«Serbia»: berrikuspenen arteko aldeak

3 bytes added ,  Duela 1 urte
t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
t
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
| armarri_irudi = Coat of arms of Serbia.svg
| lema_nazional =
| ereserki_nazional = Bože Pravde<br />[[Fitxategi:Serbian National Anthem, instrumental.oga|centererdian|250px]]
| mapa_irudi =Europe-Serbia.svg
| hiriburu = [[Belgrad]]
 
== Geografia ==
[[Fitxategi:Serbia DisputedKosovo Map.png|thumb|leftezkerrera|Serbia]]
 
Orografiaren aldetik bi eskualdetan bereizten da Serbia: hegoaldea menditsua da: [[Dinariar Alpeak]] mendebalean, [[Sar mendiak]] hego-mendebalean eta [[Balkanetako mendikatea|Balkan mendiak]] ekialdean. Iparraldea, berriz, Belgrad inguruko eskualdea, eta Vojvodina osoa ordokiak dira.
=== Sorrera eta Erdi Aroa ===
 
Gaurko Serbiako eskualdea osatzen duten lurraldeetan [[iliriar]]rak, [[traziar]]rak eta [[zelta]]k bizi ziren [[Antzinako Erroma|erromatarrak]] sartu zirenean (K.a. II. mendean). VI. mendean herri [[eslaviar]]rak hasi ziren sartzen eta bertan bizilekua hartzen. Haien mende jarri nahi ez zutenak mendietara edo eslaviarren eskua iristen ez zen haranetara jo zuten, eta lurraldeka ''jupa'' izeneko egituretan antolatu ziren, leinu-elkarteetan alegia. Elkarte zabalagoetan, ''rasca'' izenekoetan, bateratzen ziren. Tarteka ''jupan'' izeneko itzal handiko buruzagiren bat, Vlastimir (850), Ceslav printzea (930-960) edo Voïslav printzea esaterako, agertu zen eta estatu moduko batzuk antolatu ziren, baina betiere aldian aldiko auzoko inperioen mende egon behar izan zuten, [[bulgariar]]raren mende (893-927), [[mazedoniar]]-bulgariarren mende (XI. mendearen hasieran) edo [[Bizantzio|bizantziarren]] mende.
[[Fitxategi:CarDusan2.jpg|thumb|200px|[[Eztebe Uroš IV Dušan]] erregea.]]
 
1945ean, ezkerreko herri fronteak irabazi zituen hauteskundeak eta Jugoslavia errepublika deklaratu zuten. 1989an, [[Slobodan Milošević|Slobodan Milosevic]] izendatu zuten lehendakari. Haren agintaldian, izugarri areagotu zen serbiar nazionalismoa eta gutxiengoen eskubideen kaltetan; Kosovori autonomia ahalmen guztia kendu zion; bestalde, konstituzioa aldatu zuen lehendakariak aginte handiagoa izan zen. 1991n Eslovenia, Kroazia, Mazedonia eta Bosnia-Herzegovina Jugoslaviatik bereizi eta burujabe bihurtu ziren. [[Bosnia-Herzegovina]]ko serbiarrek, ordea, ez zuten lurralde hori burujabe bihurtzerik onartu, eta gobernuaren aurka gerran hasi ziren.
 
1992an, Eslovenia, Kroazia, Bosnia-Herzegovina eta Mazedonia bereizi ondoren, Jugoslaviako Errepublika Federala eratu zen, Serbiak eta Montenegrok osatua. 1992ko hauteskundeetan, Milosevic aukeratu zuten berriz ere lehendakari. Milosevicen agintaldia gero eta autoritarioagoa bihurtu zen eta bere agindupean Serbiak izan zituen hiru gerretan Milosevicen aginduz egindako sarraskiek, hilketek eta giza eskubideen aurkako urraketek gaitzespen handia ekarri zioten nazioartean. Gerrako urte horietan blokeoa ezarri zitzaion Serbiari, eta Daytoneko bake hitzarmena sinatu ondoren eta, bereziki, 1995eko abenduan, Estatu Batuek indarrik gabe utzi zituztenean Jugoslaviari ezarritako zigorrak, Milosevicek arrakasta handia izan zuen bere herritarren artean, blokeoak iraun artean milioi eta erditik gora serbiarrek lana galdu baitzuten.
[[Fitxategi:Former Yugoslavia 2008.PNG|thumb|300px|[[Jugoslavia]]ren izan zenaren ondoren sortutako herrialdek, 2008an.]]