«Guggenheim Bilbao Museoa»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
t
| oharrak =
}}
'''Guggenheim Bilbao Museoa''' [[arte modernoa|arte moderno]] eta [[arte garaikidea|garaikideko]] museoa da,<ref name="GMB: About">[http://www.artinfo.com/galleryguide/23119/9637/about/the-guggenheim-bilbao-bilbao/ ARTINFO: Guggenheim Museum Bilbao: About]</ref> [[Bilbo]]n ([[Bizkaia]]) kokatua. [[Frank Gehry]] arkitekto estatubatuarrak [[Ibaizabal]] ibaiaren parean eraiki zuen, Salveko zubiaren ondoan. [[Solomon R. Guggenheim Fundazioa]]k kudeatzen du museoa, eta munduanmunduko beste bost museo dauzkabezala.<ref>[http://www.hiru.com/artea/museoak/88885 www.hiru.com: Guggenheim Bilbao Museoa]</ref> Zuzendaria Juan Ignacio Vidarte da zuzendaria.
 
== Eraikina ==
[[Fitxategi:Guggenheim bilbao02.jpg|ezkerrera|thumb|200px|MuseoarenMuseoko atrioa]]
Guggenheim Bilbao Museoa, [[Frank Gehry]] arkitekto estatubatuarrak diseinatu zuen.
 
[[1997]]ko [[urriaren 18]]an zabaldu zuten,: bertan [[Jose Antonio Ardanza]] lehendakaria eta [[Espainia]]ko errege [[Joan Karlos I.a Espainiakoa|Joan Karlos I.a]] egonizan zirelarikziren. Museoa [[dekonstruktibismoa]]ren estilo arkitektonikoanarkitektonikoaren arabera eraiki zen, eta [[CATIA]] izeneko programa informatikoa erabili zuten museoa osatzen duten titaniozko pieza guztiak diseinatzeko.<ref>[http://www.lemonde.fr/culture/article/2005/03/30/2005-annee-heroique-pour-la-construction_633245_3246.html Le Monde: 2005, année héroïque pour la construction]</ref>
 
Guztira 11.000 metro karratukokoadroko erakusketa azalera dago, hemeretzi galeria ezberdinetangaleriatan banatuta. Erakusketa aretoez gain, liburutegi bat, auditorio bat, denda bat, jatetxe bat eta kafetegi batek osatzen dute museoa. HorrezHorietaz gainaparte, administraritza eta kudeaketa bulegoak, Mazarredo zumarkaleko gunean kokaturik daude.
 
Museoaren ekialdeko atrioak 50 metroko altuera daukadu. Museoan erabilitako leihoekLeihoek ''Natural 62'' dute izena, eta [[Idom]] enpresa bizkaitarrak diseinatu zituen.
 
== Eraikuntza ==
[[Fitxategi:Bilbao.Guggenheim06.jpg|thumb|200px|MuseoarenMuseoko sarrera]]
Museoa [[Bilbo]]n egitea erabaki zenean eta [[Frank Gehry|Frank O. Gehry]] arkitektoa kontratatu zenean, eraikina non egin erabaki behar izan zen. Udaleko agintariek hasieran [[Azkuna Zentroa|Alondegiako]] gunea eskaini zioten Frank Gehryri, baina honekhark ezezkoa eman zuen, leku hori txikiegia zelako berak zeukan kontzepturako.
 
Orduan, [[Abandoibar]]reko guneko orubeorubea bat(guztira 32.500 metro karratuko zabalera zuen) aukeratu zuten, [[Salbeko zubia]]ren eta [[Mazarredo zumarkalea]]ren bitartean, orubeak guztira 32.500 metro karratuko zabalera zeukan. Obrak [[1995]]an<nowiki/>ean hasi ziren, eta bi urte eta erdizerdi iraun zuten. 30.000 milioi pezeta inguruko kostua izan zuten, eta gehiegizko kostua zelakoan, kritika ugari egin ziren.: Hasieranhasieran, jende asko egonaurka agertu zen museoaren aurka.
 
Frank Gehryren erabaki pertsonala izan zen [[titanio]]a erabiltzea. TitanioaMetal hori aukeratu aurretik, beste 29 materialmaterialekin desberdinekin aprobakprobak egin ziren. Obrak hasi zirenean, titanioak nazioarteko merkatuetanmerkatuan izandako prezio -igoerak arriskuan jarri zuen museoarenmuseoa eraikitzea, baina, azkenik, [[Errusia]]tik etorritakoekarritako titanio merkeagoakmerkeagoa obrakerabili amaitzea posible egin zuenzen.
 
Obretan enpresa hauek hartu zuten parte, besteak beste:
{{Sakontzeko|Puppy (eskultura)}}
[[Fitxategi:El Doggy, a sculture in front of the Guggenheim Museum in Bilbao.JPG|thumb|199x199px|Puppy, lorezko txakurkumea]]
[[Fitxategi:Spider maman sculture 2014 - panoramio.jpg|thumb|[[Louise Bourgeois]]en ''Ama'', armiarma erraldoia]]
 
Museoaz gain, kanpoaldean konplexua osatzen duten osagaiak daude.; Esaterakoesaterako, [[Puppy (eskultura)|Puppy]] txakurkumea, hamabi metroko altuera duena, Mazarredo Zumarkale parean kokatua,. [[Jeff Koons]]<nowiki/>en sorkuntza da, printzipioz museoaren irekierarako sortua, baina gero, etengabe berriztuaberrizturik eta zainduazaindurik, geratu egin denada.
 
Itsasadarreko gunean, [[Louise Bourgeois|Louis Bourgeois]]<nowiki/>en ''Mamma'' (Ama) izeneko armiarma dago, hamar10 metroko altuerarekin,armiarma [[Louise Bourgeois|Louis Bourgeoisen]] lanadago<ref>{{Erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=Ama - Museo Guggenheim Bilbao|argitaletxea=|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=eu|url=https://www.guggenheim-bilbao.eus/eu/guia-educadores/ama/|aldizkaria=Museo Guggenheim Bilbao|sartze-data=2018-08-31}}</ref>. Itsasadarraren alde berean, apur bat aurrerago hiriko erdialderantz, [[Ramón Rubial]]en estatua topatuko dugudago.
 
Museoaren aurrealde eta atzealdean, hau da, ekialde eta mendebaldean, bi lakuaintzira txiki daude,: aurrealdeko lakuak museoa eta itsasadarra elkartzea du helburu, eta horretarako zubi moduko bat eraiki zen bien artean. Zubi honekhorrek beste elementu artistiko bat osatzen du, eta noizbehinka laino moduko bat ateratzen da zubiaren azpitik.
 
[[Fitxategi:Guggenheim Bilbao Museoa, Euskal Herria.jpg|thumb|Museoaren eta [[Salbeko zubia|Salveko zubiaren]] ikuspegi orokorra.]]
 
== Museoaren eragina ==
Hasieran kritika ugari jaso zituen, udalakUdalaren eta Bizkaiko foru aldundiak egiten ariForu zenAldundiaren inbertsioa gehiegizkoa zelako. Horrez gain, [[Euskal Herria|Euskal Herriko]] artista batzukbatzuek, [[Jorge Oteiza]] esaterako, uste zuten bertako eskultore eta egileei garrantzia gutxiago emango zitzaiela kanpoko egileen mesedetan.
 
Dena dela, argi eta garbi dago museoak eragin itzela izan duela hirian,: esan liteke Bilbo [[Bilbo efektua|turismoaren nazioarteko mapan "ipiniaipini"]] izan deladuela.<ref name="lee">{{en}} [http://travel.nytimes.com/2007/09/23/travel/23bilbao.html?em&ex=1190606400&en=898bb5be11939f56&ei=5087%0A The New York Times: Bilbao, 10 Years Later]</ref> Urtero ehundaka milaka turista etortzenjoaten dira [[Bilbo]]ra museoari buruz entzundakoa euren begiekin ikustera. Horrek hotel, jatetxe eta turismoarekin loturiko hainbat negozioennegozioren garapena ekarri du. Horrek,eta milaka euroko eragina dauka hiriko eta [[Bizkaia|Bizkaiko]] Barne Produktu Gordinean.<ref>[http://www.lefigaro.fr/culture/20071015.FIG000000271_comment_le_guggenheim_a_transforme_bilbao.html Le Figaro: Comment le Guggenheim a transformé Bilbao]</ref>
 
== Museoaren 10. urteurrena ==
[[Fitxategi:Guggenheim Bilbao Museum.jpg|thumb|Guggenheim Bilbao Museoa,; atzean, Iberdrola dorrea]]
[[2007]]. urtean zehar Guggenheim Bilbao Museoak 10. urteurrena ospatukoospatu duelabehar zuela eta, hainbat ekitaldi eta egitasmo antolatukoantolatu diraziren. Horien artean, museoak aukeraturiko [[Daniel Buren]] arkitekto [[Frantzia|frantsesaren]] ''Zeharkatzen'' proposamena.: Proposamenarenharen arabera ("Zeharkatzen" izenekoa), museoaren ondoko Salveko zubia eusten duen "arkua" gorriz margotukomargotu dazen. Egileak dioenezzioenez, gorria zubiaren berde kolorearekin bat joango dazihoan eta museoaren forma kurboekiko kontrajarria zen.
 
Daniel Burenen proposamenaz gain, beste bi aurkeztu ziren museoak antolaturiko lehiaketara, bata: [[Liam Gillick]] artista britainiarrarena, eta bestea [[Jenny Holzer]] estatubatuarrarena.
 
[[2014]]ko [[abenduaren 3]]an, [[Bilbo]]ko Guggenheim museoa autonomoago bihurtu zuten Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Aldundiak eta Solomon R. Guggenheim museoak, zetozenhurrengo hogei urteetarako sinatu zuten kudeaketa hitzarmenagatik.<ref>Iñigo Astiz, [http://www.berria.eus/paperekoa/1736/028/001/2014-12-04/bilbokoago_den_guggenheim.htm «Bilbokoago den Guggenheim»], ''Berria'', 2014-12-04</ref>
 
[[2015]]eko [[urtarrilaren 3]]an jakin zenez, guztira 1.011.363 bisitari jaso zituen Bilboko Guggenheim museoak 2014an.<ref>[http://www.berria.eus/paperekoa/5002267/024/003/2015-01-03/1011.htm «1,011»], ''Berria'', 2015-01-03</ref>
 
== Filmazioak ==
== Eragina film eta telebistan ==
* [[1999]]an [[James Bond]]en ''[[The World Is Not Enough]]'' [[film (zinema)|filmaren]] hasierako eszena bertan grabatu zuten.
* [[Rajinikanth]] [[tamil]] aktoreak bertan grabatu zuen ''[[Sivaji: The Boss]]'' filmeko ''Style'' abestia.<ref>[http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/Events/12540.html Skin Grafting in 'Sivaji']</ref>
* [[Mariah Carey]]k ''Sweetheart'' bere bideoklipa hantxe grabatu zuen.
 
== Erreferentziak ==
2.593

edits