«Toloño mendilerroa»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
(Euskaltzaindiak «Toloño mendilerroa» hobetsi du (http://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_content&Itemid=619&catid=121&id=5333&lang=eu&view=article))
{{mendikate infotaula}}
'''Toloño mendilerroa'''<ref>Euskaltzaindiaren Onomastika batzordea: [http://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_content&Itemid=619&catid=121&id=3405&lang=en&view=article «Onomastika batzordeak Toloño izenaren egokitasuna berretsi du»], ''Euskaltzaindia.eus'', 2010-10-21.</ref><ref>[[Euskaltzaindia]]: [http://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_content&Itemid=619&catid=121&id=5333&lang=eu&view=article «Aurrerantzean: 'Toloño mendilerroa', eta ez 'Cantabria mendilerroa'»], ''Euskaltzaindia.eus''.</ref> (''Kantabria mendilerroa'' izenez ere ezaguna) [[Araba]]ko hegoaldean dagoen [[mendilerro]] baten izena da. [[Arabako Errioxako kuadrilla|Arabar Errioxa]] eta [[Araba]]ko [[Arabako Mendialdea|Mendialdea]] bereizten ditu. [[Arabako Mendialdea|Mendialdea]] Kuadrillako mendiguneak daude mendilerro honetan. Punturik altuena [[Palomares]] da, 1.446 metrorekin.
 
Mugak ditu [[Errioxako Autonomia Erkidegoa|Errioxako]] eta [[Nafarroa Garaia|Nafarroako Foru Erkidegoarekin]] eta mendi punta batzuk bi lurralderen artean kokatzen dira. Ekialderantz, [[Kodesko mendilerroa]]rekin jarraitzen du.
 
[[Fitxategi:Kantabriako mendilerroa.jpg|thumb|center|800px|Toloño mendilerroaren ikuspegi orokorra, [[Guardia]]tik (hau da, hegoaldetik).]]
 
== Izena ==
[[Fitxategi:Tolono.jpg|thumb|left|[[Toloño]] mendia.]]
Mendilerroaren izenak eztabaida handia sortu izan du. [[Euskaltzaindia]]k [[1990]]ean argitaratu zuen txostenean '''Toloño''' izena idazkietan zein herrietan [[José Antonio González Salazar]]rek jasotako testigantzetan agertzen zela ondorioztatu zuen. Aldiz, zenbait ikertzailek, batez ere [[Salvador Velilla]]k, ''Sierra de Cantabria'' izenaren alde jo zuten, mendilerroaren ekialdeko zatiari dagokionez. Egoera nahasiaren aurrean Akademiak txosten zehatzagoa argitaratu zuen [[2010]]ean<ref>''Euskera'' 2010, 55, 1.zkia., 446-485.or.</ref>. Bere ondorio nagusiak hauexek dira:
 
Mendilerroaren izenak eztabaida handia sortu izan du. [[Euskaltzaindia]]k [[1990]]ean argitaratu zuen txostenean '''Toloño''' izena idazkietan zein herrietan [[José Antonio González Salazar]]rek jasotako testigantzetan agertzen zela ondorioztatu zuen. Aldiz, zenbait ikertzailek, batez ere [[Salvador Velilla]]k, ''Sierra de Cantabria'' izenaren alde jo zuten, mendilerroaren ekialdeko zatiari dagokionez. Egoera nahasiaren aurrean Akademiak txosten zehatzagoa argitaratu zuen [[2010]]ean.<ref>''Euskera'' 2010, 55, 1.zkia zk., 446-485. or.</ref>. Bere ondorio nagusiak hauexek dira:
* '''Toloño''' izenaren erabilera oso zaharra da, [[Erdi Aroa|Erdi Arotik]] dokumentatuta baitago. Mendilerro osoa izendatzeko ere testigantza ugari dago.
* [[XIX. mendea]] arte hain mendilerro luzeentzat ez ohi zen izenik erabiltzen eta biztanleek zati bakoitza izendatzen zuen.
* Erabili den baina gaur egun hilik dagoen beste izen bat ''[[Sonsierra]]'' edo ''[[Nafarroako Sonsierra]]'' da, egun [[Arabako Errioxako kuadrilla|Arabako Errioxa]], [[Briñas]], [[San Vicente de la Sonsierra]] eta [[Ábalos]] dauden lurraldeak (hau da mendilerrotik [[Ebro]]rakoak) ere zuena.
* ''Sierra de Cantabria'' izena [[1790]]tik baino ezin da dokumentatu eta bide kultistaren bitartez sortua da, Logroño eta Oion artean dagoen ''Cantabria'' delako mendian oinarrituta.<ref>Mikel Gorrotxategi: [http://www.santurtzieus.com/irakasle/materialak/artikuluak/onomastika.htm#Tolo%C3%B1o%20mendia%20Cantabriaren%20iparraldean%20dago Mikel«Toloño Gorrotxategirenmendia artikuluaCantabriaren Deiaiparraldean egunkariandago»], ''Deia''.</ref>.
* Mendilerroa bi zatitan banatzeari (mendebaldeari "''Toloño"'' eta ekialdeari "''Cantabria"'' deituta) ere ez deritzo ondo Euskaltzaindiak, biztanleriaren pertzepzioaren eta geografiaren arabera batasuna baitu.
 
== Mendiak ==
[[Fitxategi:TolonoKantabriako mendilerroa.jpg|thumb|250px|Toloño mendilerroaren ikuspegi orokorra, [[ToloñoGuardia]]tik (hau da, mendiahegoaldetik).]]
 
Mendebaldetik ekialdera, hauek dira mendilerroko tontorrak:
{{Zutabe-zerrenda|kopurua = 2|
* [[Larrasa]] edo [[La Rasa]], 1.454 m<ref>[https://es.wikineos.com/images/a/aa/Cat%C3%A1logo_de_Cimas_de_Euskal_Herria_2007.pdf Euskal Herriko Mendien Katalogoa = Catalogo De Cimas De Euskal Herria], [[Euskal Mendizale Federazioa]], 2007ko otsaila.</ref> <small>{{Koord|42.5985526|-2.5919404|format=dms long}} (Araba)</small>