«Eskultura paleokristau»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
(Orrialde berria: '''Eskultura paleokristaua'''n, margogintzan bezela formak garrantzia galduko du edukia baita helburu nagusia. Mezua zabaltzea da nahirik haundiena. Honetarako, erromatar paganoen e...)
 
'''Eskultura paleokristauaPaleokristaua'''n, margogintzan[[Arte Paleokristaua]] deritzon mugimendu barruan kokatu behar dugu eta Inperio Erromatarraren barruan eman zen kristautasunaren lehenego urteetan, III. eta IV. mendeen inguruan. Margogintzan bezela formak garrantzia galduko du, edukia baita helburu nagusia. Mezua zabaltzea da nahirik haundiena. Honetarako, erromatar paganoen eskultura hartuko dute eredu eta beraien beharretara egokituko dute. [[Milango Ediktoa]] ondoren irudi figuratibo gehiago azalduko dira, bitartean sinboloen erabilera da nagusi. aurkituAurkitu diren ereduak kristautzat hartuak izandizan iradira, kristauen erikinetaneraikinetan azaldu direlako, beren forma eta gaiagatikgaiari dagokionez paganoak ere izan daitezke.
 
==Tipologiak==
[[Irudi:Shepherd hermas.jpeg|thumb|100px|Artzai ona]]
===Mukulu biribeleko eskultura===
*Mukulu biribileko eskultura: Arazo teoligiko batekin topatu ziren hemen; garai horietan, eskultura idoloei gurtza egiteko erabiltzen zen, mundu paganoan eta kristauek beldurra diote honi, horregatik ez dituzte irudiak jarriko beraieneberaien raikuntzetan.eraikuntzetan. Esan genezake kristauak edertasun formalaren kontra zeudela. Hala ere eta salbuespen gisa hiru eredu iritxi zaizkigu;
**Artzai ona: eliza jezarria zegoen. momentuanerabilitako marmolezmateriala eginmarmola zuten.da, tridimentsionala da eta ongi zintzelatua dago 8 (erromatar paganoen teknika). Katakonba batean topatu zuten. Artzai onak Jesus Salbatzailea irudikatzen du baitaeta paganoentzat filantropiaren eredua ere ( beraz ikus daiteke nola kristauek beraien beharretara egokitu zituzten garaiean zeuden ereduak).
**Kristo Jakituna edo filosofoa: Biak izan daiteke, baina berriz ere, katakonba batean topatu zutenez, Kristo dela pentsatu behar dugu. Aurpegia idealizatua azaltzen da eta eserita dago Christus Magister irudikatuz. Gehien bat sarkofagoetan irudikatzen zuten.
**Jonas: ez dakigu non aurkitu zuten. Jonas berpizkundearen sinboloa dugu, hiru egun pasa zituelako balearen barruan (Jesusek hiru egun eman zituen berpiztu arte). Cleveland-go Museoan dago.
 
===Erliebedun eskultura===
[[Irudi:9815 - Milano - Sant'Ambrogio - Sarcofago di Stilicone - Foto Giovanni Dall'Orto 25-Apr-2007.jpg|thumb|100|Milango San ambrosio sarkofagoa]]
[[Irudi:Sarcophagus Iunii Blassi.PNG|thumb|300px|Junio Bassoren sarkofagoaren marrazkia]]
Hilobien testuinguruan kokatu behar dugu eta euskarri zehatz batean: sarkofagoetan. Erromatar paganoek inzinerazioa erabiltzen zuten baina II. mende erdialdean hilobiratzeak hasiko dira. Gorputzak kutxetan sartuko dituzte eta hauek hasieran lauak izan arren denborakin eta batez ere jende dirudunak edertu egingo dituzte eszena ezberdinekin, luxuzko onjetuak bihurtuz.
*Non: katakonbetan, mausoleotan edota hilerrietan kokatzen ziren, bai lurrazpian nola lur azalean. Sarkofago hauek egiteko tailer famatuenak Ravenna, Milan eta Erroman zeuden eta handik inperioko beste lekuetara esportatuko dira.
*Materiala: egurra, metala eta harria erabiliko dira. Azkeneko hau izango da materialik preziatuena eta batez ere porfido izeneko Egiptoko harri gorria. Sarkofago asko polikromatuak zeuden, nahiz eta gure garaietara ez diren iritxi.
*Gaiak: margogintzan bezela garaiko erromatar paganoen tradizioa bereganatuko ute eta beraien beharretara egokitu. Hiru dira gai nagusiak: sinboloak (krismoia eta arraia batez ere), irudi paganoak eta ordo commendationis animae (arima salbatzeko otoitzak).
*Garaiak: lau garaietan banatzen dira, III. mendetik V. menderarte:
**Konstantino garai arte (K.o. 312 arte):
***Baebia Hertofilia sarkofagoa
***Andra Mari Zaharra sarkofagoa
***Via Salaria sarkofagoa
***Jonas-en sarkofagoa
***Artzai Onen sarkofagoa
**Konstantino-ren garaia (K.o. 312-337):
***Bi anaien sarkofagoa
**Konstantino ondoren (K.o. 337 tik aurrera)
***Junio Basso-ren sarkofagoa
***Harresiz kanpoko S. Pabloren sarkofagoa
***Domitila katakunbaren sarkofagoa
***Milango San Ambrosioko sarkofagoa
**Ravenako sarkofagoak (V.mendetik aurrera):
***Teodoro artzapezpikuaren sarkofagoa
289

edits