«Topografia»: berrikuspenen arteko aldeak

5 bytes removed ,  Duela 2 urte
ez dago edizio laburpenik
'''Topografia''' lurraren azalera, bere forma eta xehetasun, natural edo artifizial guztiak, grafikoki irudikatzeko erabilitako prozedura eta printzipioen multzoa da. Topografia hitza [[greziera]]zko bi hitzen baturatik dator: "''Topos''", lekua esan nahi duena eta ''grafos'', deskribapena esan nahi duena.
 
Irudikapena azalera lauetan egiten da eta lur eremu txikiak aztertzen ditu. [[Geodesia]]k berriz, lur eremu handiagoak aztertzen ditu. Horregatik era sinple batean esan dezakegu topografo batentzat lurra geometrikoki laua dela, geodesiarentzat berriz ez. Hau irudikatzeko hiru dimentsioetako koordenadak erabiltzen dira.: x eta y (planimetria) eta z (altimetria).
 
Mapa topografikoak, plano kotatuen irudikapen sistema erabiltzen dute. Sistema honek, erreferentzia puntutik altuera berera dauden puntuak marren bidez lotuz, lurrazalaren gorapera erakusten dute. Marra horiei sestra-kurba deitzen zaie eta marra horiek duten mapei mapa hipsografikoak. Neurtutako puntutik erreferentzia puntura dagoen altuera diferentziara [[kota]] deitzen zaio. Erreferentzia puntua itsaso maila izanez gerodenean ez dugu kota hitza erabiliko, [[altitudea]] baizik.
 
Egun, neurgailu optikoez gain, [[GPS]]a erabiltzen da topografia lanetan, lana asko errazten baitu.
== Erabilera eremuak ==
Topografia funtsezkoa da hainbat alorretan:
*lurLur-neurketa
*[[arkeologiaArkeologia]]
*[[arkitekturaArkitektura]]
*[[geografiaGeografia]]
*meatzetakoMeatzetako ingeniaritza
*geografiakoGeografiako ingeniaritza
*katastrokoKatastroko eta geodesiako ingeniaritza
*basoBaso-ingeniaritza
*nekazaritzaNekazaritza-ingeniaritza
*ingeniaritzaIngeniaritza zibila
*osasunOsasun ingeniaritza
*[[meatzaritzaMeatzaritza]]
*geografiaGeografia-informazioko sistemak
*Batimetria
*batimetria
*[[ozeanografiaOzeanografia]]
*[[kartografiaKartografia]]
*[[estolderiaEstolderia]]k
 
== Historia ==
Topografia, teknologiaren garapenarekin bat garatzen joan da.
Egun, oraindik ez dakigu topografia zehazki nondik datorren. Hormetan eta oholtxoetan aurkitutako irudikapenak direla eta, ikertzaileen ustez, lehen lan topografikoak, Egipton egin ziren. 1400. Urtean K.a. Garai hartako [[Herodoto]]k, Seostrisi esaten dio lurrak izateagatik zergak kobratzeko lursaila banatu behar dela. Hortik aurrera korda-tenedoreak deituriko lanpostu berria agertzen da eta haien lana lurrak neurtzea zen.
 
Egipton, lantzeko landa bakoitzaren zati bat faraoiarentzat zen. Lur zati hori muga baten bidez zehazki markatzen zen. Urtero, Nilo ibaiaren ur maila igotzen zenean, muga horiek ezabatzen ziren, eta hori zela eta urtero berriz markatu behar zituzten. Lan hori faraoiaren lur-neurtzaileak egiten zuten topografia erabiliz.
 
Beste ikertzaile batzuk, topografiaren jaiotza [[Miletoko Tales]]ekin eta [[Anaximandro]]rekin erlazionatzen dute.
P.Merlin ingeniari geografoen arabera, topografia jabetza pribatuarekin bat dator.
 
== Tresnak ==
XVII. mendean, teleskopio errefraktorea asmatu zen. Ordura arte, lur-neurtzaileak haien lana egiteko gehien erabiltzen zutena, teleskopio eta tabloi batez konposatutako ‘plancheta’ (edo goinògraf) deituriko tresna zen.
 
XX. mendean angelu horizontalak eta bertikalak neurtzen zituen [[teodolito]]a asmatu zuten.
 
1950 eta 1960. urteen artean, topografian erabilitako teknikek bilakaera handia izan zuten. Distantzia eta angeluak aldi berean neurtzen zituzten distantziometro elektronikoak, teodolito elektronikoak eta estazio totalak asmatu ziren. Horiek guztiak asmatu baino lehen, distantziak lur-neurtzaileen kateak deituriko neurketa-zinten bidez neurtzen ziren.
 
== Neurketak ==
*Zeharkakoa: formulak behar ditugu neurketak kalkulatzeko.
 
Hainbat tresnatresnek, angeluak neurtzen dituzte, estazio totala adibidez. Distantziak neurtzeko bi metodo erabiltzen dira: distantzia estadimetrikoak edo zehatzagoa den distantziometria elektronikoa. Lehenengo metodoan takimetroa erabiltzen da eta bigarrenean estazio totala. Normalean estazio totala eta GPSa konbinatzen dira.
 
Nahitaezkoa da erreferentziako sistema geodesiko zuzenean lan egitea, [[ETRS89]] Euskal Herrian. Erreferentziako elipsoidea GRS80 izango da eta proiekzio kartografikoa UTM.
*Kota-ardatza
*Errotazio-ardatza
 
== Tresnak ==
XVII. mendean, teleskopio errefraktorea asmatu zen. Ordura arte, lur-neurtzaileak haien lana egiteko gehien erabiltzen zutena, teleskopio eta tabloi batez konposatutako ‘plancheta’ (edo goinògraf) deituriko tresna zen.
 
XX. mendean angelu horizontalak eta bertikalak neurtzen zituen [[teodolito]]a asmatu zuten.
 
1950 eta 1960. urteen artean, topografian erabilitako teknikek bilakaera handia izan zuten. Distantzia eta angeluak aldi berean neurtzen zituzten distantziometro elektronikoak, teodolito elektronikoak eta estazio totalak asmatu ziren. Horiek guztiak asmatu baino lehen, distantziak lur-neurtzaileen kateak deituriko neurketa-zinten bidez neurtzen ziren.
 
== Historia ==
Egun, oraindik ez dakigu topografia zehazki nondik datorren. Hormetan eta oholtxoetan aurkitutako irudikapenak direla eta, ikertzaileen ustez, lehen lan topografikoak, Egipton egin ziren. 1400. Urtean K.a. Garai hartako [[Herodoto]]k, Seostrisi esaten dio lurrak izateagatik zergak kobratzeko lursaila banatu behar dela. Hortik aurrera korda-tenedoreak deituriko lanpostu berria agertzen da eta haien lana lurrak neurtzea zen.
 
Egipton, lantzeko landa bakoitzaren zati bat faraoiarentzat zen. Lur zati hori muga baten bidez zehazki markatzen zen. Urtero, Nilo ibaiaren ur maila igotzen zenean, muga horiek ezabatzen ziren, eta hori zela eta urtero berriz markatu behar zituzten. Lan hori faraoiaren lur-neurtzaileak egiten zuten topografia erabiliz.
 
Beste ikertzaile batzuk, topografiaren jaiotza [[Miletoko Tales]]ekin eta [[Anaximandro]]rekin erlazionatzen dute.
P.Merlin ingeniari geografoen arabera, topografia jabetza pribatuarekin bat dator.
 
Topografia, teknologiaren garapenarekin bat garatzen joan da.
 
== Obra zibilak ==
5

edits