«Higidura»: berrikuspenen arteko aldeak

118 bytes added ,  Duela 2 urte
t
ez dago edizio laburpenik
(Erreferentziak)
t
{{birzuzendu|Mugimendu|Mugimendu (argipena)}}
 
Fisikan, '''''higidura''''' da denboran zehar gorputz baten edo puntu material baten posizio-aldaketa gertatzea; ''mugimendu'' hitza ere higidura kontzeptuaren sinonimoa da hizkera arruntean, baina fisikaren arloan gutxitan erabiltzen da hitz hori. Higidura modu matematikoan deskribatzeko, magnitude fisiko hauek erabili ohi dira, besteak beste: [[Desplazamendu (fisika)|desplazamendua]], [[abiadura]], [[Indar|indarra]], [[Azelerazio|azelerazioa]], [[denbora]]…<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Fisika orokorra|argitaletxea=Udako Euskal Unibersitatea|data=2003|url=https://www.worldcat.org/oclc/432853358|edizioa=2. argit. zuzendua eta berregokitua|isbn=8484380459|pmc=432853358|sartze-data=2018-08-02}}</ref>
 
Objektuen higidura aztertzen duen fisikaren arloari [[mekanika]] deritzo; hain zuzen, mekanikaren helburua gorputzen higidura nolakoa izango den aurreikustea da. Mekanikaren barnean, bi arlo nagusi bereizi ohi dira: [[zinematika]], higiduraren deskribapenaz ari dena, eta [[dinamika]], deskribapenaz gain indarrek (elkarrekintzek, alegia) higiduran duten eragina aztertzen duena, horretarako magnitude zinematikoen eta indarren arteko erlazioez arduratzen dena.
<math display="block">\boldsymbol a = \lim_{\Delta t \to 0} {\Delta \boldsymbol v \over \Delta t}=
{\operatorname{d}\boldsymbol v \over\operatorname{d}\!t}.</math>
[[Fitxategi:Acceleration et positions successives.svg|thumb|ibilbideko posizioak lau azelerazio desberdinekin.]]
 
Bektore honen norabideari dagokionez, higidura zuzenaren kasuan ibilbidearen norabide berbera du; baina higidura kurbadunaren kasuan, azelerazioak beti dauka barrualderako norabidea. Hori dela eta, azelerazioaren kasuan bi osagai definitu ohi dira: ''azelerazio normala'' <math>(a_n)</math> puntu bakoitzean ibilbidearen kurbadura-zentrorantz zuzenduta dagoena, eta ''azelerazio tangentziala'' <math>(a_t),</math> ibilbidearen ukitzailearen norabidea duena.
 
13.494

edits