«Irlandako Armada Errepublikazalea»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
No edit summary
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
{{sakontzeko|Irlandako Armada Errepublikarra (argipena)}}
[[Fitxategi:Hogan's_Flying_Column.gif|thumb|[[Irlandako Armada Errepublikarra (1917-1922)|IRA "Zaharraren"]] Tipperaryko 3. Brigadaren 2. Zutabe Mugikorraren kideak [[Irlandako Independentzia Gerra]]n zehar, 1921. urtea. Gainontzeko irlandar talde errepublikar paramilitar guztiek beren buruak jatorrizko talde honen ondorengotzat jo eta "Irlandako Armada Errepublikarra" direla aldarrikatzen dute.]]
'''Irlandako Armada Errepublikarra''' edota '''IRA''', {{lang-ga|Óglaigh na hÉireann}} eta {{lang-en|Irish Republican Army}}, [[XX. mendea|XX.]] eta [[XXI. mendea|XXI. mendeetan]] [[Erresuma Batua|Erresuma Batutik]] aske den [[Irlandako Errepublika]] bat lortzeko helburuz [[irlandar errepublikanismo]]ren barnean dauden hainbat talde paramilitarrek jasotako izendapena da.
 
Jatorrizko erakundea [[1917]]an [[Irlandar Boluntarioak]], [[Irlandako Armada Hiritarra]] eta beste zenbait talde armatu errepublikarren kideen elkarketatik sortu zen, horietako batzuk [[Pazkoko matxinada|1916ko Pazko matxinadamatxinadan]]n erakunde horien eskutik parte hartu zuten eta beste batzuk [[Lehen Mundu Gerra]]n [[Britainiar Armada]]ko soldadu gisa borrokatuz eskarmentu militarra bereganatu eta desertatu ostean erakundera elkartu ziren, ironikoki [[Irlandako Independentzia Gerra]]n Britainiar Armada beraren aurka borrokatzeko.
 
== IRA eta bere eszisioen genealogia ==
* [[Irlandako Armada Errepublikarra (1917-1922)]]: (''Old IRA'' edo ''IRA Zaharra'') [[Erresuma Batua]]ren aurka, [[Irlanda]]ren independentziaren alde, [[1916]] eta [[1921]] bitartean borrokatu zuen armada. Bake-akordioak bitan bereizi zuen armada.
* [[Irlandako Armada Errepublikarra (1922-1969)]]: [[1922]]an [[Irlanda]]ren banaketa eta [[Ipar Irlanda]]ren sorrera ahalbideratzen zuen [[Anglo-irlandar Ituna|Anglo-irlandar itunaren]] aurka agertu eta [[Irlandako Gerra Zibila|Irlandako Gerra Zibilean]] zehar [[Irlandako Estatu Askea]]ren Armadaren aurka borrokatu zen. [[1969]]an berriro erdibitu zen.
* [[Irlandako Armada Errepublikarra - Ofiziala|Irlandako Armada Errepublikarra-Ofiziala]] (''Official IRA'') (1969-1973): [[Irlandako Gerra Zibila|Gerra zibiletik]] zetorren adarra zen hau. [[1973]]an armak utzi zituen, [[marxismo]]arekin lerrokatu eta klase gatazka nazionalaren kaltetan lehenetsi ondoren.
* [[Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikarra]] (''Provisional IRA, PIRA''): [[1969]]ko zatiketan sortu zen adar [[nazionalismo|nazionalista]]. [[2006]]an bere kanpaina armatua bukatutzat jo zuen.