«Italo Svevo»: berrikuspenen arteko aldeak

712 bytes added ,  Duela 4 urte
{{Biografia_infotaula_automatikoa}}
{{lanean}}
'''Italo Svevo''' —jaiotza-izena: '''Aron EttoreHector Schmitz'''— ([[Trieste]], [[Italia]], [[1861]]ko [[abenduaren 19]]a - [[Motta di Livenza]], Italia, [[1928]]ko [[irailaren 13]]a) [[italiera]]zko idazlea izan zen. Svevo kultura handikoa zen; idazle errealisten, italiar, frantses eta aleman klasikoen, Schopenhauerren eta, batez ere, Freuden eragina izan zuen, eta bizi izan zen artean arrakastarik izan ez bazuen ere, haren ekarria garrantzi handikoa izan da XX. mendeko literaturan.
 
== Biografia<ref name=":0" /> ==
Austriaren menpe zegoen Triesten jaio zen famili ugari batean. Aita Tristen bizitzen jarri zen aleman jatorriko judu bat zen eta ama italiarra. Etxean, baina, giroa Italiari oso atxikita zegoen.
[[Bavaria]]n egin zituen ikasketak, eta [[aleman]]a ikasi zuen. [[Banku|Banketxe]] batean hasi zen lanean, eta bere lehen [[eleberri]]ak, ''Una Vita'' (1892, ''Bizitza bat''), badu giro horren arrastorik. ''L´Indipendiente'' egunkarian kritikak eta artikuluak idatzi zituen. 1898an argitaratu zuen bigarren eleberria, ''Senilità'' (''Zaharreria''). Bi eleberri horien arrakasta ezagatik etsita, literatura utzi zuen aldi batez.
 
Hala ere, [[Bavaria]]n egin zituen ikasketak, eta [[aleman]]a ikasi zuen.Vienako [[Banku|banketxe]] baten korrespontsal gisa hasi zen lanean eta hemeretzi urtez aritu zen bertan. "1880an argitaratu zuen bere lehen artikulua ''L´Indipendiente'' egunkarian eta beste hamar urtez parte hartu Trieste Italiara itzultzearen aldekoa zen egunkari horretan. (...) Ordurako ezaguna zen Svevok bizitzaren aurrean zuen ezkortasuna eta jarrera horrekin hasi zen bere lehen noblea idazten. (...) Bost urte luze eman zituen ''Una vita'' idazten eta 1893an argitaratu zuen kostua bere poltsikotik ordainduta. orduan erabili zuen esatrainekoz Italo Svevo ezizena."<ref>{{Cite book|hizkuntza=eu|izenburua=Bidaia sentimental laburra|urtea=1998|abizena=Svevo|izena=Italo|orrialdeak=|orrialdea=12|argitaletxea=Ibaizabal|ISBN=9788483251003|atala=Itzultzailearen hitzaurrea}}</ref> 1898an argitaratu zuen bigarren eleberria, ''Senilità'' (''Zaharreria''). Bi eleberri horien arrakasta ezagatik etsita, literatura utzi zuen aldi batez.
 
[[Fitxategi:La Trieste de Magris al CCCB (33) - Italo Svevo- Senilità.jpg|thumb|120px|left|''Senilità'' lanaren lehenengo argitalpena]]
 
Bitartean, bankua utzi, eta enpresa handi batean hasi zen lanean, zuzendari gisa, eta Europa osoan zehar ibili zen bidaian, Ingalaterran, Frantzian eta Alemanian bizi izan zela. 1896an1905an ''DiarioTriesteko perBerlitz laSchool-en fidanzata''ingeles (''Andregaiarentzakoirakasle egunkaria'')gazte idatzibat ezagutu zuen,: [[burgesia]]orduan gogor23 kritikatzenurte zuena.eta ezagunegia ez 1904anzen [[James Joyce]]. ezagutuBien zuen,arteko etaharremana harenberehala eraginabihurtu zen estua eta bultzadaelkarren izanlanak zuenirakurtzen zituzten. 1923an ''La coscienza di Zeno'' (''Zenoren kontzientzia'') maisulana idatzi zuen, hasieran Joycek famatu eta gero kritikari askok goraipatu zuten eleberria, psikoanalisiaren teoria literaturara aldatzen zuena.
 
1927an'' Vino generoso'', eleberri laburra, eta 1928an ''Una burla riuscita'', ipuin-bilduma, argitaratu zituen. [[Auto-istripu]] batean hil zen. Hil ondoren argitaratutako liburuak: ''La Novella del buon vecchio e della bella fanciulla'' (19301929, ''Agure onaren eta neskatxa ederraren ipuina''), ''Corto viaggio sentimentale e altri racconti inediti'' (1949, ''Bidaia labur sentimentala eta argitara gabeko beste kontakizun batzuk''), ''Saggi e Pagine Sparse'' (1954, ''Saiakerak eta orrialde solteak''), ''Commedie'' (1960, ''Komediak'').
 
== BibliografiaLanak<ref name=":0">{{Cite book|hizkuntza=it|izenburua=I Racconti|urtea=1991|abizena=Svevo|izena=Italo|orrialdeak=17-19|orrialdea=|argitaletxea=Fratelli Melita Editori|ISBN=9788840368320}}</ref> ==
 
=== Eleberriak Nobelak ===
* ''[[Una vita]]'', 1893, Trieste, Vram.
* ''[[Senilitá]]'', 1898, Trieste, Vram.
 
=== Euskaraz ===
* ''[[Bidaia sentimental laburra]]'' (''Corto viaggio sentimentale e altri racconti inediti''), [[Ibaizabal (argitaletxea)|Ibaizabal]], [[1998]]. Itzulpena: [[Maite Lopetegi Campano]]<ref>{{Erreferentzia|izena=|abizena=|urtea=|izenburua=NorDaNor {{!}} EIZIE|argitaletxea=|orrialdea=|orrialdeak=|ISBN=|hizkuntza=|url=http://nordanor.eus/nor?id=111&tmp=1538132667126|aldizkaria=nordanor.eus|sartze-data=2018-09-28}}</ref>
 
== Erreferentziak ==
 
 
{{ lur | data=2011/12/26}}
 
{{bizialdia|1861eko|1928ko|Svevo, Italo}}
[[Kategoria:Italierazko idazleak]]
[[Kategoria:Italiako idazleak]]
[[Kategoria:Italiako ipuingileak]]
 
<references />{{ lur | data=2011/12/26}}
{{commonskat}}
 
{{commonskat}}{{bizialdia|1861eko|1928ko|Svevo, Italo}}
372

edits