«Irlandako Batasuna»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
(«Ireland-Capitals.PNG» fitxategiaren ordez «Map_of_Ireland's_capitals.png» jarri da (eragilea: CommonsDelinker; arrazoia: File renamed: descriptive file name).)
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
{{sakontzeko|Irlandako historia}}
 
[[Fitxategi:Anglo-Irish Treaty signatures.gif|thumb|175px|leftezkerrera|[[1921]]. urteko [[Anglo-irlandar Ituna|Itun anglo-irlandarra]].]]
 
[[1921]]eko [[abenduaren 6]]an [[Anglo-irlandar Ituna|Itun anglo-irlandarra]] sinatu zen ezkeroztik Irlandako uhartea bitan banaturik dago. Akordio honen bidez [[Irlandako Estatu Askea]]ren izatea onartu eta aldi berean [[Ipar Irlanda]]ko estatu horri batu edo Erresuma Batuan jarraitzeko erabakitzeko eskubidea ere bermatu zen. Ipar Irlandako legebiltzarrak estatu berriaren zati izateari uko egin eta Erresu Batuaren zati izaten jarraitzearen alde egin zuen, honela [[Ingalaterra]], [[Eskozia]] eta [[Gales]] herrialdeekin batera Erresuma Batua osatzen duten lau herrialdeetako bat bilakatu zelarik. [[1937]]. urtean Irlandako Estatu Askea [[Commonwealth]] erakundetik atera eta [[1949]]. urtean gaur egun ezagutzen den [[Irlandako Errepublika]] bilakatu zen, hortaz Erresuma Batuarekin jada inongo lotura edo menpekotasun politikorik ez duen herrialde edo estatua.
== Talkak ==
[[Erresuma Batua|Erresuma Batutik]] [[independentzia|independientea]] litzatekeen estatu baten eraketa [[irlandar errepublikanismo]] eta [[irlandar nazionalismo]]aren betiko asmo eta proiektu historikoa izan da. Aldiz, [[Unionismo (Irlanda)|unionistak]] eta [[Ulstergo loialismo|loialistak]] ideia horren guztiz aurkakoak dira, horretarako Ipar Irlanda Erresuma Batuko lurralde, eskualde edo herrialde bat delako ideian oinarritzen direlarik. [[2009]]an burututako inkesta baten arabera iparirlandarren %21a zegoen Irlandako Batasunaren alde.<ref>[http://www.ark.ac.uk/nilt/2009/Political_Attitudes/NIRELND2.html ''Northern Ireland Life & Times: Do you think the long-term policy for Northern Ireland should be…?''] {{en}} Access Reseach Knowledge. Northern Ireland. 2011ko apirilaren 4a.</ref> Aldiz, [[Irlandako Errepublika]]n eta betiere inkesta horren arabera biztanleriaren ia %80a alde zegoen. [[Britainia Handia]]ko biztanleriaren %40a Irlandako Batasunaren aldekoa zen.
 
Irlandako Batasunaren ideiaren barnean berrelkartze edo batasun eredu ezberdinak iradokitu izan dira: [[federalismo]]a edo [[konfederalismo]]tik hasi eta [[estatu|estatu unitarira]] doana arte. [[1937]]an gauzatutako Irlandako Konstituzioaren 5.2 artikuluaren arabera, Irlandar Estatuaren eta Ipar Irlandaren arteko batasunaren aukera aurreikusten da. [[1999]]. urtean Konstituzio horretako 2 eta 3 artikuluak bermoldatu eta bertan Ipar Irlandari buruzko [[irredentismo]]a alboratu egin zen, betiere [[Ostiral Santuko Hitzarmena]]n adostutakoa bete asmoz.<ref>[http://www.nio.gov.uk/ Northern Ireland Office The participants also note that the two Governments have accordingly undertaken in the context of this comprehensive political agreement, to propose and support changes in, respectively, the Constitution of Ireland and in British legislation relating to the constitutional status of Northern Ireland.] {{en}}</ref>