«Enbor entzefaliko»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
No edit summary
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
{{anatomia infotaula}}
'''Enbor entzefaliko'''a, '''enbor zerebral'''a edo '''zurtoin zerebral'''a ere deitua; [[mesentzefalo]]ak, entzefaloaren enborreko zubia (Valorioren zubia izenarekin ere ezagutua ) eta [[bizkarrezur-erraboil|bizkarrezur–erraboilbizkarrezur–erraboilak]]ak (muin luzanga izenarekin ere ezagutua ) osatzen dute.
 
Aurreko garunaren , bizkarrezur-muinaren eta nerbio periferikoen arteko komunikazio biderik handiena da. Enbor entzefalikoak hainbat funtzio kontrolatzen ditu; horien artean, [[arnasketa]], bihotz-erritmoaren erregulazioa eta soinuaren lokalizazioaren lehen mailako alderdiak; azken hau substantzia grisez eta zuriz osaturik. Substantzia grisak nukleoak eratzen ditu substantzia zuri barruan; substantzia zuria hiru mota ezberdinetan sailkatu ahal izatea eragiten duena:
 
1. Garezur-pareen jatorri erreala irudikatzen duten erdialde segmentarialak.
Somatomotores-a nukleoak bi zutabetan banatzen dira:
Dortsal bat, somatiko jatorria duten muskuluetako inerbazioaren eragilearen arduraduna den lerro ertainetik hurbil dagoena; eta begietako eta mihiaren muskuluetako muskulu eragile estrintsekoak baita nukleoak barne hartzen dituena:
# [[Begiko nerbio motor komuna]] edo III. parea: Silvio-ko akueduktura hurbila den mesentzefaloaren alderdi altuan dago kokaturik. Nukleo honetatik [[nerbio eragile okular komun|egile okular nerbionerbioa]]a edo III. garezur-parea irtengo da.
# Troklearra edo IV parea: mesentzefalo beheko alderdian dago kokaturik. Bertatik irtengo da nerbio patetikoa edo IV. garezur-parea, zeinen zuntzak kontrako aldeak izango diren.
# [[Kanpoko begiko nerbio motor]]ra edo VI. parea: protuberantzia mailan aurkituta.
1. Trigeminoaren motorra edo nukleo mastekatzailea: protuberantziaren nagusia. Bertatik irteten dira trigeminora gehituko den nerbio mastekatzailea osatzen duten nerbio-zuntzak edo V. garezur-parea.
2. Aurpegikoa edo VII . parea: protuberantziaren beheko alderdian dago kokaturik. Hemendik aurpegiko nerbioa edo VII. garezur-parea irteten da. Irtetean, bere axoia lerro ertainera zuzentzen da lehenik eta behin [[kanpoko motor okular]]raren nukleoa inguratu egiten du eta horrela, aurpegiko lehen belauna eratzen dute; (gertaera honek ezkerreko aldean baita eskuinean ematen direla kontuan izan behar da). Honen ondoren entzefaloaren enborretik irteten da alde batetik.
3. Anbiguoa: elkarturiko bi nukleok osatzen dute. Erraboilean eta protuberantzian zehar hedatzen da. Somatomotoras zuntzen jatorria da, goitik beherantz, baita glosofaringearena, eta neumogastrikoarena.
4. Osagarria edo espinala: mendekoena da. Bertatik ateratzen da bigarren mailako nerbioa (XI. garezur-parea). Egile batzuek nukleo anbiguoaren eratzailetzat hartzen dute. Bizkarrezur-muin zerbikalean jarraitzen du bizkarrezurreko nerbioko nukleoarekin.
Nukleo somasensitiboak ere bi zutabetan bana daitezke:
* Dortsal bat, honelako nukleo motak hartzen ditu:
 
1. Estatu akustikoak, nukleo bestibularretan azpisailka daitezkeenak ( hauek, orekarekin dute erlazioa ). Kanpoko angeluko laugarren bentrikuluko zoruan daude kokaturik, non bertan, eminentzia edo trigono akustikoa osatzen dute.
2. Faszikulu bakartiko nukleoa , laugarren bentrikuluko zoruko kanpoko hegal zuriari dagokio, eta Wrisber-eko bitartekariaren (VII. bis); glosofaringeoko (IX.) eta nerbio zehaztugabeko (X.eko) jatorri erreala da; azken honetan sortzen dira VII. bis eta IX. zuntzak , dastamen – nukleoa osatzen dituztenak.
* Eta bentral bat, trigeminoaren (V. parearen) nukleoa edo Rolandoren nukleo gelatinakara osaturik. Entzefaloaren enborrean zehar hedatzen da, pedunkulu zerebraletako kalotaren beheko sektoretik Rolandoren substantzia gelatinakaraz jarraitzen duen erraboilaren behealderaino.