Ireki menu nagusia

Aldaketak

ez dago edizio laburpenik
|webgunea = [http://www.senado.es Senatua]<br />[http://www.congreso.es Kongresua]
}}
<span data-segmentid="91" class="cx-segment">'''Gorte Nagusiak''' [[Parlamentu|Espainiako Legebiltzarra]] dira, [[Espainiako 1978ko konstituzioa|Konstituzioko]] III Izenburuan araudua. <ref>[http://www.congreso.es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=66&fin=96&tipo=2 La Constitución española de 1978. Título III. De las Cortes Generales]</ref></span> <span data-segmentid="95" class="cx-segment">[[Pueblo español según la Constitución|Espainiako jendea]] irudikatzen dute, [[Ganbera-bitasun]] asimetrikoa duten konfigurazioarekin.</span> <span data-segmentid="98" class="cx-segment">[[Espainiako Senatua|Senatuak]], Lurralde Goreneko ordezkaritza [[Goi ganbera|Ganberak]] eta [[Espainiako Diputatuen Kongresua|Diputatuen Kongresua]], [[Behe ganbera|Behe Etxea osatzen dute]] .</span>
'''Gorte Nagusiak''' ({{lang-es|Cortes Generales}}) [[Espainiako Erresuma]]ko [[botere legegile]]a da, Espainiako Parlamentua. Bi ganberako erakundea da, [[Espainiako Senatua|Senatuak]] eta [[Espainiako Diputatuen Kongresua|Diputatuen Kongresuak]] osatzen baitute.
 
<span data-segmentid="103" class="cx-segment">Espainiako herriaren ordezkari bezala, [[Soberanía nacional|subiranotasun nazionalaren]] funtsezko alderdiak erabiltzen dituzte: [[Botere legegile|botere legegilea]], [[Presupuestos Generales del Estado|aurrekontu publikoak]] onartzen [[Presupuestos Generales del Estado|dituzte]], [[Espainiako Gobernua|gobernuaren]] ekintzak kontrolatzen dituzte eta Konstituzioak esleitutako gainerako funtzioak betetzen ditu.</span>
[[Espainiako Konstituzioa]]k dioenez, espainiar herriaren ordezkaria da. Honela banatzen dira ganberak:
* [[Espainiako Senatua|Senatua]], [[goi ganbera]].
* [[Espainiako Diputatuen Kongresua|Diputatuen Kongresua]], [[behe ganbera]].
 
== Botereak ==
Halaber, [[espainiako Diputatuen Kongresua|behe ganberari]] dagokio [[Espainiako presidenteen zerrenda|Gobernuko presidentea]] onetsi eta kaleratzeko eskubidea. Gorteek botere legegilea dute, Estatuko Aurrekontu Orokorrak onartzen dituzte, Gobernuaren jarduera kontrolatzen dute eta Konstituzioak esleitutako bestelako funtzioak ere betetzen dituzte.
<span data-segmentid="111" class="cx-segment">Espainiako Konstituzioak, [[Montesquieu|Montesquieu-]] k ezarritako [[Botereen banaketa|eskumenen banaketa-]] printzipioa jarraituz, hiru oinarrizko eskumenak definitzen eta arautzen ditu: [[Botere legegile|legegilea]], [[Botere betearazle|exekutiboa]] eta [[Botere judizial|judiziala]] .</span> <span data-segmentid="117" class="cx-segment">Lehenik Gorte Nagusietan eskuetan dago, bigarrenik Nazioko Gobernuan eta hirugarrenik justiziako auzitegtan. <ref name="EHP">Pelegrí Girón, Juan (1987). «Las Cortes generales. Las funciones de las Cortes. El funcionamiento de las Cortes.». En Escuela de Hacienda Pública. ''Compendio de Derecho constitucional y administrativo''.</ref></span>
 
<span data-segmentid="118" class="cx-segment">Konstituzioan oinarritutako konfigurazioaren arabera, Gorte Nagusiak izaera konplexua dauzakate, izaera adierazgarria, deliberatzailea, ukiezina eta iraunkorra.</span>
 
== <span data-segmentid="119" class="cx-segment">Botere eta eskumenak</span> ==
<span data-segmentid="120" class="cx-segment">Gorte Orokorrek, espainiarren ordezkari gisa, Konstituzioak egotzitako eskumen eta botere ugari ditu eta ezingo direla beste erakunde batean legitimoki bizi egon Espainiako gizarte-estatu gisa duen izaeragatik.</span>
 
* <span data-segmentid="121" class="cx-segment">Legegintzako boterea</span>
* <span data-segmentid="147" class="cx-segment">Gobernuaren ekintza politikoaren kontrola</span>
* <span data-segmentid="178" class="cx-segment">Zerga boterea</span>
* <span data-segmentid="183" class="cx-segment">Aurrekontuen boterea</span>
* <span data-segmentid="186" class="cx-segment">Nazioarteko politikako gaietan</span>
* <span data-segmentid="190" class="cx-segment">Besteak</span>
 
== <span data-segmentid="209" class="cx-segment">Ganberen osaketa</span> ==
 
=== <span data-segmentid="212" class="cx-segment">Senatua</span> ===
{{Nagusia|Espainiako Senatua}}<span data-segmentid="214" class="cx-segment">Senatuak lurralde ordezkaritza ganbera da, autonomia erkidegoetako eta probintzien ordezkaritza uztartzen duena.</span>
 
Espainiako Senatua [[Espainiako Gorteak|Espainiako Gorteen]] goi ganbera da, espainiar herria ordezkatzen duen instituzioa. Senatariak, aukeraketa zuzengabean, [[Autonomia erkidego|Autonomia Erkidego]] bakoitzak aukeratzen ditu hauteskundeetako emaitzen arabera, hasieratik erkidego bakoitzak senatari bat du eta biztanleriaren milioi pertsona bakoitzeko senatari bat gehitzen zaio. Aukeraketa zuzenean, probintzia bakoitzak, 4 senatari ditu, uharte bakoitzak 3 eta [[Ceuta]] eta [[Melilla|Melillak]], bina.
 
<span data-segmentid="217" class="cx-segment">Senatuak lau urtez hautatua dago, beraz, senatariaren agintaldia hauteskundeen ondorengo lau urte amaitzen da edo ganbararen desegitearen egunean.</span>
 
=== <span data-segmentid="218" class="cx-segment">Diputatuen Kongresua</span> ===
{{Nagusia|Espainiako Diputatuen Kongresua}}Espainiako Diputatuen Kongresua edo Ahaldunen Biltzarra [[Espainiako Gorteak|Espainiako Gorteen]] behe ganbera da, espainiarrak ordezkatzen dituen instituzioa, hain zuzen ere. Gutxienez 300 eta gehienez 400 diputatu ditu. Hauek, Espainia osoko hauteskunde-mugabarruetan aukeratzen dira, normalean probintziak izaten direnak. Diputatuen agintea, 4 urtekoa da. [[Espainiako Gobernua|Espainiako Gobernuaren]] presidentea, Kongresuan aukeratzen da.
 
2012ko uztailaz geroztik, Kongresuaren egoitza hesiz eta poliziaz inguratuta dago, herritarren protestetatik babesteko.
 
== Funtzionamendua ==
 
=== <span data-segmentid="233" class="cx-segment">Erregimena</span> ===
<span data-segmentid="234" class="cx-segment">Gorte Orokorren funtzionamendurako oinarrizko araudia Konstituzioan eta ganbera bakoitzaren araudian dago.</span>
 
=== <span data-segmentid="235" class="cx-segment">Denbora</span> ===
<span data-segmentid="236" class="cx-segment">[[Legegintzaldi|Legegintzaldia]] Ganbara bakoitzaren bizitzako denbora normala da, eta horien iraupena lau urteko iraupena da, desegite goiztiarra gertatzen ez ba</span>
 
=== <span data-segmentid="240" class="cx-segment">Lekua</span> ===
<span data-segmentid="245" class="cx-segment">[[Espainiako 1978ko konstituzioa|Konstituzioaren]] arabera, Gorte Nagusien egoitza Madrilen daude, bai Kongresua bai Senatua.</span> <span data-segmentid="246" class="cx-segment">Bi lokalek Konstituzioaren 66.3. Artikuluaren ukiezinaren pribilegioa dute.</span>
 
=== <span data-segmentid="247" class="cx-segment">Osoko bilkurak eta komisioak</span> ===
<span data-segmentid="249" class="cx-segment">Ganberek funtzionamendua osorik eta komisioetan egiten da, [[Espainiako 1978ko konstituzioa|Konstituzioak]] ezarritako mugak barne.</span>
 
=== <span data-segmentid="251" class="cx-segment">Desegitea</span> ===
 
 
<span data-segmentid="252" class="cx-segment">Gobernuaren arteko harremanengatik.</span> <span data-segmentid="253" class="cx-segment">[[Espainiako Gobernuko presidente|Gobernuko]] [[Espainiako Ministroen Kontseilua|lehendakariak, Ministro Kontseiluaren]] deliberazioaren ondoren, Gorteek desegin ahal izango dute</span><span data-segmentid="257" class="cx-segment">:</span>
 
* <span data-segmentid="258" class="cx-segment">Lau urteko agintaldia amaituko da, eta bertan Gorteek desegin egingo dira eta hauteskunde orokorren deialdia berehala jarraitu behar da.</span>
* <span data-segmentid="259" class="cx-segment">Konstituzioaren edo Konstituzioaren 168. artikuluan aurreikusten direnen berrikuspen osoa berrikustean, kamara bakoitzeko bi heren gehiengoa onartuko da eta Gorteek berehala desegin.</span>
* <span data-segmentid="260" class="cx-segment">Beste arrazoi berezietarako.</span>
 
== Ikus, gainera ==
 
* [[Espainiako Gobernua]]
* [[Espainiako Diputatuen Kongresua|Diputatuen Kongresua]], [[behe ganbera]].
* [[Espainiako Gorteen jauregia|Gorteen <span data-segmentid="274" class="cx-segment">Jauregia</span>]]
* [[Espainiako Senatua|Senatua]], [[goiEspainiako ganberaSenatuak]].
* [[Espainiako 1978ko konstituzioa|1978ko Espainiako Konstituzioa]]
 
== Kanpo loturak ==
* [http://www.senado.es Senatuaren atari ofiziala]
 
== Erreferentziak ==
<references />{{Europako parlamentuak}}
 
[[Kategoria:Espainiako politika]]
223

edits