1 byte removed ,  Duela 6 hilabete
t
ez dago edizio laburpenik
'''Europar Batasuna'''<ref>{{Erreferentzia |egilea= EIMA | izenburua = Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak |url = http://www.hezkuntza.ejgv.euskadi.net/r43-573/eu/contenidos/informacion/dih/eu_5490/adjuntos/estilo_liburua/ONOMASTIKA/IZEN%20ZERRENDAK.pdf | eskuratze data = 2013-02-26}}</ref> ('''EB''') batez ere [[Europa]]n kokatuta dauden 28 estatuz osaturiko [[batasun politiko]] eta [[batasun ekonomiko|ekonomikoa]] da<ref>{{Erreferentzia|abizena=Anonymous|izenburua=The EU in brief - EUROPA|hizkuntza=en|data=2016-06-16|url=https://europa.eu/european-union/about-eu/eu-in-brief_en|aldizkaria=European Union|sartze-data=2018-12-21}}</ref>. 4.475.757 km<sup>2</sup> ditu eta 513 milioi biztanle inguru. Europar Batasunak [[Europar merkatu bakarra|barne-merkatu bakarra]] garatu du [[Europar Batasuneko zuzenbidea|legedi sistema]] estandarizatu batekin; lege horiek estatu-kide guztiei eragiten diete legearen esparruan, eta soilik esparru horretan, estatuek hala erabakita. Europar Batasuneko politikek pertsonen, produktuen, zerbitzuen eta kapitalaren mugimendu askea baimentzera bideratzen dira eta barne-arazoak konpontzeko [[justizia]] komun bat izatera<ref>{{Erreferentzia|abizena=Anonymous|izenburua=One market without borders - EUROPA|hizkuntza=en|data=2016-06-16|url=https://europa.eu/european-union/topics/single-market_en|aldizkaria=European Union|sartze-data=2018-12-21}}</ref>; politika bateratuak daude gaur egun [[merkataritza]]<ref>{{Erreferentzia|izenburua=EUROPA - Glossary - Common commercial policy|data=2009-01-16|url=https://web.archive.org/web/20090116092625/http://europa.eu/scadplus/glossary/commercial_policy_en.htm|aldizkaria=web.archive.org|sartze-data=2018-12-21}}</ref>, [[nekazaritza]], [[arrantza]] eta [[eskualde-garapen]]ean<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Inforegio - EU Regional Policy|hizkuntza=en|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/index_en.cfm|aldizkaria=ec.europa.eu|sartze-data=2018-12-21}}</ref>. [[Schengen eremua]]ren barruan bidaiatzeko [[pasaporte]] kontrolik ez dago<ref>{{Erreferentzia|izenburua=WebCite query result|url=https://www.webcitation.org/617OENLLZ?url=http://ec.europa.eu/home-affairs/policies/borders/borders_schengen_en.htm|aldizkaria=www.webcitation.org|sartze-data=2018-12-21}}</ref>. [[1999]]an [[Euro]] txanpona sortu zen, 2002tik EBko 19 kidek erabiltzen duten txanpon bateratua.
 
EB eta [[europar herritartasun]]a [[Maastrichteko Ituna]] indarrean jarri zenean sortu ziren, 1993an<ref>{{Erreferentzia|izena=Craig, P. P. (Paul|abizena=P.)|izenburua=EU law : text, cases, and materials|argitaletxea=Oxford University Press|data=2011|url=https://www.worldcat.org/oclc/714724945|edizioa=5th ed|isbn=9780199576999|pmc=714724945|sartze-data=2018-12-21}}</ref>. EBren jatorria [[Europako Ikatz eta Altzairuaren Erkidegoa]]n eta [[Europako Ekonomia Erkidegoa]]n daude, hurrenez hurren [[1951]]eko [[Parisko Ituna (1951)|Parisko Itunean]] eta [[1957]]eko [[Erromako Ituna (1957)|Erromako Itunean]] sortu zirenak. Hasieran [[Europar Komunitateak]] deitu zenaren barnean zeuden herrialdeei [[Seien Europa]] deitzen zaio: [[Belgika]], [[Frantzia]], [[Italia]], [[Luxenburgo]], [[Herbehereak]] eta [[Mendebaldeko Alemania]]. Komunitateen ondoren sortu ziren erakundeek kide berriak izan zituzten, eta politika eremu berriak batu zizkioten. EBren azken aldaketa konstituzional nabarmena, [[Lisboako Ituna]], 2009ean jarri zen indarrean. Momentu honetaraOrain arte inongoezein herrialderikherrialdek ez du utzi EB edo bereharen aurreko erakundeetako bat, baina [[Erresuma Batua]]k [[BrexitEuropar Batasunetik irtetea|batasunaErresuma uztekoBatua negoziazioaEBtik irteteko negoziazioetan ari da]] abiatu zuen, 2016ko ekainean egindako erreferendumarenerreferendumean ostean,irtetearen etaaldekoek 2019koirabazi martxoaren 29ean uztea aurreikusten daostean.
 
Munduko biztanleriarengizakien %&nbsp;7,3 bizi dadira EBn,<ref>{{Erreferentzia|izenburua=European Demographic Datasheet 2018|url=http://www.populationeurope.org/|aldizkaria=www.populationeurope.org|sartze-data=2018-12-21}}</ref>, baina 2017an [[Barne Produktu Gordina]] 19.670 bilioi [[dolar]]rekoa zen, munduko BGParen %24,6<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Report for Selected Countries and Subjects|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=54&pr1.y=7&c=512,946,914,137,612,546,614,962,311,674,213,676,911,548,193,556,122,678,912,181,313,867,419,682,513,684,316,273,913,868,124,921,339,948,638,943,514,686,218,688,963,518,616,728,223,836,516,558,918,138,748,196,618,278,624,692,522,694,622,142,156,449,626,564,628,565,228,283,924,853,233,288,632,293,636,566,634,964,238,182,662,359,960,453,423,968,935,922,128,714,611,862,321,135,243,716,248,456,469,722,253,942,642,718,643,724,939,576,644,936,819,961,172,813,132,726,646,199,648,733,915,184,134,524,652,361,174,362,328,364,258,732,656,366,654,734,336,144,263,146,268,463,532,528,944,923,176,738,534,578,536,537,429,742,433,866,178,369,436,744,136,186,343,925,158,869,439,746,916,926,664,466,826,112,542,111,967,298,443,927,917,846,544,299,941,582,446,474,666,754,668,698,672&s=NGDPD&grp=0&a=|aldizkaria=www.imf.org|sartze-data=2018-12-21}}</ref>, eta %16,5 [[Erosahalmenaren parekotasun|erosketa-ahalmena]] parekatzen bada<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Report for Selected Countries and Subjects|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=43&pr.y=19&sy=2017&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512,672,914,946,612,137,614,546,311,962,213,674,911,676,193,548,122,556,912,678,313,181,419,867,513,682,316,684,913,273,124,868,339,921,638,948,514,943,218,686,963,688,616,518,223,728,516,558,918,138,748,196,618,278,624,692,522,694,622,142,156,449,626,564,628,565,228,283,924,853,233,288,632,293,636,566,634,964,238,182,662,359,960,453,423,968,935,922,128,714,611,862,321,135,243,716,248,456,469,722,253,942,642,718,643,724,939,576,644,936,819,961,172,813,132,199,646,733,648,184,915,524,134,361,652,362,174,364,328,732,258,366,656,734,654,144,336,146,263,463,268,528,532,923,944,738,176,578,534,537,536,742,429,866,433,369,178,744,436,186,136,925,343,869,158,746,439,926,916,466,664,112,826,111,542,298,967,927,443,846,917,299,544,582,941,474,446,754,666,698,668&s=PPPGDP&grp=0&a=|aldizkaria=www.imf.org|sartze-data=2018-12-21}}</ref>. Gainera, EBko 28 herrialde kideek [[Giza Garapen Indizea]]n goi-mailako emaitza dute, [[Nazio Batuen Garapen Programa]]ren arabera. 2012an, EBk eskuratu zuen [[Bakearen Nobel saria]]<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Europar Batasunak irabazi du Bakearen Nobel Saria|hizkuntza=eu|url=https://www.eitb.eus/eu/albisteak/gizartea/osoa/968274/bakearen-nobel-saria-2012--europar-batasunak-irabazi-du-nobel-saria/|aldizkaria=www.eitb.eus|sartze-data=2018-12-21}}</ref>. Kanpo Afera eta Segurtasun Politika erabilita, EBk nazioarteko harreman eta defentsan paper garrantzitsua du. EBk [[misio diplomatiko]]ak ditu mundu osoan zehar, ordezkaritza dauka [[Nazio Batuen Erakundea]]n, [[Munduko Merkataritza Elkartea]]n, [[G7]]an eta [[G20]]an. Bere paperaren garrantzia dela eta, [[superpotentzia]] berritzat hartzen da<ref>{{Erreferentzia|izena=John|abizena=McCormick|izenburua=The European superpower|argitaletxea=Palgrave Macmillan|data=2007|url=https://www.worldcat.org/oclc/71266552|isbn=1403998450|pmc=71266552|sartze-data=2018-12-21}}</ref>.
 
== Historia ==
Egoera berezian daude '''Europako mikroestatuak''' (Andorra, Monako, San Marino eta Vatikano Hiria): [[euro]]a erabiltzen duten arren, ez dira EBeko kide. Europaz kanpoko beste estatu batzuen kidetza ere eztabaidatu izan da, hala nola, [[Israel]] eta [[Maroko]]renak, baina gaur egun ez dira aukera errealtzat hartzen.
 
* [[Erresuma Batua]] Europar BatasuneanBatasuneko egonkide zenizan da [[1973]]tikaz aurrerageroztik, baina 2016an elkartetik alde egitea erabaki zen [[erreferendum]] batean, (Ikuseta [[Erresuma Batua Europar Batasunetik irtetea|''Brexit''EBtik irteteko bidean]] artikulua)da.
 
== Metropolitar guneak ==