«Energia ilun»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Testu aldaketa automatikoa (-{{HezkuntzaPrograma}} +{{HezkuntzaPrograma|Kultura zientifikoa}})
Etiketa: 2017 wikitestu editorearekin
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-{{HezkuntzaPrograma}} +{{HezkuntzaPrograma|Kultura zientifikoa}}))
{{HezkuntzaPrograma|Kultura zientifikoa}}
[[Fitxategi:Cosmological composition.jpg|thumb|375px|[[NASA]]ren grafiko honetan laburbildutako kalkuluen arabera, unibertsoaren energia edukieraren 70 % inguru '''energia iluna''' litzateke, bere egotea unibertsoaren hedapenean nabaritu daiteke, baina bere izatearen azken arrazoia ia guztiz ezezaguna zaigu.]]
'''Energia iluna''', [[kosmologia fisikoa]]n, [[espazio]]an dagoen [[energia]] mota bat da, [[Unibertsoaren hedapen metrikoa|Unibertsoaren hedapena]] areagotzen duen presioa eragiten du, grabitate indar aldarazle bat bilakatuz<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Cosmos Controversy: The Universe Is Expanding, but How Fast?|hizkuntza=en-US|data=2017-02-20|url=https://www.nytimes.com/2017/02/20/science/hubble-constant-universe-expanding-speed.html|aldizkaria=The New York Times|issn=0362-4331|sartze-data=2018-05-31}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izena=P. J. E.|abizena=Peebles|izenburua=The cosmological constant and dark energy|orrialdeak=559–606|abizena2=Ratra|izena2=Bharat|data=2003-04-22|url=https://link.aps.org/doi/10.1103/RevModPhys.75.559|aldizkaria=Reviews of Modern Physics|alea=2|zenbakia=75|doi=10.1103/RevModPhys.75.559|sartze-data=2018-05-31}}</ref>. Energia ilunaren izatea, [[Unibertsoaren hedapen metrikoa|Unibertsoa hedapena azeleratu]] batean dagoela dirudiela baieztatzen duten behaketei azalpena emateko maiz erabiltzen den argudioa da. [[Lambda-CDM Eredua|Kosmologiako eredu estandarrean]], energia ilunak unibertsoaren masa-energia totalaren hiru laurden edo %73a osatzen du.